Diversiteit en inclusie Het aantal scholen dat met Paarse Vrijdag meedeed, de jaarlijkse themadag die vorige week werd georganiseerd uit solidariteit met de lhbtiq-gemeenschap, groeide opnieuw – rechtevenredig met de verdeeldheid over dit onderwerp. „Kinderen worden gebrainwasht.”
Voor Mike Boorsma was de maat vorige week vol: hij hield zijn kinderen thuis op Paarse Vrijdag. „Ik heb meer met Goede Vrijdag”, zegt hij op het schoolplein van de openbare Professor Casimirschool in het Friese Kollum. Het regent, maar Boorsma (32) licht graag toe waarom hij ertegen is. „Laat kinderen gewoon kinderen zijn. Leg ze die gender, diversiteit en al die dingen toch niet zo op.” Hij schudt zijn hoofd, waarop zijn donkere muts inmiddels wat slap is geworden door het regenwater. Ook zijn „bonuszoon” ging op Paarse Vrijdag niet naar zijn middelbare school in Dokkum, vertelt Boorsma. „Hij heeft er niks mee.”
Nadat de leiding van de Kollumse basisschool (240 leerlingen) eerder Zwarte Piet verving door een roetveegpiet en een door de gemeente geplaatste regenboogbank naast de school tot fel verzet leidde in het dorp, is de ophef rond Paarse Vrijdag het voorlopige slotstuk van wat een deel van de ouders „randstadpraktijken” noemt: ongewenste gekkigheid.
Tweespalt op het schoolplein is er niet alleen in Kollum. Scholen in het hele land stonden een week geleden stil bij Paarse Vrijdag, uit solidariteit met de lhbtiq-gemeenschap. De manier waarop ze daar aandacht aan besteden, staat scholen vrij. Volgens organisator COC doet 80 procent van alle middelbare scholen mee en een kwart van de basisscholen. Dat aantal stijgt ieder jaar – recht evenredig met de maatschappelijke verdeeldheid over het onderwerp. Neem de uitslag van de verkiezingen: winnaar PVV profileerde zich mede door de aanval in te zetten op de „genderterreur” in het onderwijs. „Laat onze kinderen alsjeblieft kinderen zijn”, is Wilders’ uitspraak die in verkiezingstijd veel werd gedeeld op sociale media.
Wat was er dit jaar van die toenemende discussie te merken op deelnemende lagere en middelbare scholen?
Voor meerdere ouders op het schoolplein in Kollum hoeft het niet, zo’n speciale dag over diversiteit. „Kinderen worden gebrainwasht”, zegt Ilona de L’or (42), moeder van twee. „Het dragen van een paarse trui is vrijwillig maar je weet precies hoe het gaat: ‘Die had geen Paarse trui aan!’” Ze zucht. „Om daar vanaf te zijn deed ik mijn kind er ook maar een aan.”
Toch heeft Kim van Soest, bezig aan haar vierde jaar als directeur van de Casimirschool, geen klachten van ouders ontvangen. Respect op kunnen brengen voor een ander, dat is waar Paarse Vrijdag volgens haar voor staat. „Leerlingen komen vaak pas op de basisschool in aanraking met kinderen die anders zijn dan zijzelf.” Daarbij gaat het om cultuur, religie, gezinssamenstelling en seksuele geaardheid. „Paarse Vrijdag gaat over veel meer dan lhbtiq.” Trots laat ze een foto zien van de tientallen in paars gehulde kinderen en docenten op de trap in de hal van school. „Het was een prachtige dag.”
De ervaringen op andere scholen waarlangs NRC een rondgang maakte, lopen sterk uiteen. Directeur Koen van der Ende hoorde op zijn basisschool in Middelharnis geen wanklank, terwijl een Utrechtse basisschooljuf – die niet met naam wil worden genoemd – vrijdag tien kinderen uit haar klas miste.
Het St. Nicolaaslyceum in Amsterdam verwelkomde leerlingen (havo en vwo) vrijdagochtend met een regenboogsnoepje en een paars armbandje. Een klein deel van de leerlingen weigerde de armbandjes. De animo onder leerlingen om de themadag te organiseren was minder dan in andere jaren, zag afdelingsleider Renske Dahlhaus. „Leerlingen vinden het spannender om zich op dit thema te profileren.” Daarom moesten de docenten de dag dit jaar zelf organiseren. „Het onderwerp lokt meer discussie uit dan voorheen”, zegt Dahlhaus. „Scholieren zeggen: alles prima hoor, mevrouw, maar ik sta hier niet achter. Dat is wel nieuw.”
Die ontwikkeling is precies hoe Nasira (40) uit Schiedam het graag ziet. Ze stelde vorige week tevreden vast dat haar zoon en dochter van 15 de paarse koek die in de klas werd uitgedeeld hadden geweigerd. „Het enige wat vervelend was”, zegt Nasira, „is dat ze door de docent werden ondervraagd waaróm ze die paarse koek niet wilden.” Gelukkig zijn haar kinderen inmiddels „weerbaar genoeg” om dat uit te leggen. „Wij zijn overtuigd moslim”, zegt ze. „Wij voelen ons niet thuis bij het lhbtiq-gebeuren.” Dat ze op school paars willen dragen en er een feestje van maken, is hun keuze, zegt ze. „Maar wij willen er niks mee te maken hebben.”
Nasira ziet wel een veranderende opstelling van de school. „Vorig jaar werd er meer gepusht”, zegt ze. In de klas van haar zoon werd popcorn uitgedeeld – alléén aan de kinderen die iets paars hadden aangetrokken. „Door die druk moest mijn zoon in de klas uitleggen waarom hij er niks mee had”, zegt ze. „Hij zei: ‘Ik vind het gewoon vies.’ Daar werd de docent boos om”, zegt Nasira. „Maar waarom? Mijn zoon mag toch ook zijn mening hebben?”
Ook op het Wolfert Dalton in Rotterdam (mavo, havo, vwo) werd Paarse Vrijdag dit jaar „kleiner” dan normaal gevierd, vertellen leerlingen die woensdagmiddag uit school komen fietsen. „Dat komt door vorig jaar”, zegt de 17-jarige vwo-leerling Tibbe.
„Toen gingen we een film kijken”, zegt Janne, ook 17.
Tibbe: „Dat ga ik nooit meer vergeten.”
De film gaat over een 15-jarige die ballerina wil zijn en in transitie gaat.
Tibbe: „Dat was vrij heftig.” Leerlingen die het niet wilden zien, mochten de klas uit, vertelt hij. „De halve school zat in de aula.”
Daarom werd Paarse Vrijdag dit jaar bescheiden gevierd: tijdens het mentoruur, regenboogsnoepjes voor de leerlingen en aan de gevel de regenboogvlag. Een klein deel van de leerlingen kwam in het paars naar school. Janne zat daar niet bij. „Maar dat komt doordat ik geen paarse kleren heb. Ik vind het een lelijke kleur.”
Gezondheidswetenschapper Arjet Borger ziet de polarisatie over het thema toenemen. Haar organisatie Zorg voor Seksualiteit ontwikkelde een lesmethode die op tachtig christelijke en openbare basisscholen wordt gebruikt – scholen die veelal niet meedoen met de jaarlijkse themadag. „Paarse Vrijdag gaat over jezelf kunnen zijn en over het accepteren van meerdere seksuele identiteiten”, zegt Borger. Daar denken niet alle leerkrachten, ouders en leerlingen hetzelfde over, weet ze. „Daarom moet je de tijd nemen om zorgvuldig met elkaar in gesprek te gaan.” Soms worden verschillen ingegeven vanuit religieuze waarden, maar lang niet altijd, zegt Borger. „Er zijn genoeg niet-religieuze ouders die vinden dat hun kind bijvoorbeeld te jong is voor dit soort lessen.”
Zoals Monique, een 48-jarige managementadviseur uit het Noord-Hollandse Kennemerland die in verband met de privacy van haar dochter anoniem wil blijven. Vorige week informeerde ze bij de middelbare school van haar 13-jarige dochter hoe ze dit jaar invulling zouden geven aan Paarse Vrijdag. Die was vorig jaar namelijk niet goed bevallen. „Toen gingen ze met de klas naar een theatershow over het genderverhaal.” De kinderen moesten toen hun handen opsteken op de vraag of ze zich een meisje of jongen voelden, vertelt ze. „Op het podium werden seksuele moves gemaakt.” Meerdere ouders dienden achteraf een klacht in, zegt Monique, waarna de school excuses aanbod. „Terecht, want deze kinderen zijn hier veel te jong voor.”
Ze vreest dat pubers door dit soort lessen op gedachten voor een transitie kunnen worden gebracht. „Ze kunnen zich erin laten meeslepen en het veranderen van je lichaam is veelal onomkeerbaar. Stel ze krijgen spijt, dan is iemands hele leven geruïneerd.”
Ze vindt dat de overheid initiatieven als Paarse Vrijdag opdringt. „Daardoor komen mensen tegenover elkaar te staan.” Dat zie je volgens haar ook bij andere onderwerpen. „Ben je voor of tegen de boeren? Voor of tegen het klimaat? Voor of tegen vaccineren? Het is een maatschappij van extremen geworden.”
De oplopende spanning rond Paarse Vrijdag ontgaat directeur Kim van Soest in Kollum uiteraard niet. Toch twijfelt ze geen seconde aan het belang ervan. „Eigenwaarde, zelfliefde én respect op kunnen brengen voor een ander is waar goed onderwijs primair om draait”, zegt ze. „En daar bouwen we op Paarse Vrijdag een podiumpje voor.”
Dat een eerder door de gemeente geplaatst regenboogbankje naast de school werd beklad („Rot op! Vergiftig jullie eigen kinderen”) ziet ze als onderdeel van „de discussie over inclusiviteit” die pas net is begonnen. „Het zijn groeipijnen. Daar moeten we met elkaar doorheen.”
Source: NRC