Al ruim twee maanden staat het leven in het Palestijnse stadje Hawara stil: het Israëlische leger handhaaft hier sinds de aanval van Hamas een lockdown. Alle winkels moesten dicht, de eigenaar van de dierenwinkel mocht zelfs zijn vogeltjes geen eten komen geven.
‘Het rook alsof er een rottend lijk in mijn winkel lag’, vertelt de eigenaar van een supermarkt in Hawara op de Westelijke Jordaanoever. ‘Ik had voor duizenden euro’s aan vlees en verse groente in de schappen liggen, maar het Israëlische leger gaf ons geen tijd om de boel leeg te ruimen voordat we gedwongen werden om te sluiten.’
Er valt een lichte motregen in Hawara en alles is grijs: de lucht, de gesloten metalen rolluiken langs de hoofdstraat en de gezichten van de mensen. Het is zaterdag en normaal gesproken is het dan druk: op deze dag hebben Israëliërs vrij en dan komen de Palestijnen die in Israël wonen in Hawara winkelen omdat het hier goedkoper is.
Maar Hawara zit al ruim twee maanden op slot. Dat begon op 5 oktober, toen kolonisten uit de nederzettingen rondom het stadje op een rotonde van de hoofdstraat een tent wilden neerzetten voor het Loofhuttenfeest. Om gedoe te voorkomen, moest de stad in lockdown: winkels dicht en Palestijnse inwoners opgesloten in hun huizen.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
Het stadje is berucht. Kolonisten die op weg zijn naar hun nederzettingen rijden over de hoofdstraat door Hawara, en Palestijnse opstandelingen hebben hier meerdere Israëliërs doodgeschoten. De kolonisten vallen Hawara op hun beurt regelmatig aan. Dan komen ze vanaf de heuvels uit hun nederzettingen naar beneden om mensen in elkaar te slaan en brand te stichten. In februari dit jaar gingen honderden kolonisten urenlang tekeer: tientallen huizen en winkels en honderden auto’s gingen in vlammen op. Eén Palestijnse burger kwam om het leven.
Maar goed, een lockdown dus. Voor de zekerheid. Vanwege het religieuze feest dat per se op die rotonde moest worden gevierd. ‘Maar na de aanval van Hamas, die op 7 oktober plaatsvond, werd de lockdown verlengd’, vertelt de supermarkteigenaar. ‘Wekenlang mocht ik niet naar mijn winkel en moesten inwoners over de heuvels naar andere dorpen toe, een reis die soms enkele uren vergde, om elders eten te halen.’ Pas na ruim een maand kregen een paar winkels toestemming weer open te gaan. De supermarkten, de bakker, de slager. De rest blijft dicht.
De supermarkteigenaar ziet zijn naam liever niet in de krant staan, want de winkel van een collega is door het leger kort en klein geslagen nadat deze op sociale media zijn zorgen had uitgesproken over de slachtoffers in Gaza. De man zet koffie op een gasstelletje dat buiten zijn zaak staat en vertelt over de stank toen hij eindelijk weer naar zijn winkel mocht. ‘Ik heb alles weggegooid en schoongemaakt. Duizenden euro’s verlies. En nu?’ Hij zucht. ‘Ik durf niet veel verse spullen in te kopen. Je weet nooit wanneer we weer worden gedwongen te sluiten.’
Hawara is eigenlijk een soort lintdorp, zoals je die in België ook vaak ziet. Route 60, de weg die door de bezette Westelijke Jordaanoever leidt, loopt er dwars doorheen, en langs de kant hebben zich tussen de huizen en appartementen honderden winkels gevestigd. Woonwijken slingeren aan beide kanten van de weg omhoog, de heuvels op. Langs de route staan grote blokken beton, bemand door Israëlische soldaten, met het wapen in de aanslag. De rotonde waar de tent voor het Loofhuttenfeest was gebouwd, is leeg. In het midden staat een eenzame olijfboom en op de betonnen rand eromheen hebben kolonisten blauwe davidsterren geschilderd.
‘De eerste tien dagen van de lockdown mochten we de hoofdstraat niet eens te voet oversteken’, vertelt Moeen Dmeidi, de burgemeester van Hawara. ‘Het was net als Oost- en West-Duitsland. Mensen konden geen familie bezoeken, zieken konden het hospitaal niet bereiken. Pas na lange, moeizame onderhandelingen kregen we toestemming om in elk geval naar de overkant te wandelen, onder toeziend oog van soldaten, die direct op je afkomen als je een stukje langs de stoep slentert.’
Dmeidi zit in zijn kantoor: een ruime kamer, waar kleine bekertjes sterke koffie worden geschonken uit een zwart met gouden kan. Zijn mobieltje rinkelt continu, maar de burgemeester (spijkerbroek, zwartleren jasje en een grote ring) drukt elk telefoontje weg. Hij was in oktober de enige die in zijn auto door de stad mocht rijden. ‘Maar ook ik moest voor elke rit van tevoren toestemming vragen.’
Hij tekent een plattegrond van Hawara op een velletje papier en zet er twee kruisjes op. ‘Een van mijn medewerkers woont hier, bij dit kruis, aan de overkant van de straat. Ik had hem op het gemeentehuis nodig om een paar papieren te ondertekenen, en dat ligt hier.’ Vervolgens trekt Dmeidi met een zwierige beweging een korte lijn tussen de twee locaties. ‘Normaal gesproken kost het hem drie, vier minuten om deze afstand af te leggen. Nu deed hij er twee uur over.’
Hoofdschuddend vertelt Dmeidi over een ander probleem dat zich voordeed. ‘Veel Palestijnen betalen hun water en elektriciteit met een prepaidkaart, maar die kun je alleen opwaarderen bij winkels aan de hoofdstraat.’ Ook hierover heeft hij met de Israëliërs onderhandeld, en uiteindelijk kreeg de gemeente toestemming om de kaarten bij mensen thuis op te pikken en voor hen op te waarderen.
Als je te veel druk uitoefent, kan de boel ontploffen, luidt een Arabisch gezegde, en dat is precies waar burgemeester Dmeidi voor vreest. ‘De druk op de Westelijke Jordaanoever is zo hoog, er is zo veel geweld en er zijn zo veel restricties dat mensen op ontploffen staan. Er wordt veel gesproken over Gaza, waar de situatie natuurlijk vreselijk is, maar de wereld ziet niet wat er hier gebeurt.’
Ook Bassem Dar Muhammed vreest voor escalaties. De 59-jarige man zit op een plastic stoeltje voor de supermarkt en drinkt koffie. ‘De huidige situatie is heel slecht, maar ik vrees dat de toekomst nog veel donkerder wordt’, verzucht hij. ‘Ze willen ons hier niet hebben. De kolonisten en de Israëlische regering zullen ons blijven pesten in de hoop dat we het opgeven en onze spullen pakken, zodat het land van hen is.’
Dat zeggen ze zelf ook schaamteloos. Na de pogrom in februari stelde de Israëlische minister van Financiën, Bezalel Smotrich, dat Hawara ‘van de aardbodem moest worden weggevaagd’ en dat de staat dat moest doen. Kolonisten schreeuwen ondertussen regelmatig ‘Dit is van ons!’ naar de inwoners van Hawara, vertelt Dar Muhammed. ‘Wij moeten maar naar Jordanië of een ander Arabisch land verhuizen.’
Tegenover de supermarkt is nog een winkel open. De dierenwinkel. Er staat honden- en kattenvoer op de plankjes, naast kleurrijke tuigjes, en verder achter in de zaak liggen grote zakken met veevoeder. ‘Ook wij verkopen eten en daarom mochten we goddank weer open’, zegt eigenaar Hisam Dmeidi. ‘We leven met drie gezinnen van deze zaak.’
Er komt echter bijna niemand en Dmeidi (geen familie van de burgemeester) vertelt dat veel ondernemers met steeds grotere schulden zitten. ‘Personeel moet wel betaald worden, en de huur loopt ook door.’ Hij zucht zorgelijk, terwijl hij zaadjes in het voederbakje van een vogelkooitje doet. Wacht eens. Verkoopt hij ook vogels? En hoe is dat dan gegaan tijdens de lockdown? Dmeidi schudt verdrietig zijn hoofd, zijn zoon Kusai pakt zijn telefoon om foto’s te zoeken. De tranen staan in zijn ogen als hij afbeeldingen van kooitjes vol verfrommelde lijkjes laat zien. ‘We mochten hier niet naartoe, dus ze hebben vier weken zonder eten en drinken gezeten. We hoopten dat ze nog leefden. Maar, nu ja, ze waren allemaal dood.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden