Als cadeautje krijgt de 78-jarige Willy Dullens, het grootste talent uit de geschiedenis van het Limburgse voetbal, een kerstbal, uit handen van een kind met een beperking. Het is een groen met gele kerstbal, in de kleuren van Fortuna, met een afbeelding van de jonge Willy. Ambitie straalt uit zijn ogen. In 1966 eindigde hij als dribbelaar van Sittardia boven Johan Cruijff in de verkiezing van voetballer van het jaar.
Maar hij scheurde een knieband en zijn loopbaan in de top was voorbij. Jarenlang sprak hij, ook in zijn beroep als kapper, met smart over het onfortuin, en over hoe goed hij had kunnen zijn, totdat zijn vrouw zei: en nu moet het eens afgelopen zijn met zelfbeklag. Tegenwoordig is zijn glorieuze verleden juist weer zijn anker. Voetbal houdt hem relatief jong, nu andere herinneringen vervagen in zijn hoofd, vanwege beginnende dementie. Dullens is verhuisd, ‘gelukkig met mijn vrouw’, naar een woning in woonzorgcentrum Hof van Serviam in Sittard. Hij vertelt over zijn leven en wat hij zoal vergeet. ‘Je ontmoet iemand en je weet gewoon niet meer wie het is.’ Het is een moeilijke tijd: ‘Ik heb in het begin soms vijf dagen op bed gelegen. Ik wilde helemaal niets meer.’
Op deze woensdag is hij vrolijk, in het stadion van Fortuna, op de bijeenkomst van de stichting Football Memories bij de maatschappelijke tak van Fortuna, Fortuna Verbindt. Met behulp van foto’s, oude beelden en coryfeeën van toen houden ze herinneringen levend onder liefhebbers. De samenkomst is ook bedoeld voor mensen die sociaal niet meer zo actief zijn, om eenzaamheid te verdrijven met groepsdynamiek. Of Dullens even op de foto wil? Natuurlijk.
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Als de bijeenkomst een kwartier onderweg is, betreedt Pierre Vermeulen (67) de ruimte, nog zo’n oud-topspeler en voormalig international. Hij draagt een chique hoed, terwijl een glimlach rond de lippen speelt. Hij is met de auto gebracht door een vriend, vanuit woonplaats Heerlen. Vriendin Lonny belt een paar dagen later, om te vragen of Pierre geen rare dingen heeft gezegd tegen de krant. Nee hoor, dat viel best mee.
Vermeulen was vroeger een vrijbuiter op de linkervleugel van onder meer Roda JC, Feyenoord en Paris Saint-Germain, waarmee hij in 1986 de eerste landstitel won in de clubgeschiedenis, ver voordat Qatarezen de club overnamen en kampioenschappen de gewoonste zaak van de wereld werden. Hij was een heerlijke, linksbenige pingelaar, een liefhebber. Nu is hij kwetsbaar en afhankelijk van zijn chauffeur, met wie hij ook naar de thuisduels in de Champions League van Feyenoord is geweest, ook al een club waarmee hij de titel pakte, in 1984, met Cruijff en Gullit. Hoewel vooral bekend van Roda is hij graag op deze bijeenkomst bij rivaal Fortuna, zeker omdat oud-ploeggenoot Hans Zuidersma de hoofdgast is.
Vermeulen vertelt over zijn normale dagritme. In de ochtend wandelt hij vanuit zijn woning in het Maankwartier naar café De Poort van Herle, voor cappuccino. Vriendin Lonny kan hem volgen op de telefoon, zodat ze kan controleren of hij niet verdwaalt. Geregeld meldt hij zich in de middag bij activiteitencentrum SGL in Brunssum. Met anderen kijkt hij dan naar het NOS-journaal. Hersentraining. ‘Daarna vragen ze ons wat we hebben gezien.’
Vermeulen heeft vasculaire dementie, veroorzaakt door een verstoorde bloedtoevoer naar de hersenen. Op de vraag wat hij vergeet, laat hij blijken dat de humor nooit ver weg is. ‘Ik vergeet vooral de wedstrijden die we hebben verloren.’
Het is altijd de vraag hoe druk het zal zijn bij Football Memories, eens in de maand bij Fortuna in een concept dat inmiddels al bij talloze clubs is uitgerold. Het hangt er ook van af of de verzorgers tijd en vervoer hebben om de patiënten vanuit de verzorgingstehuizen te brengen. Deze dag zijn er een stuk of 35 geïnteresseerden, van wie sommige bijna roerloos aan tafel zitten, een enkeling in een rolstoel.
De bijeenkomst duurt twee keer 45 minuten, met pauze. Een man blaast op een fluitje bij het begin en het einde. Fortuna heeft een prachtig museum, voor een bezoek in de tweede helft. Koos Snijders, het levende archief van Fortuna, interviewt Hans Zuidersma over zijn jaren bij de club. De voormalige rechtsbuiten was een harde werker in het veld, die tevens zijn tweede baan aanhield: loodgieter in Landgraaf. Op de tafels liggen foto’s en plakboeken met oude verslagen. De voormalige doelman Piet Vogels vertelt over de 17,50 gulden per punt die hij bij Fortuna ’54 ontving in de begintijd van het betaald voetbal. Hij heeft het contract nog thuis liggen.
Arjen Pijfers uit Tilburg bracht het initiatief van Football Memories naar Nederland, in eerste instantie naar Willem II. ‘Het is afkomstig, zoals bijna al dit soort projecten die het voetbal overstijgen, uit het Verenigd Koninkrijk. Ik heb me vijf jaar geleden een paar dagen langs een aantal clubs laten rijden en was zwaar onder de indruk. Bij Heart of Midlothian, in Schotland, was de bijeenkomst in het museum van de club, met alle vitrines en prijzen. Al die memorabilia triggeren het geheugen van mensen.
‘Bekend van dementie is dat mensen de nieuwste herinneringen het eerst kwijt zijn. De oudste herinneringen blijven het langst bestaan. Vooral herinneringen uit de adolescentie beklijven, zeker als daar een emotionele component in zit. Aan de hand van vader gingen kinderen naar het stadion. Dat weten ze nog precies. Als zo’n bijeenkomst dan in het stadion is, zijn ze als het ware weer thuis. Al die herinneringen komen dan bovendrijven. Thuis glijden mensen weg. Zelfs mantelzorgers zien hoe hun partners genieten en herinneringen ophalen. Het is soms heel emotioneel. Het is al voorgekomen dat mantelzorgers naar de bijeenkomsten blijven komen nadat hun partners zijn overleden.’
Hans Zuidersma praat over zijn verleden bij Roda, Fortuna en Wageningen. Hij heeft de lachers op zijn hand bij de anekdote dat hij bij Wageningen eens vroeg aan trainer Fritz Korbach of hij op tijd naar huis mocht, want ’s avonds was in de carnavaltijd het zogenoemde Auw Wieverbal, waar vrouwen onherkenbaar verkleed gaan als ‘oud wijf’. Korbach, die een reputatie had hoog te houden als het om vrouwen ging, vroeg meteen of hij mee mocht.
Op het scherm verschijnen foto’s uit de oude tijd van Fortuna, en daarmee komen de verhalen. Kijk die oude auto’s, de strakke broekjes van de voetballers. Vooral uit de jaren zeventig en tachtig, met doelman Bram Geilman, die zijn naam liet veranderen. Nee, niet in Jan Geilman, luidt de vaste grap, maar in Bram Gildeman. In de zaal klinken namen bij elftalfoto’s, en Zuidersma helpt een handje. Veel weelderige snorren. Joop Bux, Rob Hutting, Joop Titaley, Hans Zuidersma, Geilman dus.
Foto’s van de promotie in 1982 naar de eredivisie. Sjaals. Vrolijkheid op de markt in Sittard. Foto’s van Fortuna - Ajax in 1983, in de oude Baandert. Uitslag 1-3, met de 1-1 van Zuidersma, en daarna doelpunten van Johan Cruijff en Wim Kieft. Wie daar op de foto staat? Zuidersma dus, en Ignace van Swieten, de scheidsrechter. Is dat Cruijff daar links? Ja. En Lerby. Rijkaard in de verte. ‘Kijk, dat is de oude kerktoren van Stadbroek’, zegt iemand in de zaal. Nee, die kerk is weg. Daar staat nu de Lidl. ‘Cruijff was een geweldige voetballer’, zegt Zuidersma. ‘Maar zo’n wedstrijd wilde je gewoon winnen. Sonny Silooy was mijn persoonlijke tegenstander. Ja, die was goed. Al die voetballers van Ajax waren goed.’
Zuidersma vindt het jammer dat Fortuna, en niet alleen Fortuna, geen elftal meer is van jongens uit de streek. Elftallen zijn ploegen vol vreemdelingen die voetballen voor geld en een transfer. Zuidersma is bijna 75 en oogt superfit.
Maar dementie ontziet vrijwel niemand, ook niet in het voetbal. Ruud Geels, Wim Jansen, Piet Huyg, Rob Landsbergen, Wout Holverda, Piet Schrijvers, Willy van der Kuijlen, Jan Jongbloed. Allemaal bekende spelers die in de laatste jaren stierven, mede doordat ze met dementie kampten. Menigmaal treft het spelers die meer dan gemiddeld ballen kopten. Spitsen, centrale verdedigers, die bij wijze van spreken bij elke kopbal hersencellen zagen afsterven. In Engeland maakte BBC-analist Alan Shearer, die 260 goals maakte in de Premier League, waarvan zeker 50 met het hoofd, een indrukwekkende documentaire, met name over de gevaren van koppen. Dementia, Football and Me, heet de film. ‘Voor elke kopgoal heb ik uren getraind en honderden keren gekopt’, zegt hij.
Pierre Vermeulen was overigens niet zo’n kopper, en Willy Dullens ook niet. Ze zijn blij met het initiatief. Ze genieten zichtbaar. Arjen Pijfers staat op het punt zijn baan bij de Breda University of Applied Sciences op te zeggen en zich voltijds bezig te houden met Football Memories; in Nederland doen inmiddels 25 clubs mee, waarvan 18 uit het betaald voetbal. Bij Fortuna is begin januari de Duitse oud-spits Peter Prauser te gast. De organisatie mikt voor februari op Huub Stevens. Een grootheid uit het verleden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden