Steenkool is wereldwijd de meest gebruikte fossiele brandstof om stroom op te wekken. In 2022 is 36 procent van alle elektriciteit opgewekt door steenkool te verbranden. Het gebruik van steenkool neemt ook nog steeds toe, al wordt het aandeel in de mondiale energiemix langzaamaan kleiner. Dat verschil kun je verklaren doordat de vraag naar elektriciteit toeneemt, terwijl steenkool een minder prominente plek inneemt.
Het Internationaal Energie Agentschap verwacht dat er vanaf 2024 een omslag komt en dat het gebruik van steenkool wereldwijd niet meer toeneemt. Dat komt doordat er steeds meer energie uit zon en wind wordt opgewekt.
Van alle fossiele brandstoffen is steenkool verreweg het meest vervuilend. Als je de CO2-uitstoot naast de hoeveelheid opgewekte stroom legt, torent steenkool boven olie en gas uit. Steenkoolverbranding is goed voor zo'n 346 gram CO2-uitstoot per kilowattuur aan elektriciteit, petroleum volgt met 258 gram. De uitstoot van broeikasgassen als CO2 is de grootste oorzaak van klimaatverandering.
Zuid-Afrika, India, Polen, Indonesië en China zijn de landen die relatief de meeste kolen verbranden voor hun stroomvoorziening. Op de klimaattop beloofden de Verenigde Staten in 2035 te stoppen met steenkool. De VS is de op een na grootste uitstoter ter wereld, maar behoort niet tot de grootste steenkoolverbruikers. In die lijst staat de VS op de negentiende plek. Dat komt doordat het land meer gebruikmaakt van gas en olie.
Hoewel de VS dus niet tot de grootste spelers behoort, geeft het land met dat gebaar wel een signaal af. Het richt de ogen op grootgebruikers, zoals Zuid-Afrika, India en China.
Terwijl er in Dubai is afgesproken om rond 2050 met fossiele brandstoffen te stoppen, heeft India net aangekondigd de komende jaren méér kolen te gaan stoken. Het land wil de productie in 2030 verdubbelen naar 1,5 miljard ton. Volgens het betrokken ministerie is het voor India noodzakelijk om voor energie niet afhankelijk te zijn van het buitenland.
India staat niet op zichzelf. Data van Global Energy Monitor laten zien dat in China verreweg de meeste operationele kolencentrales staan: 5.981 van de wereldwijd 6.550 stuks. In dat land worden ook de meeste nieuwe centrales bijgebouwd, maar het tempo neemt inmiddels wel iets af.
China is naast grootgebruiker van steenkool ook kartrekker op het gebied van hernieuwbare energie. Het land is de grootste producent van zonnepanelen en windturbines en dat blijft toenemen. China neemt zowel dit als volgend jaar de helft van de nieuwe duurzame energieprojecten voor zijn rekening. Persbureau Bloomberg heeft berekend dat vorig jaar een op de vijf zonnepanelen ter wereld op een Chinees dak is geïnstalleerd.
Om klimaatrampen te voorkomen, moeten landen zich inspannen om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden. Dat staat zwart-op-wit in het klimaatakkoord van Parijs. Om in de buurt van die afspraken te komen, is de wereld gebaat bij stoppen met steenkool, net als olie en gas.
Wetenschappers zijn het daar al lang over eens, maar op het internationale toneel ligt zo'n stop een stuk gevoeliger. Hoewel er deze week in Dubai een akkoord is gesloten, staat de deur nog open voor technieken om CO2 af te vangen en op te slaan in plaats van te verminderen.
De Europese Unie probeert India en China al jaren onder druk te zetten om ervoor te zorgen dat ze centrales sluiten en stoppen met steenkool. Dat leidde op de klimaattop in Glasgow in 2021 bijna tot een deal, maar India en China gooiden roet in het eten. Uiteindelijk kwam er een akkoord over geleidelijke afbouw, maar er werd geen deadline gesteld.
Onmiddellijk stoppen met steenkool is niet realistisch, vinden India en China. Steenkool is de belangrijkste bron van energie in deze landen, die aan de vooravond van hun energietransitie staan. Onder meer Frankrijk is daarom een initiatief gestart om landen die van steenkool afhankelijk zijn te helpen afbouwen en private financiering aan banden te leggen.
Het blijft belangrijk dat er ook na Dubai heldere internationale afspraken komen en deadlines worden gesteld om volledig te stoppen met fossiele brandstoffen. De uitkomst van de 28e klimaattop is vooralsnog gericht op vrijwillige klimaatactie. Daarin is geen definitief einde van fossiele brandstoffen vastgelegd. Om de opwarming van de aarde zo veel mogelijk te beperken, zal iedereen aan de bak moeten.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch