Twee keer bakzeil halen was te veel voor Orbán. Het werd een ‘ja’ voor toetreding van Oekraïne tot de EU en een ‘eventueel’ voor materiële steun.
De Europese Unie leek op een historisch fiasco af te koersen. De Hongaarse premier Viktor Orbán dreigde zijn veto uit te spreken over de start van de onderhandelingen rond de toetreding van Oekraïne tot de EU, én over een nieuw steunpakket aan dat land.
Een dubbel ‘nee’ zou een klap in het gezicht van Oekraïne geweest, zeker omdat de steun van de Verenigde Staten ook al gevaar loopt door de strijd tussen Democraten en Republikeinen in het Congres. Het werd een ‘ja’ en een ‘eventueel’.
De balans van de Europese top van afgelopen donderdag en vrijdag is daarom voorzichtig positief. Als in een bizar toneelstuk verliet Viktor Orbán de vergaderzaal, waarop de andere regeringsleiders ‘unaniem’ besloten dat de onderhandelingen met Oekraïne kunnen beginnen. Twee keer op een dag bakzeil halen was echter te veel voor Orbán: hij bleef tegen extra geld voor Oekraïne. In januari zullen de regeringsleiders hierover verder praten.
De start van de onderhandelingen over toetreding is een belangrijk politiek signaal aan Rusland. De bestemming van Oekraïne ligt in Europa en de EU belooft zich tot het uiterste in te spannen om het land op te nemen in de ‘Europese familie’, zoals de Duitse bondskanselier Olaf Scholz het uitdrukte.
Materieel schiet Oekraïne er voorlopig weinig mee op. De onderhandelingen over toetreding nemen jaren in beslag, zelfs als zij onder druk van de omstandigheden worden versneld. Bovendien heeft Hongarije nog alle kans het proces te torpederen. Vrijdag liet Orbán op de Hongaarse radio al fijntjes weten dat er nog 75 momenten komen waarop hij een veto kan uitspreken.
Op korte termijn is de financiële steun veel belangrijker. Oekraïne heeft het Westen nodig om overeind te blijven in de oorlog tegen Rusland. Op een ingelaste top in januari hopen de regeringsleiders Hongarije alsnog over de streep te trekken.
Oekraïne zal zijn geld wel krijgen. Als Hongarije volhardt in zijn veto, zullen de 26 andere lidstaten een andere manier vinden om het land te blijven steunen. In een politiek opzicht zou dat echter een nederlaag zijn. De EU zou eens te meer op haar grenzen als geopolitieke speler stuiten als ze zich niet eensgezind achter Oekraïne kan scharen.
Toch is een gezamenlijk optreden van 26 lidstaten buiten Hongarije om te verkiezen boven toegeven aan de chantage van Viktor Orbán. De Hongaarse premier hoopt dat de EU ruim 20 miljard euro aan tegoeden zal deblokkeren, in ruil voor het opgeven van zijn veto. Het geld is bevroren omdat Hongarije de rechtsstaat ondermijnt. Die situatie zal in januari niet verbeterd zijn. De EU moet haar poot stijf houden. Te lang heeft zij passief toegezien hoe Hongarije Europese waarden aan zijn laars lapt.
Een historisch fiasco van een dubbel ‘nee’ is vermeden. Dat stemt tot een zekere tevredenheid, in het licht van de lage verwachtingen. Niettemin was deze top slechts een stap in een langdurige strijd tussen Europa en Rusland. Als de Verenigde Staten zich van Europa afwenden, wat uiteraard niet te hopen is, zal de EU nog veel grotere inspanningen moeten leveren.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant