‘Al was misschien de voorstelling zelf soms niet helemaal geslaagd, dan was Jim daarin toch altijd een uitzonderlijk, anarchistisch en ook kwetsbare performer.’ Aldus actrice Beppie Melissen over de op 11 december overleden Jim van der Woude (75). De acteur en beeldend kunstenaar had al enige tijd hartproblemen, die hem fataal zijn geworden.
Van der Woude maakte met Melissen, Leny Breederveld en René van t Hof deel uit van theatergroep Carver. Ze debuteerden in 1991 met de legendarisch geworden voorstelling Café Lehmitz. Jim van der Woude was, net als Van ’t Hof, een meester in bewegingstheater, met zijn lichaam van elastiek en zijn markante hoofd. Hij vormde vaak ook een duo met Van ’t Hof waarbij Van der Woude de lefgozer was met de grote mond en Van ‘t Hof juist de timide zwijgende man - ze voelden elkaar en ze vulden elkaar aan.
Over de auteur
Hein Janssen schrijft sinds 1987 over theater voor de Volkskrant en richt zich met name op toneel en musical.
Voordat hij bij Carver begon, was hij al bekend van Hauser Okater, het muziektheatergezelschap van de broers Alex, Vincent en Marc van Warmerdam en de broers Dick en Rob Hauser. Daar deed hij mee aan bejubelde en een jong publiek trekkende producties als Zie de mannen vallen, Het Vermoeden en Entree Brussels.
‘Het succes van Hauser Orkater leunde op drie elementen: de popmuziek, de teksten van Alex en de kracht van Jim als fysiek theatermaker’, aldus Marc van Warmerdam. ‘Jim was letterlijk elastisch, dat hele lijf van hem was voortdurend in beweging, ook buiten het podium. Hij had een abstractie manier van denken en theater maken, werkte vooral vanuit de vorm, en ook met humor. Legendarisch werd die beginscène uit Zie de mannen vallen, waarin hij met twee gewichten aan zijn arm verstrikt raakt in een elastiek en zijn gezicht helemaal verwrongen raakt. Dat was grappig, maar vooral macaber.’
Uit Hauser Orkater kwam later de groep De Horde voort, waar Van der Woude samen met artiesten als Loes Luca, collega-absurdist Ralph Wingens en pianist/componist Gerard Atema deel van uitmaakte. In de jaren tachtig maakte hij in regie van Jos Stelling twee speelfilms: De Illusionist (met Freek de Jonge ) en De Wisselwachter.
Van der Woude werd in 1948 geboren in Amsterdam, werkte als jongen van veertien in een slachthuis, zwierf wat rond en ging toen naar de Rietveld Academie. Daar ontmoette hij Alex van Warmerdam en zo ontstond de band met de groep jonge theatermakers en muzikanten. Hij maakte ook een aantal solovoorstellingen, waaronder Kopzeer aan die Waanzee. Indertijd werd hij daarover in de Volkskrant geïnterviewd en zei hij: ‘’Met de technische ploeg gaat het wel lekker. Persoonlijk heb ik heel veel momenten dat ik denk dat ik er maar mee op moet houden, omdat ik er te nerveus van word.’
Die nervositeit heeft hem zijn hele carrière heeft achtervolgd, beaamt Beppie Melissen. ‘Ja, daar hebben wij theatermakers natuurlijk allemaal last van, stress en zenuwen, maar Jim had het in hoge mate. En het wordt naarmate je ouder wordt alleen maar erger. Dat is denk ik ook de reden dan hij vrij abrupt is gestopt.’ Met Carver maakte hij in 2006 een van zijn laatste voorstellingen, Banden. Daarna was het over met de zenuwen en ging hij weer schilderen in zijn huis in Enkhuizen, waar hij tot aan zijn dood heeft gewoond.
Melissen: ‘Hij was een meester in fysiek theater en kon bewegen als geen ander. Hij was ook een gevoelig artiest, ontroerend zelfs, hoewel hij zeker ook een machokant had. Dat absurde van hem, het onverwachte, was zijn grote kracht. Kijk eens op YouTube naar de act van Jim met René van ’t Hof, als twee bibberende vrouwtjes. Dat komt uit de voorstelling Flossen, maar ze hebben hiermee ook opgetreden voor Amnesty International. Dan zie je meteen: dit is van wereldklasse.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden