Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober gebruikt Israël de F-35’s om bombardementen uit te voeren op de Gazastrook. Daarbij vielen al duizenden doden. Israël bestelde kort na 7 oktober een partij reserveonderdelen uit een opslagplaats in Nederland, om de vliegtuigen operationeel te houden.
Juristen van het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwden dat Israël mogelijk ‘ernstige schendingen van het humanitair oorlogsrecht’ begaat met de straaljagers, aldus NRC vorige maand. Toch adviseerde het ministerie om politieke redenen de levering door te laten gaan.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Ook na kritiek vanuit de linkse oppositie bleef het kabinet bij het besluit om de onderdelen naar Israël te sturen. De leveringen vallen onder een algemene vergunning voor landen die meedoen aan het F-35-partnerprogramma.
Een besluit om niet te leveren zou volgens het ministerie ook gevolgen hebben voor andere partnerlanden en ‘afbreuk doen aan hun verwachtingen’. Bovendien zijn de gevechtsvliegtuigen belangrijk voor Israël ‘om te kunnen reageren bij regionale escalatie’.
De rechtbank gaat daar grotendeels in mee. Minister Hanke Bruins Slot van Buitenlandse Zaken was niet verplicht om de in 2016 aan Israël verleende vergunning opnieuw te toetsen. De beslissing om door te gaan met levering van de onderdelen is grotendeels een kwestie van politiek en beleid, en de rechter schrijft dat de minister daarin ‘een ruime mate van vrijheid’ heeft. De minister heeft alle relevante belangen goed afgewogen, concludeert de rechtbank.
NRC schreef ook al dat ‘politieke afwegingen’ uiteindelijk de doorslag gaven in het Nederlandse besluit om de onderdelen wel naar Israël te sturen. Dat niet doen, zou grote schade toebrengen aan de betrekkingen met zowel Israël als de Verenigde Staten, waar de F-35’s zijn ontworpen en in elkaar zijn gezet. Het ministerie zei destijds dat het onderzoekt of het leveringen aan Israël aan een ‘extra controle’ wil onderwerpen.
Het kort geding was aangespannen door Oxfam Novib, Amnesty International, PAX en The Rights Forum. Michiel Servaes, directeur van Oxfam Novib, noemde het logistiek centrum op vliegbasis Woensdrecht, waar de onderdelen van de F-35’s worden opgeslagen, tijdens de zitting ‘een schakel die het mogelijk maakt om echte bommen, op echte huizen en op echte families te gooien’. De mensenrechtenorganisaties wezen op het hoge dodental in Gaza en de vele verwoeste huizen en andere gebouwen.
De landsadvocaat voerde aan dat het moeilijk is om ‘van afstand te beoordelen’ of Israël te ver gaat in de reactie op de aanval van Hamas. ‘Het is niet vastgesteld dat het oorlogsrecht opzettelijk wordt geschonden met de F-35.’ Bovendien zou er geen verplichting zijn binnen het F-35 partnerprogramma om te toetsen of Israël de onderdelen nog wel zou mogen krijgen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden