De EU-leiders zijn het niet eens geworden over een steunpakket van 50 miljard euro voor Oekraïne. Dat heeft demissionair premier Mark Rutte gezegd. Na urenlang vergaderen op de EU-top in Brussel, blijft Hongarije dwarsliggen.
De regeringsleiders praten in januari verder over steun aan Oekraïne. Rutte denkt ‘dat we er dan uit gaan komen’, aldus de demissionair premier in de nacht van donderdag op vrijdag na het urenlange beraad.
De EU-top kende donderdag een vliegende start met een onverwacht akkoord over het openen van toetredingsonderhandelingen met Oekraïne en Moldavië. Dat gold vooraf juist als de mogelijk zwaarste dobber, omdat Hongarije vastbesloten leek dat te blokkeren. Maar premier Viktor Orbán bewaarde het echte verzet tot de onderhandelingen over de verhoging van de EU-begroting.
De andere 26 EU-landen willen de komende vier jaar nog eens 17 miljard euro aan giften en 33 miljard aan gunstige leningen voor Oekraïne uittrekken. Voor andere belangrijke zaken, zoals het in goede banen leiden van migratie, zouden ze 4 miljard euro extra over hebben.
‘Kleine schade’
Nederland wilde behalve het extra geld voor Oekraïne eigenlijk helemaal geen verhoging van de EU-begroting. Maar deze ‘kleine schade’ vindt Rutte te verdedigen. De verhoging zou Nederland volgens de demissionair premier ‘50, 60, 70 miljoen per jaar’ kosten - ‘dat valt bijna weg in de plooien’. Bovendien zou een flink deel van het geld bestemd zijn voor migratie, een belangrijk punt voor Nederland.
De afspraken van de 26 staan in principe vast als ze in januari opnieuw bijeenkomen om ook Hongarije aan boord te krijgen, zeggen EU-diplomaten. Ze willen het bereikte compromis niet opnieuw ter discussie stellen om de onderhandelingen niet weer volledig te moeten overdoen.
Waarom Orbán dán wel zou instemmen, kan Rutte niet precies uitleggen. 'Het is een inschatting. En die inschatting is dat je net even wat meer tijd nodig hebt.' De Hongaarse premier kan niet met goed fatsoen op één avond tweemaal bakzeil halen, suggereren EU-bronnen. Hij zou zich over een maand inschikkelijker kunnen opstellen. Het is nog onduidelijk wanneer de nieuwe top in januari precies wordt belegd. 'Maar we hebben even tijd', meent Rutte. 'Het is niet zo dat Oekraïne meteen nu zonder geld zit.'
‘Niet verwacht’
Rutte prijst zichzelf gelukkig dat er in ieder geval wel is afgesproken dat Oekraïne mag beginnen met de toetredingsgesprekken voor de EU. ‘Ik had dat vanmorgen niet verwacht, eerlijk gezegd. Toen we hier stonden, was ik nog bang dat het allebei niet vandaag zou lukken.’
Volgens Rutte opperde de Duitse bondskanselier Olaf Scholz het idee dat Orbán even de ruimte moest verlaten, zodat de rest kon instemmen met de gesprekken. ‘Hij moest op een gegeven moment naar de wc, denk ik, en toen konden we de knoop doorhakken’, zegt Rutte met een stalen gezicht. Maar ook zonder Orbán is het besluit geldig en namens de hele EU genomen, benadrukt Rutte. ‘Hij was niet bij dat moment, dus strikt genomen heeft hij niet ja hoeven zeggen, maar hij heeft het ook niet geblokkeerd.’ (ANP)
De EU zet het licht op groen voor de onderhandelingen met Oekraïne en Moldavië over het EU-lidmaatschap. Het besluit van de EU-leiders kwam donderdagavond onverwacht omdat de Hongaarse premier Viktor Orbán in de aanloop naar de EU-top had gedreigd deze stap met een veto te treffen.
Lees hier het volledige nieuwsbericht van EU-correspondent Marc Peeperkorn.
De Europese Unie gaat de onderhandelingen over toetreding van Oekraïne en Moldavië openen. Dat maakte EU-president Charles Michel zojuist bekend. Het bericht van Michel op X kwam als een totale verrassing, omdat de Hongaarse premier Viktor Orbán steeds had gezegd dat hij het begin van de onderhandelingen zou blokkeren.
Toen het besluit viel, had Orbán op verzoek van de Duitse bondskanselier Scholz de zaal verlaten. Daardoor kon Michel zeggen dat geen enkele lidstaat zich had verzet tegen het besluit om de onderhandelingen te beginnen. Naderhand reageerde Orbán op Facebook op het besluit.
‘26 lidstaten stonden erop dat dit besluit genomen moest worden. Hongarije besloot dat zij eigen weg moeten kiezen als de 26 dat besluiten. Maar Hongarije wil geen deel hebben in dit slechte besluit, en bleef daarom weg van de beslissing’, aldus Orbán.
Op hun top in Brussel hielden de regeringsleiders rekening met een lange vergadering, die tot diep in de nacht zou doorgaan en wellicht zou eindigen in een mislukking. Maar om 18.30 kwam opeens het bericht van Michel. Orbán heeft zijn veto onder zware druk laten vallen.
‘Dit is een overwinning voor Oekraïne en heel Europa’, reageerde de Oekraïense president Zelensky op X. ‘Een overwinning die motiveert, inspireert en versterkt.’ EU-president Michel sprak van een ‘duidelijk signaal van hoop’ voor Oekraïne en Moldavië, en voor ‘ons continent’.
De start van de onderhandelingen is een politiek signaal naar Rusland: de bestemming van Oekraïne ligt in Europa. De dreiging van een Hongaars veto werd daarom zwaar opgevat door de andere regeringsleiders. Een ‘nee’ tegen Oekraïne zou een pijnlijke nederlaag zijn voor de EU, een klap in het gezicht van Oekraïne en een overwinning voor Rusland.
De EU maakte Georgië tot kandidaatlid. De onderhandelingen met Bosnië-Herzegovina zullen beginnen als het land in voldoende mate voldoet aan de voorwaarden. De Europese Commissie zal hierover in maart aan de regeringsleiders rapporteren.
Peter Giesen
De EU-leiders in Brussel hopen de ophoging van het EU-budget tegen te gaan. Zij zijn van mening dat als Europa meer geld nodig heeft, de Unie beter kan bezuinigen. Volgens onder meer Nederland en Duitsland zou het veel te makkelijk zijn om te vragen om een extra storting van de lidstaten. Dat is ook het advies dat ze krijgen van de Europese Commissie als zij zelf niet uitkomen met hun begroting.
In juni stelde de Commissie een forse tussentijdse ophoging van de Europese meerjarenbegroting voor. Zo’n 66 miljard euro zou erbij moeten. De Commissie wijst ter verantwoording van dit voorstel op ontwikkelingen als de toegenomen inflatie, de hulp aan Oekraïne en ambities op het vlak van sociale programma’s.
In de afgelopen maanden hebben de EU-landen individueel en soms gezamenlijk voorstellen uitgewerkt om de uitbreiding van het budget tegen te gaan of te beperken. In die voorstellen zijn de leiders op zoek gegaan naar interne bezuinigingen en verschuivingen van EU-budgetten.
Redactie / ANP
De Duitse bondskanselier Olaf Scholz hoopt op de Europese top duidelijk te maken dat de EU volledig achter Oekraïne blijft staan. Scholz wil dat de regeringsleiders in Brussel een signaal afgeven aan de Russische president Vladimir Poetin. ‘Hij moet weten dat hij er niet op kan rekenen dat de Europese Unie en haar lidstaten de steun aan Oekraïne verslappen’, aldus de bondskanselier.
Scholz had vanochtend, voorafgaand aan de top, nog een onderonsje met de Emmanuel Macron en Viktor Orbán, die als spelbreker dreigt op te treden tijdens de top. Scholz wil niet zeggen wat zijn boodschap aan Orbán was. Hij benadrukt dat het belangrijk is om met elkaar in gesprek te blijven, en dat de uitkomst gedragen wordt door alle landen.
‘Eén ding is echter belangrijk: dat we erin slagen geld voor Oekraïne mogelijk te maken en ervoor zorgen dat Oekraïne het verzet tegen de Russische agressie kan voortzetten’, zei Scholz, die gisteren nog een acute budgetcrisis in eigen land wist af te wenden.
Jasper Daams
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky roept de EU-leiders op hun rug recht te houden en de Europese ambities van Oekraïne voluit te steunen. ‘Niemand wil dat de EU als ongeloofwaardig wordt gezien’, aldus Zelensky vanmiddag in een toespraak tot de leiders in Brussel via een videoverbinding.
Hij wees erop dat de EU tot nog toe verenigd is geweest in haar financiële, militaire, economische en humanitaire hulp voor Oekraïne. ‘Het is van groot belang dat de EU vandaag niet terugvalt in besluiteloosheid.’ Anders is de Russische president Vladimir Poetin de enige die lacht, aldus Zelensky.
Zelensky hield de leiders voor dat zijn land - ondanks de oorlog - alle hervormingen heeft doorgevoerd die Brussel heeft gevraagd om de onderhandelingen te starten over het EU-lidmaatschap. Een positief besluit is dan ook wat hij verwacht, ondanks het veto waar de Hongaarse premier Viktor Orbán mee dreigt. ‘Dit gaat niet over wat politici nodig hebben. Dat gaat over wat mensen nodig hebben. Al die mensen in de loopgraven die elke nacht raketten en drones neerhalen.’
Hij herinnerde aan de protesten op het Maidanplein in Kyiv in 2014, toen Oekraïners zwaaiend met EU-vlaggen zich tegen de Russische invloed op hun land keerden. ‘Ik vraag u één ding vandaag: laat deze mensen en hun geloof in Europa niet vallen.’
Source: Volkskrant