De Russische samenleving is eensgezinder dan ooit, de Russische economie groeit gestaag, de werkloosheid is op een historisch dieptepunt, westerse sancties deren Rusland niet en de Russische troepen in Oekraïne zijn hard op weg de doelstellingen van de ‘speciale militaire operatie’ te realiseren. Dat is, in een notendop, de hoofdboodschap van Vladimir Poetins traditionele jaarlijkse persconferentie, waarin de Russische president de balans opmaakt van het afgelopen jaar.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Net als in 2020 wordt de ruim vier uur durende conferentie gecombineerd met het al even traditionele vragenvuur vanuit de Russische bevolking. Meer dan twee miljoen mensen stuurden vooraf vragen in, waaruit het Kremlin een keuze maakte. Kritische vragen zijn er nauwelijks. ‘Wij steunen uw kandidatuur’, zegt een jongeman in de zaal enigszins bedremmeld, alvorens een vraag te stellen. ‘Want u bent, zo lang ik me kan herinneren, aan de macht.’
Verrassingen zijn nagenoeg uitgesloten. Waar in het verleden nog live-verbindingen werden gelegd met locaties her en der in het land, zijn de videoboodschappen nu tevoren opgenomen. Slechts een handvol buitenlandse journalisten krijgt de kans een vraag te stellen, onder hen twee uit, in de optiek van Moskou, ‘onvriendelijke’ landen.
Een correspondent van The New York Times mag een vraag stellen over het lot van The Wall Street Journal-journalist Evan Gershkovich, die begin dit jaar in Jekaterinenburg werd gearresteerd op verdenking van spionage.
Uitgerekend tijdens de jaarlijkse persconferentie wordt elders in Moskou achter gesloten deuren het voorarrest van Gershkovich verlengd tot 30 januari. De vraag luidt of er een mogelijkheid bestaat van een gevangenruil met de Verenigde Staten waar Gershkovich en ook de sinds 2018 vastzittende oud-marinier Paul Whelan deel van kunnen uitmaken.
Poetin – die eerst doet alsof hij niet goed begrijpt wie Gershkovich is – onthult dat er achter de schermen over het lot van de twee wordt gepraat. ‘Wij zijn er niet tegen om hem terug te sturen. We willen tot een afspraak komen, maar zulke overeenkomsten moeten voor beide partijen aanvaardbaar zijn. We hebben daarover contact met de Amerikaanse partners.’
Misschien de meest prangende vraag betreft de mogelijkheid van een nieuwe mobilisatiegolf. Al na vijftien minuten wordt Poetin deze vraag, die ‘heel veel mensen zorgen baart’, door een van de presentatoren voorgelegd. Poetin zegt dat er na de vorig jaar door hem afgekondigde ‘gedeeltelijke mobilisatie’ en de succesvolle rekrutering van meer dan 400 duizend vrijwilligers geen noodzaak is voor verdere mobilisatie, althans ‘op dit moment’. Die mobilisatie, die leidde tot grote onrust in de samenleving, is formeel nooit stopgezet en daarmee nog altijd van kracht.
Geheel niet aan bod komen de zorgen van familieleden van de mannen die tot nu toe zijn gemobiliseerd. Steeds meer vrouwen en moeders klagen dat hun mannen en zoons voor onbepaalde tijd aan het front moeten blijven en dat er geen perspectief is op hun terugkeer naar huis. Ze worden belemmerd in hun pogingen aandacht te vragen voor hun zaak en hadden vergeefs hun zinnen gezet op Poetins persconferentie.
De Russische troepen in Oekraïne zijn volgens Poetin succesvol in het ‘demilitariseren’ van het buurland, een van de doelstellingen van de inval die Poetin in februari vorig jaar formuleerde.
Het wapentuig dat het Westen aan Oekraïne heeft geleverd – ‘Oekraïne produceert vrijwel niets zelf’ – wordt stelselmatig onschadelijk gemaakt, aldus Poetin. ‘Alles wat het Westen heeft beloofd, heeft Oekraïne gekregen – meer zelfs. Maar wij hebben alleen al vanaf het begin van het tegenoffensief 747 tanks vernietigd.’ Rusland is niet tegen een onderhandelde oplossing, maar eerdere afspraken zijn volgens hem door de tegenpartij ‘in het vuur’ gegooid.
Opmerkelijk is Poetins terloopse uitspraak over een journaliste, die 5 jaar cel heeft gekregen wegens afpersing. De vraagsteller wil weten of zulke zware straffen voor dergelijke vergrijpen echt nodig zijn en spreekt van een ‘heksenjacht’. ‘U moet niet overdrijven, hoezo heksenjacht’, vraagt Poetin. ‘Wat heeft zij dan gedaan dat er jacht op haar wordt gemaakt? Is ze soms een bekende oppositieleider?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden