Martin Bosma zal de komende jaren het boegbeeld zijn van de Tweede Kamer. De PVV’er won donderdag met 75 stemmen de strijd om het voorzitterschap van de Tweede Kamer van GroenLinks-PvdA’er Tom van der Lee. Het is voor het eerst in de bijna twintigjarige geschiedenis van de partij dat een PVV’er zo’n belangrijke functie in de wacht sleept.
Er werden 146 geldige stemmen uitgebracht, waardoor 74 stemmen genoeg waren voor een overwinning. Van der Lee kreeg er 66. Ook gingen er 5 stemmen naar tijdelijk voorzitter Roelien Kamminga van de VVD, die zich niet kandidaat had gesteld.
De stemming was geheim en ieder Kamerlid kon zijn eigen afweging maken, maar alles wijst erop dat Bosma zijn overwinning te danken heeft aan de steun van VVD, NSC en BBB, drie beoogde regeringspartners. De linkse en progressieve partijen stemden allemaal op Van der Lee.
Dat andere rechtse partijen een belangrijke functie als Kamervoorzitterschap nu gunnen aan de PVV bewijst dat het politieke isolement waar de partij sinds 2012 in zat definitief is doorbroken. Partijleider en enig PVV-lid Geert Wilders zal er ook hoop uit putten voor de komende formatiegesprekken met VVD, NSC en BBB.
Voor linkse en progressieve fracties is de zege van Bosma juist een hard gelag. Zij menen dat Bosma vanwege zijn vaak radicale denkbeelden niet in staat is om de Tweede Kamer in binnen- en buitenland te vertegenwoordigen.
‘Bosma is verkozen voor een fractie die zich bij herhaling in krenkende bewoordingen diskwalificerend heeft uitgelaten over alle pijlers van de democratische rechtsstaat’, zei D66-Kamerlid Joost Sneller. Hij verwees daarbij naar uitspraken over de Kamer als ‘nepparlement’, de Hoge Raad als ‘schandvlek van de Nederlandse rechtsstaat’ en journalisten die ‘tuig van de richel’ zouden zijn. ‘Geen enkele keer nam Bosma hier afstand van’, aldus Sneller.
Ook Kamerleden van rechtse partijen hadden bedenking bij de radicale denkbeelden van Bosma, die onder andere meent dat er in Nederland sprake is van ‘omvolking’, maar voor de meerderheid van de Kamer was dat toch geen doorslaggevend bezwaar. Bosma staat ook bekend als iemand die vergaderingen op een lichtvoetige en vlotte manier kan leiden. Ook in de persoonlijke omgang wordt hij gewaardeerd.
Frank Hendrickx
Na de eerste ronde stemmen voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer, is er nog geen nieuwe voorzitter gekozen. Omdat er 145 geldige stemmen werden uitgebracht, waren er 73 stemmen nodig om iemand tot winnaar uit te roepen. Dat was niet het geval. Martin Bosma van de PVV kreeg 71 stemmen, Tom van der Lee van GroenLinks-PvdA kreeg 61 stemmen. Tijdelijk voorzitter Roelien Kamminga van de VVD, die zichzelf niet kandidaat heeft gesteld, kreeg toch twaalf stemmen. Ook PVV-Kamerlid Raymond de Roon kreeg een stem, zonder zich kandidaat te hebben gesteld.
Er volgt nu een tweede stemronde waarbij Kamerleden opnieuw een vrije keuze krijgen. Dat betekent dat er weer gestemd kan worden op iemand die zich niet officieel kandidaat heeft gesteld.
Joram Bolle
VVD-leider Yesilgöz keert terug op haar schreden. Haar motie over het intrekken van de Spreidingswet wordt donderdagavond wel in stemming gebracht in de Tweede Kamer, maar zonder de oproep aan de Eerste Kamer en het kabinet om de behandeling te staken totdat er een nieuw kabinet is.
In de motie staat nu alleen nog dat PVV, VVD, NSC en BBB graag willen dat de behandeling wordt opgeschort. Daarmee is de politieke kou voor het demissionare kabinet uit de lucht, want dat hoeft dan niets meer over de motie te vinden.
Door de oorspronkelijke tekst van de motie dreigde met name Yesilgöz zelf in een ingewikkelde positie te geraken, omdat zij vrijdag ook weer als minister zou moeten aanschuiven in de ministerraad om over een reactie op haar eigen motie te vergaderen. Woensdagavond liet demissionair premier Rutte al weten dat het kabinet onverkort achter de Spreidingswet blijft staan.
Dat avontuur gaat Yesilgöz nu toch maar niet aan.De oorspronkelijke tekst van de motie oogstte sowieso veel kritiek, zowel binnen als buiten de Kamer. Niet alleen omdat het hoogst ongebruikelijk is dat de Tweede Kamer zich met de agenda van de Eerste Kamer bemoeit, maar ook omdat veel bestuurders - ook van VVD-huize - het ongehoord vinden dat de VVD nu het verzet tegen de Spreidingswet aanvoert terwijl veel burgemeesters dagelijks worstelen met de zoektocht naar opvanglocaties voor asielzoekers.
Yesilgöz zal donderdagavond in de Kamer toelichten waarom zij tot een ander inzicht is gekomen. Vanuit de VVD-fractie klinkt dat een oproep geen zin meer heeft omdat Rutte al heeft gezegd dat hij daar toch niet gevoelig voor is. Daarom beperken de vier fracties hun motie nu tot het ‘afgeven van een signaal’.
Raoul du Pré
De Tweede Kamer stemt donderdag alsnog over de motie van VVD-partijleider Dilan Yesilgöz, waarin het kabinet en de Eerste Kamer worden opgeroepen een ‘pas op de plaats te maken’ met de Spreidingswet. Dat uitstel moet gelden voor de duur van de formatie voor een nieuw kabinet. De omstreden oproep wordt ondersteund door PVV, NSC en BBB, de vier partijen die nu praten over kabinetsdeelname.
De motie werd woensdag nog aangehouden door Yesilgöz, omdat GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans eerst een oordeel van het kabinet wilde. Demissionair premier Mark Rutte heeft inmiddels de motie ontraden.
‘Het kabinet is nu niet aan zet’, schrijft Rutte in een reactie op de motie. Hij benadrukt dat het demissionaire kabinet achter het wetsvoorstel van VVD-staatssecretaris Eric van der Burg (Asielzaken) staat, die voor een eerlijke verdeling van asielzoekers over gemeenten moet zorgen. De Eerste Kamer gaat over zijn eigen agenda, schrijft Rutte.
VVD-Kamerlid Sophie Hermans vroeg de Kamer later donderdag alsnog over de motie te stemmen. Een meerderheid stemde daarmee in. Er wordt hoofdelijk gestemd. Van der Burg zit momenteel ook zelf in de Kamer, net als zijn partijleider Yesilgöz.
ANP/Redactie
Het is nog lang niet gezegd dat PVV-Kamerlid Martin Bosma de verkiezing om het Kamervoorzitterschap gaat winnen. De beoogde regeringspartners VVD en NSC kunnen hem aan de overwinning helpen, maar binnen die fracties bestaat verdeeldheid.
Kamerleden van VVD en NSC mogen zelf beslissen wie ze als Kamervoorzitter willen: Bosma of GroenLinks-PvdA-Kamerlid Tom van der Lee. Er zijn geen fractie-afspraken gemaakt. De veronderstelling was dat de VVD in elk geval op de hand van Bosma zou zijn, maar volgens ingewijden was de stemming voorafgaand aan het debat eerder fifty-fifty. Vooral de radicale uitspraken van Bosma in het verleden zouden VVD-Kamerleden kopschuw hebben gemaakt.
De uitkomst van de verkiezing lijkt daarmee ongewis. NSC-Kamerlid Nicolien van Vroonhoven benadrukte dat de keuze tussen Bosma en Van der Lee in haar fractie ‘echt een vrije kwestie’ is. VVD-Kamerlid Ingrid Michon-Derkzen vroeg om ‘goede antwoorden’ op de vele vragen die zij stelde, om aan het einde van de middag tussen beide mannen te kunnen kiezen.
Van de vijftien fracties die aan het woord kwamen, kreeg Bosma expliciet steun van zijn eigen fractie (37 zetels), BBB en SGP-fractievoorzitter Chris Stoffer. ‘De heer Bosma heeft de afgelopen jaren geëxcelleerd als voorzitter’, zei Stoffer over het grote aantal keren dat Bosma als ondervoorzitter optrad in de plenaire zaal. Zijn andere twee fractieleden zijn volgens hem vrij in hun keuze.
Volgens BBB-fractieleider Caroline van der Plas moet de nieuwe voorzitter ‘een soort tuinman zijn die onze democratische tuin verzorgt’. De opvolger van Vera Bergkamp (D66) ‘moet zorgen voor een gezond politiek klimaat’. Zij liet onomwonden weten voor Bosma te zullen stemmen. Op vragen van de Kamerleden Harmen Krul (CDA) en Sandra Beckerman (SP), dat Van der Plas eerder - net als Bosma zelf - de opvatting huldigde dat de voorzitter iemand uit de oppositie moet zijn, antwoordde zij ‘voortschrijdend inzicht’ te hebben.
Onder meer de partijen Volt, D66, Denk en uiteraard GL/PvdA spraken een voorkeur uit voor Van der Lee. Zij laten zwaarder wegen dat Bosma representant is van een partij die zich vaak laatdunkend heeft uitgelaten over parlement, pers en rechters. ‘Ik zie niet hoe iemand die het wantrouwen in instituties aanwakkert, ons zou kunnen vertegenwoordigen’, zei D66-Kamerlid Joost Sneller.
De beide kandidaten antwoorden vanmiddag op alle gestelde vragen, waarna een geheime stemming volgt.
Remco Meijer en Frank Hendrickx
Het debat over de verkiezing van de nieuwe Kamervoorzitter is zojuist begonnen. Vandaag kiezen Kamerleden wie de opvolger wordt van Vera Bergkamp. De twee kanshebbers zijn PVV’er Martin Bosma en Tom van der Lee van GroenLinks-PvdA. Na het debat volgt een anonieme stemming, waarbij alle 150 Kamerleden kiezen voor hun gedroomde kandidaat.
Voor Bosma is het de derde keer dat hij een gooi doet naar het voorzitterschap. Eerdere pogingen in 2016 en 2021 mislukten nog, maar hij zal zich gesterkt voelen door de verkiezingsuitslag, waarbij zijn partij de grootste werd. Van der Lee doet voor het eerst mee aan de verkiezing, maar kan net als zijn concurrent bouwen op een rijk verleden als Kamerlid.
Volgens politiek verslaggever Frank Hendrickx zullen de stemmen van de Kamerleden van de VVD en NSC doorslaggevend zijn. Bosma kan waarschijnlijk rekenen op stemmen van de rechtse partijen PVV, FVD, JA21, de SGP en de BBB. De linkse partijen zullen overwegend kiezen voor Van der Lee. De 44 Kamerleden van de VVD en NSC zullen dus een belangrijke rol spelen in de uitslag van deze verkiezing.
Jasper Daams
PVV-leider verzekert de Kamer dat hij zich in de formatie-onderhandelingen ‘100 procent zal richten naar de Grondwet en de rechtsstaat’. Als PVV-voorstellen daarmee in strijd zijn, trekt hij die in. ‘Dat heb ik beloofd en de PVV is goed voor z’n woord.’ Ook zal de PVV Rusland niet steunen en geen voorstellen doen om de rechten van islamitische Nederlanders in te perken. ‘Ze zijn volwaardige burgers.’
Dat zegt Wilders in het debat over de verkiezingen en de kabinetsformatie in de nieuwe Tweede Kamer. Omtzigt heeft in de verkenningsfase laten weten dat hij alleen met Wilders wil onderhandelen over een kabinet als de PVV de rechtsstaat respecteert. In het verkiezingsprogramma van de PVV staan namelijk een aantal anti-rechtsstatelijke standpunten. Verkenner Ronald Plasterk liet maandag in zijn verkenningsrapport weten dat het voornaamste struikelblok in het vormen van een regering het respecteren van de rechtsstaat is. Wilders lijkt daar in het debat gehoor aan te geven door zich milder op te stellen.
Lees het bericht van Raoul du Pré hier
Vandaag debatteert de nieuwe Kamer over de verkiezingsuitslag en de kabinetsformatie. Een moment om de huidige politieke verhoudingen aan het licht te brengen. PVV-leider Geert Wilders heeft aan het begin van het debat namens VVD, NSC en BBB verkenner Ronald Plasterk aangedragen aan de Kamer. Of de oppositie daar ook mee akkoord gaat, zal vandaag duidelijk worden.
Verder is het de vraag of Wilders zich mild gaat opstellen om zijn toekomstige coalitie niet in gevaar te brengen. Door de jaren heen profileerde hij zich juist als een stevige debater. Ook zijn alle ogen gericht op Pieter Omtzigt. De NSC-leider gaf tijdens de verkenningsfase al aan dat zij niet wil regeren met de PVV wanneer zij zich niet losmaakt van haar anti-rechtsstatelijke standpunten in het verkiezingsprogramma.
Maandag presenteerde verkenner Ronald Plasterk het rapport van de verkenningsfase. Plasterk stelt twee tussenrondes voor om te komen tot een rechts kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB. Zelf denkt hij dat zo’n kabinet ‘mogelijk is’ en ‘ook dat het moet’. Het voornaamste struikelblok in het vormen van een mogelijke regering is het respecteren van de rechtsstaat. Het debat vandaag zal daarom een belangrijk moment zijn om te weten of een regering met de PVV een mogelijke optie is.
Famke Seine
Een rechts kabinet bestaande uit PVV, VVD, NSC en BBB is mogelijk, stelt verkenner Ronald Plasterk. Wel moeten de vier partijen het eerst eens worden over de Grondwet en de democratische rechtsstaat, voordat zij over andere belangrijke thema's kunnen spreken. Dat schrijft Plasterk in het rapport dat hij vanmiddag overhandigde aan de tijdelijke voorzitter van de Tweede kamer, Roelien Kamminga.
Als grootste partij in de Tweede Kamer is het aan de PVV om een informateur voor te stellen, stelt Plasterk. Die informateur moet in een 'korte informatieronde' de komende twee maanden onderzoeken of de partijen overeenstemming kunnen bereiken over de Grondwet en de rechtsstaat. Uiterlijk begin februari moet de informateur daarvan verslag doen, schrijft Plasterk.
Roelien Kamminga ziet af van een poging om voorzitter van de Tweede Kamer te worden. Dat meldt Nieuwsuur. Daarmee lijkt de strijd om het voorzitterschap te gaan tussen Martin Bosma van de PVV en Tom van der Lee van GroenLinks-PvdA. Die twee zijn tot nu toe de enigen die zich officieel kandidaat hebben gesteld.
De verwachting was dat Kamminga zich ook kandidaat zou stellen. De VVD’er is op dit moment de tijdelijke voorzitter van de Kamer. Ze neemt de honneurs waar totdat de Kamer donderdag een definitieve keuze heeft gemaakt.
Joram Bolle
PVV-Kamerlid Martin Bosma doet (opnieuw) een gooi naar het voorzitterschap van de Tweede Kamer. PVV-leider Geert Wilders meldt op X dat Bosma een brief naar de Kamer heeft gestuurd waarin het Kamerlid zijn kandidatuur motiveert. Eerder al meldde Tom van der Lee van GroenLinks-PvdA zich als kandidaat. De Tweede Kamer kiest donderdag een nieuwe voorzitter.
In zijn brief, die via de griffie naar alle Kamerleden is gestuurd, schrijft Bosma dat de Kamer in deze turbulente politieke tijden een voorzitter nodig heeft die de hamer ‘met vaste hand’ hanteert. Daarom kandideert hij zich.
‘Nog nooit is politiek Den Haag zo fluïde geweest met grote onzekerheden. Het overzichtelijke traditionele beeld met drie of vier stabiele partijen die voortkwamen uit de verzuiling behoort tot het verleden. Fracties komen en gaan. Welk kabinet straks op het bordes staat is onzeker. Sommigen opteren zelfs voor een minderheidskabinet of een zakenkabinet, waarbij het zwaartepunt nog meer bij de Kamer terechtkomt,’ schrijft Bosma.
Wilders ondersteunt de kandidatuur van Bosma. ‘De TK verdient een kundig, erudiet en gezaghebbend persoon als Martin als Voorzitter. Ik hoop van harte dat hij onze Kamervz wordt!’, schrijft de PVV-leider op X.
De naam van Bosma werd in de wandelgangen al genoemd, evenals die van Roelien Kamminga (VVD). Bosma wilde al eerder Kamervoorzitter worden, maar moest het toen afleggen tegen Vera Bergkamp (D66). (ANP)
Lilian Marijnissen stopt als partijleider van de SP en vertrekt uit de Tweede Kamer. Onder haar leiding verloor de partij meerdere verkiezingen op rij, toch komt haar vertrek onverwachts omdat de steun onder leden nog groot leek.
Marijnissen (38) maakte haar vertrek wereldkundig in een brief die ze op X publiceerde. Ze treedt terug vanwege het teleurstellende resultaat van de afgelopen verkiezingen: de SP ging van 9 naar 5 zetels in de Tweede Kamer. Dat was ‘niet waar we op hadden gehoopt’, aldus Marijnissen in de brief. ‘Op basis hiervan merk ik dat er in de partij behoefte is aan een nieuw gezicht.’
Het teleurstellende resultaat was de zevende verkiezingsnederlaag op rij sinds Marijnissen aan het roer staat van de partij. Toch komt haar vertrek onverwachts. Na de verkiezingen kreeg ze de steun van de leden. In een besloten partijbijeenkomst bleef een ‘overgrote meerderheid’ ondanks het nieuwe verlies achter Marijnissen staan. Volgens aanwezigen kreeg ze zelfs een staande ovatie.
Met haar vertrek komt er voor Marijnissen ook een einde aan bijna zeven jaar Kamerlidmaatschap. In 2017 werd ze verkozen als nummer drie op de kandidatenlijst, waarna ze nog in datzelfde jaar als nieuwe fractievoorzitter en partijleider werd verkozen. Ze verving de afgetreden Emile Roemer, die het niet gelukt was om de weg omhoog te vinden met de partij en een zeteltje verloor.
De SP hoopte met de jonge, toen nog 32-jarige Marijnissen een frisse start te maken en misschien ook wel op een terugkeer naar de gloriejaren die de partij kende onder leiding van haar vader Jan Marijnissen, die in 2006 een recordaantal van 25 zetels wist te behalen.
Marijnissen komt uit een echte partijfamilie: ook moeder Mari-Anne Marijnissen was bij de partij betrokken, als wethouder van SP-bolwerk Oss. Als kleuter stond Lilian al op verkiezingsposters van de partij. Zelf maakte ze ook al jong haar politiek debuut toen ze op 17-jarige leeftijd in de gemeenteraad van Oss werd verkozen en uiteindelijk op haar 18de daadwerkelijk mocht aantreden. Ze combineerde haar raadswerk met een studie politicologie en werkte kort voor vakbond Abvakabo FNV.
Als partijleider wist Marijnissen de belofte nooit waar te maken. Al bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 en Provinciale Statenverkiezingen en Europese verkiezingen van 2019 ging het mis en verloor de partij flink. Hetzelfde gold voor de Kamerverkiezingen van 2021, waar Marijnissen slechts 9 zetels wist over te houden van de 14 die nog onder Roemers leiderschap waren binnengehaald.
Source: Volkskrant