Bij de districtsverkiezingen in Hongkong van afgelopen zondag daagde slechts
27,5 procent van de kiezers op, de laagste opkomst ooit. Onder invloed van Beijing is de Hongkongse kieswet veranderd, waardoor alleen pro-Beijingkandidaten – ‘patriotten’ in het communistische jargon – mochten deelnemen. Veel Hongkongers bedankten voor die schijnvertoning, en bleven thuis.
Na een opkomst van 71 procent in 2019 is het percentage van 2023 een behoorlijke afgang. Maar op de website van de openbare omroep RTHK leek het alsof er niets aan de hand was. RTHK meldde de uitslagen en mogelijke coalities, alsof niet alle verkozenen aan dezelfde kant stonden. De zender stond uitgebreid stil bij technische problemen tijdens de verkiezingen, alsof die iets aan de uitslag veranderd hadden. En ze citeerden de vele lovende woorden van Beijing en aanverwanten.
John Lee, de hoogste bestuurder van Hongkong, sprak bijvoorbeeld over ‘hogekwaliteitsverkiezingen’, een term die uit de koker van Beijing lijkt te komen. De suggestie is dat verkiezingen niet gericht zijn op kwantiteit (zo veel mogelijk kiezers), maar op kwaliteit (een ordentelijk verloop en politiek wenselijke resultaten). De lange rijen en politieke onenigheid van 2019, na maanden van protesten, werd afgedaan als ‘chaos’ en ‘kwaadaardige concurrentie’.
De berichtgeving van RTHK is niet verrassend. De kieswet is niet het enige wat in Hongkong is veranderd. Ook de media zijn niet hetzelfde als vier jaar geleden. Na de invoering van de Nationale Veiligheidswet in 2020 werden naast de oppositie en het maatschappelijke middenveld ook onafhankelijke media uitgeschakeld.
De prodemocratische krant Apple Daily en kritische nieuwssites als Stand News en Citizen News moesten na politie-invallen hun deuren sluiten. Journalisten kwamen in de gevangenis terecht. Het leidde tot een angstklimaat, waarin journalisten zichzelf censureren. Als openbare omroep moest RTHK zich bij uitstek conformeren.
Het nieuwe mediaklimaat is zichtbaar in de Hongkongse verslaggeving over de verkiezingen. Bij vorige stemmingen speurden veel media bijvoorbeeld naar fraude, door politici die bussen met bejaarden naar stembureaus vervoerden en hen vertelden hoe te stemmen. Dit jaar droeg alleen inMedia, een van de laatste onafhankelijke nieuwssites, daarvan bewijzen aan. Bij een andere nieuwssite, zo meldde een journalist, had de juridische afdeling aangeraden het onderwerp te vermijden.
Er werd nog steeds kritisch bericht over de verkiezingen, zoals bijvoorbeeld door Hong Kong Free Press. Dat is een Engelstalige nieuwssite en non-profitorganisatie, die zich door zijn taal en eigendomsstructuur meer vrijheid kan veroorloven. De site plaatste interviews met inwoners die niet hadden gestemd. ‘Het is een show’, zeiden die. Of: ‘Wat is het nut?’ Overigens durfden die inwoners dit soort kritiek alleen anoniem te uiten.
Aan de andere kant van het spectrum zit Ta Kung Pao, een krant die gesubsidieerd wordt door Beijing om communistische propaganda aan Hongkongse lezers te voeren. Die benadrukte dat de verkiezingen in een ‘serene sfeer’ plaatsvonden, in tegenstelling tot vorige keer, toen er ‘te veel verdeeldheid’ was. Verkiezingen zonder verdeeldheid mogen in een democratie nogal tegenstrijdig klinken, maar niet volgens Ta Kung Pao. Die kopte: ‘Dit is een echte kwaliteitsdemocratie’.
Ingewikkelder is het voor media in het midden, zoals Southern China Morning Post, eigendom van het Chinese bedrijf Alibaba. Dat werd lang als een serieuze krant beschouwd, maar is sinds de Nationale Veiligheidswet een schim van zichzelf. Journalisten moeten zich in duizend bochten wringen om nieuws te brengen, en tegelijk binnen de door Beijing vastgestelde grenzen te blijven.
Dat merk je aan een overzichtsartikel van tweeduizend woorden, dat een samenvatting biedt van al het verkiezingsnieuws. Dat slingert heen en weer tussen feiten en propaganda, draait eindeloos om de hete brij heen, en verbergt het echte nieuws op het einde. Daar staat het, in de 32ste alinea, in een indirect geformuleerde bijzin: ‘Een afwezigheid van oppositiekandidaten, die volgens sommige waarnemers de publieke interesse heeft ondermijnd.’ Zie hier: nieuws in Hongkong, anno 2023.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden