‘Ik hou het niet meer’, zegt de commentator, terwijl Macedonië de punten uitdeelt. Tot op het laatst is het spannend. Nederland staat in de top drie met Armenië en Rusland. En dan: ‘Ten points go to the Netherlands!’
Daarmee schrijft de 14-jarige Ralf Mackenbach geschiedenis. Hij is de eerste Nederlandse winnaar van het Junior Eurovisie Songfestival ooit, en tot op heden de enige. Zijn liedje Click clack gaat over tapdansen.
Ralf ‘en zijn mannen’, een groep van vier jonge dansers die permanent om hem heen dartelen, veroveren in 2009 de harten van juryleden en thuisstemmers in heel Europa. Onder een regen van confetti mogen de jongens, allen gehuld in een vrolijk gekleurd rokkostuum, het nummer nog één keer doen.
Veertien jaar later heeft Mackenbach opnieuw een rokkostuum aan, maar niet om een liedje te zingen. De inmiddels 28-jarige promoveerde onlangs cum laude aan de Technische Universiteit in Eindhoven. Zijn vakgebied: kernfusie.
In een online minicollege voor de Universiteit van Nederland legt Mackenbach het natuurkundige fenomeen uit. ‘Kernfusie, niet te verwarren met kernsplijting, belooft al sinds de jaren vijftig de energiebron van de toekomst te worden.’ Bij kernfusie smelten meerdere atoomkernen samen. Daar komt ontzettend veel energie bij vrij.
Van die energie profiteren we nu al: in het binnenste van de zon smelten lichte atoomkernen samen tot zwaardere kernen, en de energie die daarbij vrijkomt, nemen we waar als zonlicht. ‘Zou het niet gaaf zijn als we die energiebron op aarde kunnen namaken?’
Met dat idee zijn kernfysici al decennia bezig. Het proces is gecompliceerd, om te beginnen doordat de positief geladen deeltjes in atoomkernen elkaar van nature afstoten. Om ze tóch te laten samensmelten, moet de temperatuur in een fusiereactor zeker 150 miljoen graden Celsius zijn.
Op die temperatuur komen atomen in de vierde fase: na vast, vloeibaar en gas, bestaat de zogenoemde plasmafase. Door het temperatuurverschil tussen de randen en de binnenkant van de fusiereactor, gedraagt het plasma zich onstuimig: er ontstaan ‘wervelingen en kolkingen’.
Mackenbach promoveerde op zijn berekeningen aan die wervelingen en kolkingen. Want als je die in kaart kunt brengen, kun je de ideale vorm voor de fusiereactor bepalen. Die vorm lijkt op wat Mackenbach een ‘gewokkelde donut’ noemt.
Zijn begeleider bij het promotietraject, Josefine Proll, beschrijft Mackenbach als een uitstekende theoreticus. ‘De natuurkundige vergelijkingen kennen en begrijpen is één, maar Ralf beschikt over een wiskundige gereedschapskist, waarmee hij de vergelijkingen creatief kan gebruiken om problemen op te lossen.’
Dat Proll het over een spreekwoordelijke gereedschapskist heeft, bevestigt Mackenbach zelf via videoverbinding vanuit Eindhoven. ‘Rekenen vind ik super, maar je moet bij mij niet met echte schroeven aan komen. Dan ben ik meteen bang.’
Hij mag dan een theoreticus zijn, zijn creatieve geest heeft hem naar eigen zeggen wel geholpen. ‘Voor een wetenschappelijk probleem zijn alle voor de hand liggende oplossingen meestal al geprobeerd, en moet je een nieuwe invalshoek proberen. Vergelijk het met de muziekstudio, als de drumhook niet lekker loopt. Ik kan dan denken: gooi er voor de gekkigheid eens een samba doorheen.’
Ook als je successen boekt, vertonen de wetenschap en de muziekindustrie overeenkomsten. Het gevoel dat alles in één keer op je afkomt, herkent Mackenbach uit zijn tienerjaren. Als muzikaal kind had hij rolletjes in Joop van den Ende-musicals, hij vertolkte onder andere de rol van ‘jonge Tarzan’. Vanuit die wereld kwam het Junior Songfestival op zijn pad.
Babette Labeij was veertien jaar geleden Ralfs zangcoach bij het songfestival. Ze vindt het totaal geen verrassing dat hij het nu heeft geschopt tot doctor in de wetenschap. Ze herinnert zich zijn analytische vermogen, zijn perfectionisme en zijn doelmatigheid. ‘Van alle kinderen die ik in mijn werk voorbij heb zien komen, was Ralf niet eens het grootste muzikale talent. Maar hoe hij op zijn doel afging, en zich daarbij kon afsluiten voor alle dingen die om hem heen gebeurden, was echt bijzonder. Dat heeft hem ver gebracht.’
Mackenbach was na zijn winst in één klap een tieneridool. Tijdens zijn deelname aan het televisieprogramma Sterren dansen op het ijs was de ijsbaan elke week bezaaid met knuffeldieren van meisjes uit het publiek. Vragen over met wie hij Valentijnsdag zou doorbrengen, beantwoordde hij charmant: ‘Gewoon met het gezin. En misschien krijg ik nog wat brieven.’ Diezelfde charme is nog steeds te zien wanneer Mackenbach over zijn onderzoek praat, zichtbaar gepassioneerd, en met de kunst om zijn ingewikkelde onderzoeksveld begrijpelijk te laten klinken.
Dat Mackenbachs sterrendom hem niet naar de bol is gestegen, heeft hij naar eigen zeggen vooral te danken aan zijn ouders. Ze boden weerstand tegen opdringerige managers, regelden de financiën, reden hem naar optredens. Bovendien bleef hij gewoon naar school gaan: ‘Dat ik na een weekend vol optredens weer gewoon in de wiskundeles zat, hielp ook.’
Mackenbach heeft al drie internationale onderzoekssamenwerkingen op zijn naam. Voor zijn master was hij in Princeton en in Kyoto. Zijn promotieonderzoek vond deels plaats in Greifswald, Duitsland: daar staat de ‘gewokkelde donut’-reactor.
Ralf was als kind te zien in meerdere televisieprogramma’s, waaronder Sterren dansen op het ijs en Sterren springen, waarin hij schoonspringend de finale haalde. In 2010 had hij zijn eigen realityserie, Ralf for Real.
Het winnende liedje Click clack stond na het songfestival drie weken in de top-40. Zijn debuutalbum Ralf uit 2010 leverde Mackenbach een gouden plaat op.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden