Terwijl het begrotingstekort fors moet stijgen om de oorlog tegen Hamas te kunnen betalen, trekt de Israëlische regering komend jaar meer geld uit voor religieus onderwijs en voor de ontwikkeling van nederzettingen op de Westoever. De oppositie is woedend over dit onderdeel van de begroting voor 2024. Niettemin zal het parlement er vandaag waarschijnlijk mee instemmen.
Met de extra uitgaven, die niets met de oorlog te maken hebben, paait premier Benjamin Netanyahu de extreem-rechtse partijen in zijn regering. Die heeft hij nodig om zijn meerderheid in de Knesset, het Israëlische parlement, te behouden.
Centraal in de controverse staan de extreemrechtse minister van Financiën Bezalel Smotrich en zijn partijgenoot Orit Strook, minister van Nederzettingen. Het budget van haar ministerie stijgt van 133 miljoen naar 478 miljoen shekel (120 miljoen euro). Dat betekent dat komend jaar ruim drieënhalf keer zoveel wordt uitgegeven voor de nederzettingen.
Smotrich zei bij de presentatie van zijn begroting vorige maand dat de extra uitgaven nodig zijn voor de veiligheid van de nederzettingen. Die zou in gevaar zijn gekomen als gevolg van de oorlog. Leden van de oppositie, maar ook van Netanyahu’s Likudpartij, reageerden in een commissievergadering furieus toen uit de stukken bleek dat nauwelijks iets van het geld wordt besteed aan veiligheid.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran en Israël/Palestina. Voorheen werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten. Hij is auteur van Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Naama Lazimi (Arbeidspartij) noemde de religieus-zionistische partij van Smotrich en Strook ‘een bende leugenaars die publieke middelen stelen’. Yuli Edelstein (Likud) stelde vast dat ‘allerlei dingen aan de begroting zijn toegevoegd die niets met de strijd te maken hebben’.
Naast de nederzettingen profiteert ook het joods-orthodox onderwijs van Smotrichs begroting. Dit terwijl op andere ministeries in totaal 3 miljard shekel (750 miljoen euro) wordt bezuinigd om (een deel van) de oorlogsuitgaven te dekken. In totaal is 7,25 miljard euro nodig om de extra defensie-uitgaven te kunnen betalen. Het grootste deel hiervan wordt gefinancierd door het begrotingstekort te laten oplopen. Belastingverhoging was voor Netanyuhu niet aan de orde.
De weerstand tegen Smotrichs plannen is zo groot, dat zelfs drie ministers in het kabinet (tevens lid van het parlement) bij een eerste stemming vorige week tegen de hele begroting stemden, dan wel nadrukkelijk afwezig waren. Yoav Galant (Defensie) en Nir Barkat (Economische Zaken), beiden Likud, hadden zich afgemeld. Benny Gantz, vanuit de oppositie aangeschoven in Netanyahu’s oorlogskabinet, stemde tegen.
Bij een debat woensdag in de Knesset leek het erop dat Smotrich een deel van zijn plannen heeft ingeslikt. Had hij dat niet gedaan, dan zou het budget van het ministerie van Nederzettingen zelfs met een factor vijf in plaats van drieënhalf zijn vergroot. Waarnemers houden er echter rekening mee dat de minister met budgettaire kunstgrepen alsnog zijn zin zal doordrijven.
Minister Strook maakte de sfeer er intussen niet beter op door de kritiek op haar verruimde budget te pareren met de opmerking, dinsdag in een interview met de tv-zender N12, dat er beter bezuinigd kan worden door ‘te snijden in het vet van de legerleiding, die de dikke zakken van reserveofficieren spekt’.
Oppositieleider Yair Lapid riep premier Netanyahu op Strook onmiddellijk te ontslaan. ‘Dit is een schandalige en verachtelijke uiting van minachting tegen soldaten en officieren die hun leven riskeren voor iemand die nooit in het leger heeft gediend’, zei hij. ‘Ze is een schaamteloze afperser, die in studio’s zit om onze heldhaftige soldaten te belasteren.’
Strook verdedigde zich later door te zeggen dat ze alleen de pensioenen van officieren buiten dienst op het oog had. De minister besteedt haar extra fondsen onder meer aan het bevorderen van ‘de Joodse identiteit’ en ‘de puurheid van het gezin’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden