Wereldwijde halvering van de uitstoot van broeikasgassen over tien jaar. Verdrievoudiging van de duurzame energieopwekking over zes jaar. En dan, in 2050, netto nul uitstoot van koolstofdioxide. Dat is de route waarvoor de internationale gemeenschap, na veel vijven en zessen, heeft getekend in Dubai.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
Zeker, het is een route die verpakt zit in isolerend taalgebruik. Steenkool en bruinkool moeten niet de wereld uit. Nee, er komen ‘versnelde inspanningen in de richting van het afbouwen van onverminderde kolenenergie’.
En fossiele brandstoffen moeten niet gewoon weg. Nee, er komt een ‘transitie wegbewegend van fossiele brandstoffen in energiesystemen, op een rechtvaardige, geordende en eerlijke manier, waarbij de uitvoering dit kritieke decennium versnelt.’
Maar kijk naar de scenario’s in de wetenschappelijke rapporten, en het zou zowaar nog kunnen lukken om de opwarming van de aarde écht onder de 1,5 graad te houden. ‘Heel positief nieuws’, vindt klimaatbeleidsanalist Michel den Elzen van het Planbureau voor de Leefomgeving.
‘Natuurlijk blijft dit een zwakke formulering. Maar klimaatbeleid kost ook gewoon tijd, en gaat stapsgewijs. Dit akkoord biedt in elk geval een mooie richtlijn voor de komende klimaatplannen.’
Met het huidige tempo van uitstoot zou de wereld nog voor 2030 de anderhalve graad opwarming bereiken, en rond 2045 zoveel broeikasgassen hebben uitgestoten dat ook 2 graden opwarming onvermijdelijk is. Dus nadert het uur van de waarheid.
Uiterlijk in 2025 zou de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd zijn hoogtepunt moeten bereiken, om vervolgens razendsnel in een rechte lijn te kelderen naar nul, en liefst nog daaronder. Een pad naar de toekomst, dat de VN-milieutak Unep vorig jaar eigenlijk al ‘niet geloofwaardig’ meer achtte.
Het nieuwe klimaatakkoord is in dat krachtenspel niet drie keer niks, eerder: één keer niks en twee keer wel iets, zegt hoogleraar systeemtransitie Heleen de Coninck (TU Eindhoven). ‘Je ziet hier nog niet de keiharde actie die je hoopt te zien, maar er is wel iets gedaan met de constatering dat het niet hard genoeg gaat.’
Het wordt spannend. Komend voorjaar moeten alle deelnemende landen aan het klimaatverdrag van Parijs (2015) concreet maken hoe ze zich aan de hernieuwde beloftes denken te gaan houden. ‘Er staat nog niets vast’, benadrukt Den Elzen. ‘En we moeten behoorlijk versnellen in het verduurzamen. De huidige uitstoottrend is nog stijgend.’
In Europa is vooral de industrie aan zet, denkt De Coninck. In 2040 heeft de industrie geen uitstootrechten meer. ‘De industrie moet dus echt iets aan haar processen gaan doen. En dat zie ik nog niet erg hard gebeuren. De landbouw moet ook na 2030 nog doelen krijgen, richting 2050. De gebouwde omgeving moet naar nul in 2043. En Europa als geheel moet in 2040 al 90 procent minder broeikasgassen uitstoten dan nu. Dat is het idee.’
Opvallend is wat de verklaring van Dubai in zijn ‘oproep aan de deelnemende partijen’ daarbij zoal aandraagt. Behalve duurzame energieopwekking, moet er ook een versnelling komen in kernenergie en ondergrondse CO2-opslag.
De verklaring ‘erkent’ dat er soms ‘overgangsbrandstoffen’ nodig zijn, zoals aardgas, dat per opgewekte hoeveelheid energie minder broeikasgas uitstoot. En de overheidssteun voor fossiele brandstoffen krijgt zowaar een oorvijg, al zit die ingezwachteld in mitsen en maren: alleen ‘inefficiënte’ subsidies zouden moeten worden afgeschaft (‘uitgefaseerd’), en alleen als daardoor geen ‘energiearmoede’ ontstaat.
Zo is de verklaring van Dubai nét genoeg om de klimaatfakkel brandend te houden: niet meer opwarming van 1,5 graad, en zeker niet meer dan 2 graden. ‘Het is een flinke verbouwing, waar we voor staan’, zegt De Coninck. ‘Je merkt dat het opbouwen van duurzame energiesystemen makkelijker is dan het afbouwen van fossiele.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden