De slotverklaring, een 21 pagina’s tellend document, werd vanochtend rond 7 uur lokale tijd uitgestuurd door voorzitter Sultan al-Jaber. Landen worden erin ‘opgeroepen’ om vanaf dit decennium de transitie ‘weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen tot netto nul in 2050’ te maken. Bij zijn speech waarschuwde Al-Jaber ook dat het na het akkoord op papier tijd is voor actie. ‘We zijn niet wat we zeggen, we zijn wat we doen.’
Op de top in Dubai zouden alle landen van de wereld evalueren in hoeverre zij op weg zijn om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Dat is niet het geval. Het klimaatpanel IPCC heeft vastgesteld dat de aarde ten opzichte van het pre-industriële tijdperk 1,1 graad is opgewarmd. Het doel vanuit het klimaatakkoord van Parijs om te opwarming ‘ruim onder de 2 graden’ en alle actie te richten op 1,5 graad is daarmee niet in zicht.
Er moet dus meer gebeuren, luidde al vooraf de conclusie. De maatregelen om uitstoot terug te dringen, zijn daar de meest in het oog springende ingrediënten voor. Maar een ander belangrijk onderdeel is het geld dat ontwikkelingslanden moeten krijgen om zich aan te passen aan klimaatverandering en een CO2-vrije economie.
In alle verklaringen van ontwikkelingslanden kwam de afgelopen dagen terug dat eerder beloofde miljarden maar niet beschikbaar komen en dat het totaalbedrag ontoereikend is. Daarover is in de laatste tekst vastgelegd dat het bedrag dat ontwikkelingslanden beschikbaar zullen stellen ‘significant opgeschaald zal worden’ ten opzichte van de al eerder toegezegde 200 miljard die er per 2025 jaarlijks is toegezegd.
Tjerk Gualthérie van Weezel is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
Kort na de publicatie kwamen ministers en andere hoge vertegenwoordigers bijeen voor de afsluitende bijeenkomst waarop ze de slotverklaring bespreken. De Deense minister van Klimaat en Energie, Dan Jørgensen, spreekt van een doorbraak. ‘Het is historisch dat we in een olieland staan en willen vastleggen dat we wegbewegen van fossiele brandstoffen’, aldus Jørgensen. De Deen speelde een cruciale rol als bemiddelaar bij de onderhandelingen over de slottekst. Jørgensen durft nog niet te zeggen of de tekst ook echt zo het akkoord van Dubai zal vormen. ‘Ik ben naar te veel klimaattoppen geweest om daar nu uitspraken over te doen, maar ik roep alle landen op om ermee in te stemmen.’
De Chinese klimaatgezant Liu Zhenmin laat weten dat er nog steeds een aantal kwesties moeten worden opgelost. Ook de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Annalena Baerbock, zei dat het akkoord ‘nog niet klaar is’. Vertegenwoordigers van Saoedi-Arabië, een van de grootste olielanden, wilden nog niet reageren. Brazilië spreekt van een tekst waarmee het land kan instemmen. De kleine eilandstaten, die nu al de gevolgen voelen van de klimaatomslag, noemen de eindtekst beter dan wat er tot nu toe op tafel lag, maar ze signaleren ook ‘veel mazen’.
Diederik Samson, namens de Europese Commissie in Dubai, denkt dat er landen zullen zijn die de eindtekst niet ver genoeg vinden gaan. ‘Maar ik denk niet dat het nog tot nieuwe aanpassingen leidt.’ Ook milieuorganisaties hebben hun oordeel gegeven. Zij vinden de tekst een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de versie die afgelopen maandag door voorzitter Sultan al-Jaber werd gepubliceerd. Het belangrijkste winstpunt is volgens hen dat de passage over fossiele brandstoffen een stuk minder vrijblijvend is. ‘De vorige was een lijst met maatregelen waaruit partijen konden kiezen’, zei Jean Su van het Center for Biological Diversity in Washington, in een gezamenlijke persconferentie van verschillende ngo’s.
Naast de passage over fossiele brandstoffen staan er nog zeven andere maatregelen op de lijst: het verdrievoudigen van de beschikbare duurzame elektriciteitsopwek in 2030, het versneld terugdringen van de uitstoot door kolencentrales, het versnellen van technieken waarbij geen of weinig CO2 vrijkomt (naast hernieuwbare energie worden expliciet kernenergie en het afvangen en opslaan van CO2 genoemd), het drastisch terugdringen van andere broeikasgassen dan CO2, het terugdringen van uitstoot van wegtransport en het geheel afbouwen van fossiele subsidies (tenzij die nodig zijn om kwetsbare huishoudens te beschermen).
Het geheel is een mix van goede en minder goede maatregelen, concluderen de milieuorganisaties. Ze gaven het in hun eerste reactie een B, vergelijkbaar met een 7. Het belangrijkste winstpunt is volgens hen overduidelijk dat er voor het eerst in de geschiedenis een tekst in een klimaatakkoord staat over het wegbewegen van fossiele brandstoffen. Al hoopten zij op een nog betere uitkomst gezien het feit dat ongeveer 130 landen zich in Dubai uitspraken voor het geheel uitfaseren van fossiele brandstoffen, iets waar olieproducerende landen in het Midden-Oosten landen mordicus tegen zijn.
Teleurstellend vinden de ngo’s dat de passage alleen gaat over ‘energiesystemen’, wat bijvoorbeeld nog altijd ruimte geeft om plastics en kunstmest uit gas en olie te blijven produceren. Het afvangen van CO2 noemen zij een schijnoplossing. En er bestaat zorg over het gebruik van het woord ‘transitiebrandstoffen’, daarmee zou weleens het relatief schone aardgas bedoeld kunnen worden. Wat een overwinning zou betekenen voor gasproducerende landen, zoals de Verenigde Staten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden