De grootste partij in de Kamer, de PVV, sprak zich vierkant uit tegen verdere uitbreiding van de EU ‘met armere en veelal corrupte lidstaten’, en is ook tegen meer financiële steun aan Oekraïne. ‘Dit is ook geld dat we waarschijnlijk nooit meer terugzien’, zei Emiel van Dijk (PVV) over de 66 miljard euro extra uitgaven (waarvan 50 miljard is bestemd voor steun in de komende vier jaar aan Oekraïne) waarover de lidstaten het deze week eens moeten worden – of niet.
De voorziene Nederlandse bijdrage van ‘3 miljard’, aldus Van Dijk (2,1 miljard volgens het demissionaire kabinet), ‘kunnen we in Nederland hartstikke goed gebruiken om bijvoorbeeld de energierekening betaalbaar te houden’, zei hij. Van Dijk ziet trouwens ook kansen om de ‘controle over de grenzen weer terug te krijgen’.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Hij verwees naar een verzoek van het Europees Parlement om een conferentie te organiseren over de Europese verdragen. Daarbij zou Nederland dan een ‘opt-out’ kunnen bedingen, zoals Denemarken al heeft, op het onderwerp asiel en migratie. Over het Schengenverdrag, dat de het vrije personenverkeer tussen bepaalde EU-lidstaten regelt, sprak hij niet.
NSC, de tweede grote winnaar van de verkiezingen, kan met de nodige mitsen en maren wel ‘meegaan in de stap naar het openen van onderhandelingen’ met Oekraïne en Moldavië. Buitenlandwoordvoerder Caspar Veldkamp, die als diplomaat de Poolse toetreding van dichtbij heeft meegemaakt, zei er wel bij dat hervormingen ‘vooral tot stand komen voorafgaand aan toetreding’. De start van de onderhandelingen – een proces dat doorgaans vele jaren duurt – kan pas ‘nadat unaniem een onderhandelingsraamwerk is vastgesteld op grond van extra stappen die de Europese Commissie identificeert’, aldus Veldkamp.
Gijs Tuinman (BBB) noemde ‘de versnelde toetreding’ van Oekraïne ‘voorbarig’, Stephan van Baarle (Denk) sprak in het geheel niet over Oekraïne, en andere traditioneel sceptische partijen over EU-uitbreiding bleken er niet van overtuigd dat de EU dit signaal aan Oekraïne moet geven. Jimmy Dijk (SP) sprak zich uit tegen het begin van onderhandelingen. De EU, die ‘er niet is voor de werkende klasse’, ‘faalt’ en ‘doordendert’ moet volgens Dijk eerst ‘orde in eigen huis brengen voordat we nieuwe gasten ontvangen’.
De SP is ook voor ‘vredesonderhandelingen’ met Rusland. De SGP, traditioneel ook tegen EU-uitbreiding, wierp een geopolitiek bezwaar op tegen uitbreiding met Oekraïne: ‘Dienen we de Europese veiligheid op lange termijn als we meer buurlanden van Rusland EU-lid maken?’
Maar met GroenLinks-PvdA, CDA, D66, VVD, Volt, NSC, ChristenUnie en Partij voor de Dieren (PvdD) is er een ruime meerderheid voor het begin van die uitbreidingsonderhandelingen met Oekraïne en Moldavië, waarbij vrijwel unaniem wordt aangetekend dat beide landen in dit proces nog vele stappen moeten zetten om te voldoen aan de toetredingseisen, die worden samengevat als de ‘Kopenhagen-criteria’. De PvdD, die eigenlijk tegen uitbreiding is, wil vanwege de bijzondere situatie ‘niet voor een begin van onderhandelingen gaan liggen’.
Hoewel deze onderwerpen centraal staan in de aankomende EU-top en er, in de woorden van demissionair premier Mark Rutte, over de strijd tussen Israël en Hamas ‘geen conclusies komen, omdat we daar (in Europees verband, red.) toch niet uitkomen’, gingen de felste debatten dinsdag over Gaza. Dat kwam deels omdat tijdens van het Haagse debat een oproep tot een staakt-het-vuren in stemming werd gebracht in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.
Rutte kondigde aan dat Nederland zich opnieuw zou onthouden van stemming, omdat in de ontwerpresolutie geen veroordeling staat van Hamas, Israëls recht op zelfverdediging er niet in wordt genoemd, en het kabinet ten principale tegen een permanent staakt-het-vuren is ‘zolang Israël de afschrikking in de regio niet heeft hersteld’.
Kati Piri (GroenLinks-PvdA) reageerde ‘sprakeloos’ op deze stellingname, wijzend op alle doden die al zijn gevallen in Gaza en de verwoesting na weken bombarderen. ‘Wanneer is de afschrikking dan voldoende hersteld? Wanneer zegt Nederland: het is genoeg geweest?’ Stephan van Baarle (Denk) sprak van een ‘catastrofaal aantal doden’. ‘Dit is geen oorlog van Israël tegen Hamas, dit is geen zelfverdediging. Dit is, zoals VN-experts het duiden, een beginnende genocide tegen Palestijnen in Gaza.’
De linkse oppositie pleitte ervoor dat Nederland een permanent staakt-het-vuren ondersteunt én stopt met de levering van onderdelen voor de F-35 gevechtsvliegtuigen. Het kabinet voelt daar op dit moment niets voor. ‘We zijn tegen een permanent staakt-het-vuren’, zei Rutte, ‘omdat dat Israëls recht op zelfverdediging zou schaden. We zijn wel voor een serie humanitaire pauzes.’
Volgens Rutte neemt Nederland een bijzondere positie in vanwege zijn goede toegang tot zowel Israël als de Palestijnen, en zou een veranderde opstelling grotere gevolgen hebben dan je zou verwachten gezien het formaat van ons land. ‘Als wij van standpunt veranderen, zullen andere landen dat zien. Ik heb Netanyahu daar ook voor gewaarschuwd (...) en volgens mij beseft Israël dat ook.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden