Bier is van vele markten thuis. ’s Zomers verfrissend, ’s winters verwarmend en overal ertussenin steeds ruimhartig van de partij. België kent zelfs een gebruik van bieren die specifiek voor de kerstperiode worden gebrouwen. Dat begon rond 1900, toen de Belgen gretig bier uit Groot-Brittannië en Duitsland importeerden. Zo kwam men onder meer ook aan het stevige Scotch Ale, wat vervolgens als ‘kerstbier’ aan de man werd gebracht. Natuurlijk gingen de lokale brouwerijen die populaire geïmporteerde bieren zelf brouwen, inclusief de kerstbieren.
Nog altijd zijn in de wintermaanden de bierschappen in België gevuld met vele flessen waarvan de etiketten zijn voorzien van kerstachtige plaatjes. De bieren verschillen, maar de algemene kenmerken zijn rijk, vol, gerieflijk. Vaak zijn ze in een maat van 75 cl beschikbaar. Daarmee wordt direct op de belangrijkste functie van dit type bier voorgesorteerd: het scheppen van behaaglijkheid. Zo’n fles vraagt er gewoon om dat we bij elkaar komen om het bier samen te drinken. Gordijnen dicht, kaarsen aan, een gezelschapsspel op tafel, Mariah Carey uit de luidsprekers – enfin, u heeft een beeld.
Het fenomeen kerstbier is in meer landen bekend, en ook van Nederlandse brouwerijen komen steeds meer bieren met een kerstig of winters accent beschikbaar. Serveer deze bieren niet te koud (vuistregel: het alcoholpercentage is de temperatuur) in schone, droge bierglazen van het model teku, of ruime wijnglazen. Die Kerstdagen worden zo een stuk beter te behappen.
Raymond van der Laan schrijft sinds 2014 over bier, onder meer voor de Volkskrant.
Witbier on steroids – het lijkt wel alsof de Haarlemse brouwerij Jopen rekening wil houden met zowel winterse buien als terrastemperaturen tijdens de kerstdagen. Zowel de kruidigheid en de citrustonen die je verwacht in een witbier, als het zachte en tegelijk frisse mondgevoel zijn aanwezig. Deze Witte Kerst maakt er echter duidelijk meer werk van. Mede dankzij de toepassing van het fris pittige paradijszaad als extra smaakmaker is dit ‘dubbel witbier’ dieper, gelaagder en interessanter dan een doorsnee witbier. Het kan zonder meer dienst doen als een fraaie opener van een kerstdis.
Ca. € 6 (75 cl)
In Nederland wordt in diverse kloosters bier gebrouwen. Abdij Maria Toevlucht in Zundert is een van de twee trappistenkloosters die dat doen. Voor het 10-jarig bestaan van brouwerij De Kievit is het Zundert 10-bier in een feestelijke 75 cl fles afgevuld. Geen specifiek winterbier, wel goed passend bij deze tijd van het jaar. Bijzonder is het gebruik van het lokaal geoogste gagel, een kruid waarmee in vroeger tijden bier op smaak werd gebracht voordat hop die rol overnam. Gagel smaakt bitter, maar de dosering is juist en geeft dit bier een sprekend karakter. Samen met het snufje rokerige turfmout – vroeger werd er in de omgeving turf gestoken – zit het terroir van de streek stevig verankerd in dit gulle bier. Gaat goed bij elk hoofdgerecht dat op tafel komt.
Ca. € 13 (75 cl)
Daar is dan de kerstmuts. Brouwerij St. Bernardus, gelegen in de van bier overlopende Vlaamse Westhoek, maakt bieren die aansluiten bij het traditionele beeld van ‘abdijbier’. Niet zo gek, want men brouwde er decennialang het bier voor de nabijgelegen abdij St. Sixtus, bekend van de Westvleteren bieren. Dat doen ze intussen al meer dan dertig jaar niet meer, maar de stijl van de bieren is niet losgelaten. De kwaliteit evenmin. Dit bier is het nec plus ultra in het gamma, dat bijkans uit de fles knalt van rijkdom en volheid. Boozy, warmend, smaakassociaties zoals zoethout oproepend. Past uitstekend bij een peperkoekhuisje, maar het is ook geen enkel probleem om een glaasje Christmas Ale als toetje na het kerstdiner te nemen.
Ca. € 8 (75 cl)
Deze brouwerij uit Baarle-Hertog vangt de geest van Kerst in een assemblage van twee donkere bieren. De L’esprit de Noël editie 2023-2024 combineert de bieren Embrasse en Charbon; die laatste is een met vanille en rookmout bereide stout. Samen kunnen ze de extra toegevoegde specerijen (o.a. szechuanpeper, milde Javaanse peper, kardemom, sumak, zoethoutwortel) makkelijk aan. Het resulteert in een ‘strong spiced porter’ volgens het etiket. Een perfect samengaan van kruidigheid, zoet, rook en bitters. Robuust, gebalanceerd, voorzien van de juiste hoeveelheid bruis, met beide benen op de grond. Dit sublieme Belgische bier, van de eveneens sublieme Nederlandse brouwer Ronald Mengerink, geeft het begrip ‘kerstbier’ een nieuwe impuls. Fijn alternatief voor een afterdinnersigaar bij de open haard.
Circa € 8 euro (75 cl, let bij aanschaf op editie 2023-2024)
Mogen we dit inmiddels een klassieker noemen onder de Nederlandse kerstbieren? Van mij wel. Al tien jaar brengt Uiltje dit bier uit en het past, zeker ook qua naamgeving en etiket, nog altijd naadloos in het energieke bierrepertoire van de Haarlemse brouwerij. Een uitzinnig dikke stout, met haver van een romig mondgevoel voorzien en met sinaasappelschil en koffie hoog op smaak gebracht. Inspiratie kwam van de cocktail ‘Kiss of fire’: koffie met cointreau, tia maria en slagroom. Mocht tijdens de komende Kerst de kerstboom omvallen of zelfs vlam vatten, de spruitjes met cranberrysaus de neus uitkomen of de sluimerende familievete net niet helemaal onderhuids blijven, vertrouw dan op dit bakkie troost.
Circa € 10 (75 cl)
Een bijzonder kerstbier is de Winter IPA van Lowlander. Het wordt gemaakt met teruggewonnen naalden van de sparren die we elk jaar weer aan de straat zetten. Naast een snippertje duurzaamheid levert het bier, dat ook met jeneverbes van smaak is voorzien, een lichte en frisse impressie (5%). Het is er ook in een alcoholarme (0,3%) variant.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden