De maatregel geldt ook voor mensen die al een reisverbod voor het buitenland hadden, zoals medewerkers van de veiligheidsdiensten en anderen die door hun werk toegang hebben tot gevoelige informatie. Ook zij moeten hun paspoort bij de betreffende overheidsinstantie in bewaring geven. Ze krijgen het document pas terug als hun reisverbod is opgeheven.
De verordening lijkt echter vooral bedoeld om te voorkomen dat Russen de dienstplicht proberen te ontduiken door uit te wijken naar het buitenland. Wie een oproep voor de dienstplicht heeft ontvangen, krijgt vijf dagen om zijn paspoort in te leveren bij de autoriteiten. Je krijgt het pas terug als je kunt aantonen dat je je dienstplicht hebt vervuld.
De maatregel treft ook Russen die al in het buitenland zitten. Honderdduizenden Russen vluchtten vorig jaar de grens over om aan de oorlog in Oekraïne te ontkomen, nadat het Kremlin in september een ‘gedeeltelijke mobilisatie’ had afgekondigd. Zij komen nu voor een lastige keuze te staan. Volgens de nieuwe regels moeten zij (als zij een oproep hebben gehad) hun paspoort afgeven bij het Russische consulaat of de ambassade, die het document vervolgens doorstuurt naar Moskou.
Wie zijn paspoort niet binnen de verplichte termijn van vijf dagen inlevert, loopt het gevaar dat het ongeldig wordt verklaard. Dat zou hun bewegingsvrijheid in het buitenland danig beperken. Russen die ondergedoken zitten in het buitenland krijgen nu van antioorlogsactivisten het advies Russische consulaten te mijden om te voorkomen dat hun paspoort in beslag wordt genomen.
De maatregel is een nieuwe aanwijzing dat het Kremlin erop rekent dat de oorlog tegen Oekraïne nog geruime tijd gaat duren. Russische dienstplichtigen worden niet ingezet in Oekraïne, maar kunnen na afloop van hun dienstplicht wel worden opgeroepen bij een nieuwe mobilisatieronde.
Om onrust onder de bevolking te voorkomen, hamert het Kremlin er steeds op dat er geen plannen liggen voor een nieuwe mobilisatieronde. Volgens de autoriteiten heeft de campagne om mensen te werven voor de strijd in Oekraïne ruim voldoende vrijwilligers opgeleverd. Ex-president Dmitri Medvedev, momenteel ondervoorzitter van de Russische veiligheidsraad, zei onlangs dat sinds het begin van dit jaar ruim 450 duizend mensen een contract hebben getekend voor wat het Kremlin de ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne noemt.
Vooral in afgelegen gebieden in Rusland is er relatief veel belangstelling voor de tijdelijke contracten. Het salaris ligt aanzienlijk hoger dan normaal, als er al banen zijn in die regio’s. Bovendien kan de familie van de soldaten op een royale schadevergoeding rekenen als zij sneuvelen aan het front.
President Poetin kondigde eerder deze maand aan dat de Russische strijdkrachten met 170 duizend man worden uitgebreid. Daarmee komt het totale aantal op ruim 1,3 miljoen te liggen. Volgens het ministerie van Defensie is de maatregel nodig wegens de oorlog in Oekraïne en de ‘voortdurende uitbreiding van de Navo’. Om het gewenste aantal te halen, heeft het parlement eerder dit jaar de maximale leeftijd voor de dienstplicht met drie jaar verhoogd. Voortaan zijn alle mannen tussen de 18 en 30 jaar verplicht één jaar in het leger te dienen.
Verwacht wordt dat het Kremlin met het oog op de naderende presidentsverkiezingen in maart volgend jaar voorlopig geen nieuwe mobilisatie zal afkondigen. Het staat nu al vast dat Poetin die zal winnen, maar een lage opkomst zou toch een blamage zijn. Veel Russen vrezen dat het later toch weer tot een nieuwe mobilisatieronde zal komen, gezien de zware verliezen die Rusland in Oekraïne heeft geleden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden