In mei rapporteerde de NCTV al dat de terroristische dreiging in Nederland was toegenomen. De dienst, onder leiding van Pieter-Jaap Aalbersberg, kreeg aanwijzingen dat jihadistische organisaties voorbereidingen troffen voor aanslagen in Europa. Nederland werd daarbij specifiek genoemd. Toen bleef het dreigingsniveau nog op 3. De hoogste schaal is 5 (kritiek).
De reden om het dreigingsniveau nu wel te verhogen, is een optelsom. De jihadistische dreiging bestaat onverkort. Aanslagen en arrestaties in Frankrijk, Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk hebben dat aangetoond. Vaak gaat het dan om geradicaliseerde eenlingen, die worden geïnspireerd door actuele gebeurtenissen.
Daarbij is nu de dreiging gekomen van organisaties als IS en Al Qaida, die de oorlog tussen Israël en Hamas gebruiken om sympathisanten aan te sporen aanslagen te plegen in het Westen. ‘Ook heeft de Gaza-oorlog een polariserend effect op delen van de samenleving’, schrijft de NCTV in het nieuwe dreigingsbeeld.
Voorts kunnen de koranverbrandingen in verschillende Europese landen (Zweden, Denemarken) tot wraakacties leiden. Verder is de dreiging vanuit rechts-extremistische stromingen en het anti-institutioneel extremisme onverminderd aanwezig. Eerder waarschuwde de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) al voor burgers die zich ‘autonoom’ of ‘soeverein’ verklaren. Zij kunnen in een uiterste geval overgaan tot het plegen van geweld, zo is de vrees.
Instanties als de Belastingdienst, het Openbaar Ministerie, de beroepsorganisatie van gerechtsdeurwaarders en het Kabinet van de Koning zien zich in toenemende mate geconfronteerd met afgehaakte burgers die brede anti-institutionele sentimenten vertolken. De president van de Hoge Raad sloeg onlangs inTrouw alarm over het grote aantal brieven dat de hoogste rechter ontvangt van burgers die zichzelf hebben ‘losgekoppeld’ van de overheid. Volgens de NCTV is een kleine minderheid ‘geweldsbereid’.
De onlinewereld is een belangrijke factor in de dreiging, stelt de NCTV. Propagandacampagnes van IS en zijn Afghaanse afdeling Islamitische Staat Khorasan Provincie (ISKP) kunnen geradicaliseerde personen aansporen tot geweld. Het belangrijkste mediakanaal van ISKP is Al-Aza’im. IS-propaganda ‘wordt in toenemende mate verspreid door sympathisanten in Europa’, ziet de NCTV. Online is ook de plek voor het vormen van nieuwe netwerken en het opdoen van contacten met gelijkgestemden. Communicatie verloopt vaak via geheime en versleutelde chats.
Extremisten zoeken over de hele wereld gelijkgestemden. ‘Het is voorstelbaar dat een minderjarige of jongvolwassene na radicalisering binnen het rechtsextremistische onlinemilieu overgaat tot geweld’, aldus de NCTV. Dat kan ook het gevolg zijn van individuele geweldsfantasieën, waarbij iemand op internet een passende ideologie zoekt.
De dienst noemt het Terrorgram Collective als belangrijke bron voor rechtsextremisten wereldwijd. Dit is een onlinenetwerk van verschillende kanalen op de communicatie-app Telegram. Het legt expliciet nadruk op terrorisme en geweld. ‘Online wordt veelvuldig gefantaseerd over het vermoorden van personen met een andere etnische of culturele achtergrond, of seksuele voorkeur. Zo laten deze rechtsextremisten zich online opruiend uit tegen groepen die ze lijken tegen te komen in de echte wereld, zoals moslims of lhbtiq+’ers’, ziet de NCTV.
Met de verhoging van het dreigingsniveau, voor het eerst sinds 2019, wil de dienst de samenleving extra bewust maken van mogelijke gevaren. Waar nodig zijn aanvullende veiligheidsmaatregelen genomen, waarover de NCTV zich niet uitlaat. Het nieuwe dreigingsbeeld stelt ook politie, gemeenten en ministeries in de gelegenheid extra maatregelen te treffen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden