Vrijwel alle landen worstelen nu al met de gevolgen van klimaatverandering, blijkt op de klimaattop in Dubai. Toch liggen de belangen bij het oplossen van de problemen vaak ver uit elkaar. In gesprek met vertegenwoordigers uit vier landen, van Oeganda tot Zwitserland.
Naam: Biyika Lawrence Songa, voorzitter van de parlementaire commissie voor klimaatverandering in Oeganda
Aantal inwoners: 45 miljoen
Bruto nationaal product (BNP) per hoofd van de bevolking: 884 dollar
CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking: 0,1 ton per jaar (het gemiddelde in de wereld is 4,8 ton en in Nederland 7,1 ton)
‘De bijdrage van Oeganda aan de wereldwijde CO2-uitstoot is 0,06 procent. Als je naar heel Afrika kijkt, is het onder de 4 procent. Maar klimaatverandering heeft wel een grote impact op ons. Veel Oegandezen leven van de landbouw, vaak zijn het kleine boerenbedrijfjes die door vrouwen worden gerund. Zij hebben steeds meer las van droogten of juist van te veel water. Daardoor mislukken oogsten. Of een oogst vergaat doordat hij niet kan worden vervoerd omdat wegen onbegaanbaar zijn.
‘Er is in Oeganda olie en gas gevonden. Dat moeten we eigenlijk in de grond laten. Tegelijkertijd zien we dat in het Westen weer kolencentrales worden opgestookt, omdat er oorlog is in Oekraïne. Maar wij lijden ook al jaren onder oorlogen in Soedan en Centraal Afrika.
‘Wij willen ons ontwikkelen. Onder meer door mijnbouw, want we hebben allerlei mineralen in de grond die nodig zijn voor de energietransitie: kobalt, nikkel, lithium. Die willen we niet alleen winnen, maar ook in eigen land verwerken en tot batterijen maken. Zodat we werkgelegenheid creëren en we niet voor veel geld en extra CO2-uitstoot batterijen uit Duitsland hoeven te importeren.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
‘Voor die overgang hebben we geld nodig. En dan heb ik het niet over dure leningen uit China, die vervolgens als een strop om de nek van de bevolking hangen. Al bij de klimaattop van Glasgow in 2021 werden er miljarden beloofd via het groene transitiefonds en allemaal andere fondsen. Maar wij krijgen dat geld niet, omdat we niet kredietwaardig genoeg zijn. Of er zitten allemaal bureaus tussen die zelf de helft opstrijken. Het is tijd dat de landen die ons destijds dat geld beloofden hun verplichtingen nakomen. Met andere onderontwikkelde landen proberen we dat hier, in Dubai, voor elkaar te krijgen. We bidden dat dat de komende dagen lukt.’
Naam: Julio Cordano, diplomaat en leider van de Chileense onderhandelingsdelegatie
Aantal inwoners: 20 miljoen
BNP per hoofd van de bevolking: 16.247 dollar
CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking: 4,3 ton per jaar
‘Chili is natuurlijk een langgerekt land met verschillende klimaatzones. Woestijnen in het noorden en bossen in het zuiden. De afgelopen decennia hebben we die droge zones steeds verder naar het zuiden zien verschuiven. Die klimaatverandering tast onze ecosystemen aan en onze mogelijkheden om voedsel te produceren. Zoals je in jullie supermarkten kunt zien, leeft Chili van landbouw: we exporteren groenten, fruit en wijn.
‘Dat we zelf helemaal geen fossiele brandstoffen hebben, was vroeger een vloek, maar nu is het eigenlijk een zegen. Want we hebben wel grote potentie in hernieuwbare energie: wind, zon, geothermie en waterkracht. En we hebben ook een grote kopermijn, dat is een belangrijk metaal voor de energietransitie.
‘Nu al komt een belangrijk deel van de elektriciteit in Chili uit hernieuwbare bronnen. Maar de capaciteit van het elektriciteitsnet is niet groot genoeg om al die groene stroom over grote afstanden te transporteren en we kunnen het ook nog niet goed opslaan. Dat is natuurlijk iets dat wereldwijd speelt en daarom zijn dit soort bijeenkomsten ook belangrijk. Zodat we samen bespreken hoe we zulke problemen kunnen oplossen.
‘Tot nu toe is het een goede klimaattop, omdat het fonds voor klimaatschade er direct is gekomen. En er is inmiddels meer dan 700 miljoen dollar voor toegezegd. Maar nu wordt het echt spannend én heel politiek. Chili is een trots lid van de groep van 130 ontwikkelende landen. Het is niet altijd makkelijk daarin samen tot een standpunt te komen. Zeker op het gebied van het terugdringen van fossiele brandstoffen. Toch is het belangrijk dat dit duidelijk in de slotverklaring komt. Zodat we de uitstoot weer in lijn brengen met wat volgens de wetenschap nodig is om onder de 1,5 graden te blijven. Dat is ook een belangrijke stap naar 2025, als alle landen met hun nieuwe nationale reductiedoelen moeten komen.’
Naam: Yahya Alhdban, verantwoordelijk voor de onderwerpen wetenschap en technologie binnen de delegatie van Koeweit
Aantal inwoners: 4,25 miljoen
BNP per hoofd van de bevolking: 24.300 dollar
CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking: 25,6 ton per jaar
‘In Koeweit hebben we altijd al hete zomers die zo’n acht maanden duren. In de jaren zestig werd het dan zo’n drie tot vier keer warmer dan 50 graden. Nu is dat vaak meer dan vijftig keer per zomer. Ook hebben we eilanden voor de kust die steeds kleiner worden en het regent nog maar een paar keer per jaar. Het land ligt erbij als een harde, gele korst. Dat is natuurlijk een grote uitdaging. Als we geen airconditioning hadden, zouden onze gebouwen veranderen in ovens. Drinkwater maken we in energiecentrales, waar we ook zeewater ontzilten.
‘Als olieproducerend land beseffen we al decennia dat wij een rol hebben in het klimaatprobleem. Net als de ontwikkelde landen, die al vele decennia olie en kolen verstoken. Wij nemen daarvoor onze verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld door te investeren in hernieuwbare energie. In de woestijn bouwen we een plek waar we met zonnewarmte, zonnepanelen en windmolens groene stroom opwekken. De meeste Koeweiti hebben nog geen zonnepanelen op het dak, dat stimuleren we nu. We hebben een project gedaan om ze op 160 huizen te leggen. Het is een groot succes.
‘Maar Koeweit is ook een klein land. Zonder fossiele brandstoffen ziet onze toekomst er heel slecht uit. Dat is de realiteit. Het zou goed zijn als andere landen zich wat meer in onze schoenen zouden verplaatsen.
‘Net als de andere landen in de Golfregio vinden we het uitfaseren van fossiele brandstoffen, zoals veel landen hier willen, een emotionele ambitie. Wij zijn voor een rationele aanpak. Waarbij we ons inspannen om minder uit te stoten. Bijvoorbeeld door minder vervuilende fossiele brandstoffen te maken. Een toekomst zonder fossiele brandstoffen is mogelijk, maar je hebt de nabije toekomst en de verre toekomst.’
Naam: Gabriella Blatter, hoofdonderhandelaar op klimaatfinanciering namens Zwitserland en de Environmental Integrity Group, waarin ook Georgië, Monaco, Liechtenstein, Korea en Mexico zitten
Aantal inwoners: 8,7 miljoen
BNP per hoofd van de bevolking: 91.991 dollar
CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking: 4 ton
‘Veel Nederlanders weten dat Zwitserland last heeft van minder sneeuwval. Dat raakt natuurlijk onze toeristische industrie, waar een groot deel van de berggebieden van sneeuw afhankelijk is. Belangrijker nog is dat de permafrost aan het smelten is, waardoor we te maken hebben met gevaarlijke aardverschuivingen. De temperatuur is in Zwitserland twee keer zo snel toegenomen als het wereldgemiddelde. We hebben steeds meer overstromingen en droogten door de veranderende weerpatronen. Kortom, de impact is enorm.
‘We zijn redelijk goed op weg met het afbouwen van fossiele brandstoffen. Dankzij onze bergen komt veel elektriciteit uit waterkrachtcentrales en we hebben kerncentrales. Wind- en zonne-energie hebben we nog niet zoveel, maar een paar weken geleden heeft het parlement beleid aangenomen om die flink uit te breiden. Dat is dus allemaal in lijn met waar we hier zelf voor pleiten: een verdrievoudiging van hernieuwbare energie voor 2030.
‘Omdat Zwitserland geen EU-land is, maar ook geen ontwikkelingsland, hebben we met gelijkgestemde landen de Environmental Integrity Group gevormd. Wij zijn voor een totale uitfasering van fossiele brandstoffen in 2050. Met steenkool moet het al in 2040 klaar zijn. Ook willen we dat alle landen fossiele subsidies afbouwen en hun nationale doelstellingen in lijn brengen met wat nodig is om onder de 1,5 graden temperatuurstijging te blijven.
‘Dat kan alleen als er financiering komt voor ontwikkelingslanden. We moeten de economie in de wereld zo inrichten dat er geld beschikbaar komt om ook daar de transitie te maken. Bij dat proces ben ik als onderhandelaar betrokken. Er wordt al heel lang over gesproken, maar het is op eerdere klimaattopen onvoldoende geweest. Nu is er zeker progressie. Over het eindresultaat van de hele top is mijn algemene gemoedstoestand rustig. Ik doe dit al heel wat jaren en ik ben er zeker van dat er een uitkomst zal zijn. Alleen weet ik nog niet hoe ambitieus die zal worden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden