Spannend was de stemming niet. Hoewel de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) bij de verkiezingen in oktober met 191 zetels de grootste partij werd in het Poolse Lagerhuis, kan het forse, pro-Europese oppositieblok sindsdien op 248 zetels in het parlement rekenen. Dat blok, onder leiding van Donald Tusk, stemde de oude regering weg. De verwachting is dat de oppositie vanavond haar vertrouwen uitspreekt in Tusk als nieuwe premier, waarna het parlement morgen zal stemmen over zijn regering.
President Andrzej Duda, gelieerd aan PiS, heeft deze parlementaire stemming twee maanden vertraagd. Zo stelde hij twee weken geleden PiS-premier Mateusz Morawiecki nog aan als leider van een minderheidsregering, terwijl hij wist dat Morawiecki de vertrouwensstemming in het parlement van 11 december niet zou overleven.
In de tussentijd is Tusk druk bezig geweest zijn beleidsverklaring in elkaar te timmeren. Die zal hij dinsdag waarschijnlijk presenteren, samen met de bekendmaking van zijn nieuwe regering. Daarmee komt dan een einde aan acht jaar PiS-regeringen die morrelden aan de rechtsstaat.
Om die reden werden de verkiezingen van oktober de belangrijkste sinds 1989 genoemd, verwijzend naar de val van het IJzeren Gordijn en het communisme in het land. Ook Michael Kobosko, vicevoorzitter van de coalitiepartij Polen 2050, verwees in aanloop naar de vertrouwensstemming en het aanstellen van de nieuwe regering naar de historische gebeurtenis in 1989.
De komst van Tusk moet een nieuwe periode inluiden: hij wil de consequenties van acht jaar PiS ongedaan maken. Zo kaapte PiS verschillende instituties, waaronder de rechterlijke macht. Ook nam de persvrijheid onder zijn bewind af en stonden rechten van vrouwen en minderheden, zoals lhbtiq+’ers, onder druk.
Het zal nog een enorme klus zijn voor de aankomende regering om het jarenlange beleid van PiS terug te draaien. Voornamelijk het herstellen van de rechtsstaat vergt veel werk. Zo is onder andere de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht danig aangetast en heeft president Duda tot het einde van zijn termijn in 2025 vetorecht. Dat kan een struikelblok zijn voor het doorvoeren van nieuwe wetten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden