Dat blijkt uit de nieuwe Rode Lijst van bedreigde soorten die de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN maandag bekend heeft gemaakt op de klimaattop in Dubai. Die lijst bevat nu 157.190 soorten, waarvan 44.016 in de meest zorgelijke categorie vallen: met uitsterven bedreigd.
Naast klimaatverandering lijden de soorten ook onder watervervuiling (die 57 procent van alle soorten zoetwatervissen treft). De vele dammen verhinderen daarnaast doorgangen; veel soorten nemen af door overbevissing. Wereldwijd worden ecosystemen verstoord door invasieve soorten en ziektes.
Over de auteur
Jean-Pierre Geelen werkt op de wetenschapsredactie van de Volkskrant als redacteur natuur en biodiversiteit. Hij schreef onder meer het boek Blinde vink – Hoe ik vogels leerde kijken.
Tot de grootste slachtoffers van klimaatverandering hoort onder meer de Atlantische of Europese zalm, die volgens de IUCN tussen 2006 en 2020 met 23 procent in aantal is afgenomen. De status op de Rode Lijst is daarom veranderd van ‘Minst zorgelijk’ tot ‘Bijna bedreigd’.
Een soortgelijke verschuiving maakte de Afrikaanse karperzalm (Brycinus ferox) door: de roofvis wordt zwaar bevist in Kenia, waar de vis van groot economisch belang is. Door klimaatverandering en dammen bereikt minder zoetwater het Turkanameer waarin de vis leeft, vandaar dat de status in enkele jaren tijd kelderde van ‘Minst zorgelijk’ tot ‘Kwetsbaar’.
Ook de Groene Zeeschildpad (ook wel Soepschildpad genoemd) heeft het benauwd door klimaatverandering: twee ondersoorten zijn respectievelijk ‘Bedreigd’ en ‘Kwetsbaar voor uitsterven’. De schildpad leeft in tropische regionen waar de watertemperatuur niet beneden de 20 graden komt. Hogere temperaturen leiden tot minder broedsucces bij de schildpadden, de stijgende zeespiegel vormt een gevaar voor hun nesten, terwijl de zeegrassen waarvan zij leven het moeilijker krijgen door opwarming van het zeewater en stormen. Daarnaast is de zeeschildpad nogal eens onbedoelde bijvangst van de (industriële) visserij.
Naast de verslechtering voor veel diersoorten zijn er ook optimistisch stemmende resultaten te melden, vaak als gevolg van internationale beschermingsprojecten. Zo is de saiga, een antilope van de steppen in Centraal-Azië, op de weg omhoog. Zijn status op de Rode Lijst is van ‘ernstig bedreigd’ naar ‘bijna bedreigd’ gegaan. De populatie in Kazachstan, waar 98 procent van alle saiga’s leeft, is tussen 2015 en 2022 toegenomen tot 1,3 miljoen. De soort is erg gevoelig voor ziektes en heeft in meerdere jaren massasterftes ondergaan, soms ook als gevolg van extreem hoge temperaturen of vochtigheid. Mede door samenwerking tussen overheden, een jachtverbod, aanpak van stroperij en betere bescherming van het leefgebied is de soort er nu weer bovenop gekomen.
Soortenexpert Gert Polet van World Wildlife Fund Nederland noemt de toename van de saiga ‘spectaculair’, maar wijst erop dat de soort kwetsbaar blijft als speelbal van verschillende belangen: ‘Er zijn steeds meer klachten over saiga’s die de gewassen op het veld opeten. Het is dus nu zaak om een oplossing voor deze conflicten te vinden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden