Tweevoudig winnaar van de Elfstedentocht Evert van Benthem (65) weet wat er van hem wordt verwacht in deze tijden van onverbiddelijke klimaatverandering en mogelijk veelvuldiger westenwinden. Zijn gehoor, bestaande uit het tienkoppige bestuur en 470 leden van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden, kan na bijna 27 tochtloze jaren wel wat wenkend perspectief gebruiken; het vroege winterprikje van de afgelopen week met hier en daar een paar graden nachtvorst zette geen zoden aan de dijk.
De speciale gast op de jaarlijkse ledenvergadering, zaterdag in een hotel niet ver van de Elfstedenhal in Leeuwarden, verheft op het podium zelfs lichtjes zijn stem als hij antwoord geeft op de onvermijdelijke vraag van presentator en voormalig langebaanschaatser Herbert Dijkstra. ‘Ja, hij gaat komen. Absoluut. Geen twijfel mogelijk.’
Over de auteur
Rob Gollin schrijft sinds 2016 over sport voor de Volkskrant, vooral over wielrennen. Eerder was hij algemeen verslaggever, kunstverslaggever en correspondent in België.
Van Benthem, zowel in 1985 als 1986 als eerste over de streep op de Bonkevaart, heeft aan den lijve ondervonden dat een inval van bittere kou nog altijd mogelijk is. Hij woont in Spruce View, Canada, waar hij op anderhalf uur rijden van Calgary twee boerderijen heeft. Hij zag twee jaar geleden het kwik een duikvlucht nemen naar min 30 overdag en min 45 in de nacht. De extreme vorst hield ruim een week stand. ‘Als zoiets uit Rusland of Finland hier naar toe komt, kan het snel gaan.’
De zaal beloont de prognose met een ovatie. Het heeft iets bezwerends. Wie klapt voor de oorspronkelijk uit Sint Jansklooster afkomstige schaatsgrootheid, klapt ook een beetje voor zichzelf.
Bestuur en leden leven onverstoorbaar en volhardend in vertrouwen toe naar de zestiende editie van de Tocht der Tochten. Neem de rondvraag en de beantwoording. Gaat het evenement wel door als het KNMI code oranje afgeeft? ‘Alle info wordt meegenomen’. Kunnen de toerrijders ook een consumptie krijgen? ‘Dat gaan we niet doen.’
Ze houden zich niet doof voor de doemscenario’s, maar die vormen geen reden om bij de pakken neer te gaan zitten. Zo extreem als de winter in het Canada van Van Benthem hoeft het niet eens te worden: als vuistregel geldt dat 10 dagen met min 15 of 15 dagen met min 10 volstaan voor een ijsvloer van 15 centimeter. Reken dan maar op It sil heve.
Bestuursleden leggen dan ook deze dag gewoon weer verantwoording af over de financiën – de vermogenspositie moet worden versterkt naar 1,2 miljoen euro – en lichten de met digitale techniek doordesemde toekomstplannen toe. Zo komt er een speciale app waarop rayonhoofden ijsdikten kunnen invoeren.
De naar schatting 24- tot 27 duizend deelnemers krijgen voortaan transponders op helm en bovenbeen, zodat meteen informatie beschikbaar is over knelpunten in de doorstroming, terwijl thuisblijvers kunnen zien of hun favorieten op de bevroren Friese wateren er de vaart in houden. Zwartrijden is er niet meer bij.
Voorzitter Wiebe Wieling onderstreept het voor de zekerheid: ‘Dit is een moderne, op deze tijd afgestemde vereniging.’ Er zijn grenzen aan de innovatiedrift: de stempelkaart blijft.
Nog een eigentijdse ambitie: de Elfstedentocht moet klimaatneutraal worden. In de pauze beaamt Wieling dat nauwelijks te becijferen valt of dat doel ooit zal worden bereikt. ‘Maar laten we vooral zelf doen wat we kunnen.’ Het gros van de circa 25 duizend achtergelaten paren schoenen moet niet in het milieu achterblijven en evenmin in de verbrandingsoven belanden. Hergebruik van het tapijt op kluunplaatsen. Inzet van louter elektrische bussen.
Wieling is zestien jaar voorzitter. Nooit twijfelde hij over de zin ervan. De vereniging telt nu 32 duizend leden. Elk jaar zeggen er zo’n 500 vooral ouderen op, de aanvulling bestaat goeddeels uit twintigers, dertigers en veertigers; er is zelfs weer een wachtlijst.
Hij gebaart naar de volle zaal: het is voor velen een reünie, trotse bezitters van drie, vier, zelfs vijf kruisjes. ‘Ruim vierhonderd man, dat is toch uniek? Dit evenement vertegenwoordigt waarden die je in stand moet houden. We zijn allemaal vrijwilligers. Er komt geen geld van buiten. In twee dagen kunnen we er klaar voor zijn. Die hele geschiedenis, vanaf 1909, moet je recht doen.’
Evert van Benthem verzekert dat hij er weer bij zal zijn als het zover is, met zijn drie zoons; ze zijn allen lid. De ruimte van 48 uur na een it giet oan is eigenlijk net te kort. Ze kunnen de volgende dag pas weg, de KLM vliegt ook nog eens ’s middags. In 2012 hadden ze al tickets gekocht na aanhoudende vrieskou in Friesland, maar moesten ze de reis annuleren toen het ijs bij Balk toch niet betrouwbaar bleek.
De laatste weken stond hij al bijna tien keer op de schaatsen, op zijn baantje bij de boerderij. Hij gelooft dat hij de tweehonderd kilometer wel aankan, al dateert de laatste keer van 1997, toen hij als toerrijder deelnam, één jaar nadat hij als wedstrijdschaatser was gestopt.
Hij is er minder zeker van of zijn zoons het ook zullen klaarspelen, ‘Ze denken zelf van wel.’ Hij geeft het toe: de hele familie verblijft meer in de arena’s van het ijshockey, waar de kleinkinderen spelen.
In de zaal wensen de leden elkaar een strenge winter toe. Ze weten dat de volgende tocht elke dag een beetje dichterbij komt. Intussen kruipt in de loop van de dag de temperatuur naar de dubbele cijfers en neemt de westenwind in kracht toe.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden