Terwijl in Den Haag het debat over migratie volop woedt, komt de Adviesraad Migratie met een doorwrochte analyse over de economische baten van arbeidsmigratie. Voorzitter Monique Kremer en ‘toegevoegd expert’ Paul de Beer berekenden met welk inkomen arbeidsmigranten bijdragen aan de groei van het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking (vanaf 40.000 euro). Ook keken ze of arbeidsmigranten bijdragen aan de oplossing voor het personeelstekort en de grijze druk – de verhouding 65-plussers ten opzichte van het aantal personen tussen de 20 en 65 jaar.
Over de auteur
Marieke de Ruiter is economieredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over de arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
De resultaten zijn opvallend: de komst van 50 duizend extra arbeidsmigranten per jaar levert driemaal zoveel arbeidspotentieel op als de voorziene verhoging van de AOW-leeftijd naar 69 jaar en evenveel als een jaarlijkse verlenging van de werkweek met 10 minuten. ‘Arbeidsmigratie kan dus wel degelijk een bijdrage leveren om de personeelstekorten en grijze druk te verminderen’, constateert hoogleraar arbeidsverhoudingen De Beer. ‘Maar het is niet dé oplossing.
‘Het maakt bovendien een verschil over welke arbeidsmigrant je het hebt. Die in de glastuinbouw levert een heel andere bijdrage aan de economie dan de arbeidsmigrant die bij ASML werkt.’
De Beer: ‘Bepaalde economische activiteiten zijn alleen rendabel dankzij goedkope arbeidsmigranten. Dan is arbeidsmigratie niet alleen een reactie op de vraag naar personeel, maar is het ook omgekeerd: doordat er arbeidsmigranten beschikbaar zijn, kunnen bepaalde economische activiteiten groeien.’
Kremer: ‘Je ziet de afgelopen twee decennia een grote groei van laagbetaalde banen. Tot voor kort hadden we ook relatief weinig hoogopgeleide arbeidsmigranten − de helft kwam op het minimuminkomen binnen. Wonderlijk als je een kenniseconomie wilt zijn met hoogwaardige banen.’
PdB: ‘Je moet een duidelijk onderscheid maken tussen sectoren die een beroep doen op buitenlandse arbeidskrachten omdat Nederlanders het werk niet willen doen of niet kúnnen doen. Er zijn banen die moeilijk te vervullen zijn omdat Nederlanders vinden dat ze te slecht betalen, te weinig zekerheid bieden of slechte arbeidsvoorwaarden. Dan is het personeelstekort geen kwantitatief, maar een kwalitatief probleem.’
‘Maar er zijn ook sectoren als de zorg waar onvoldoende arbeidskrachten zijn die over de vereiste kwalificaties beschikken. In dat geval kan het aantrekken van gespecialiseerde buitenlandse arbeidskrachten op korte termijn een oplossing zijn. Je moet dan alleen ook kijken waarom er een tekort is aan die geschikte arbeidskrachten, om te voorkomen dat met de komst arbeidsmigranten de prikkel verdwijnt om de kwaliteit van werk te verbeteren.’
‘In de bouw is tijdens de kredietcrisis bijvoorbeeld een kwart van het personeel ontslagen. Nu zeggen werkgevers dat er een personeelstekort is. Dan is vraag: is er inderdaad te weinig geschikt personeel of is de kwaliteit, de zekerheid en de beloning van het werk zodanig dat mensen er niet meer willen werken?’
De Beer: ‘Wel als het gaat om onze welvaart. Er werd altijd gezegd: als arbeidsmigranten hier komen werken dan groeit de economie, maar er werd geen rekening mee gehouden dat met hun komst ook de bevolking groeit. Dus het inkomen per hoofd van de bevolking neemt niet per se toe. De opbrengst van migranten lijkt vooral terecht te komen bij de migrant zelf en de werkgever, maar niet of nauwelijks bij de overige werkenden.’
PdB: ‘Zij profiteren van de horeca die goedkoper wordt en de pakketjes die worden bezorgd. Daarnaast kunnen arbeidsmigranten die gespecialiseerd werk doen bijdragen aan de productiviteit van met name hoogopgeleide Nederlandse werkenden. Doordat zij hier komen met specifieke vaardigheden en kennis kunnen zij hun werk beter, productiever en effectiever maken.’
MK: ‘Een goed voorbeeld zijn de Indiase verpleegkundigen. Zij zijn veel meer gewend om met technologie te werken dan de Nederlandse verpleegkundigen, terwijl zij weer meer kennis hebben over het werken met verstandelijk beperkten. Door een uitwisseling met dat land worden beide groepen beter opgeleid.’
PdB: ‘Je kunt inderdaad niet zeggen; je mag hier als Bulgaar niet komen werken, dat kan alleen voor arbeidsmigranten van buiten de EU. Maar we kunnen wel eisen stellen aan de omstandigheden waaronder werk wordt aangeboden. Dus de beloning en de arbeidsomstandigheden.’
MK: ‘Migratie gaat over mensen dus je hebt het nooit helemaal in de hand. Maar ons migratiebeleid is nu te veel werkgever-gedreven: als een werkgever personeel nodig heeft, moeten wij zorgen dat een werknemer daar kan werken. De overheid moet nu de regie nemen en kijken wat belangrijk is vanuit de brede welvaart.’
MK: ‘Ik denk dat er echt wel aanknopingspunten voor zijn. Maar mijn zorg is dat er te makkelijk wordt gedacht: we gooien de deur helemaal dicht.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden