‘Je belt me in El Nido, een plaatsje op het eiland Palawan in de Filipijnen. Het ligt aan de West-Filipijnse zee, al noemen de Chinezen die weer de Zuid-Chinese zee. Je voelt al waar het dan over gaat: de strijd om de rechten op die zee.
‘Ik ga mee met een konvooi schepen dat levensmiddelen maar ook cadeautjes voor kerstmis wil brengen aan soldaten die gestationeerd zijn op de vele kleine atollen die in deze zee liggen. Zij zitten daar om te laten zien dat de plek en de zee eromheen toebehoren aan de Filipijnen nu de spanningen hier oplopen.
‘Maar om daar te blijven moeten de soldaten bevoorraad worden. De omstandigheden zijn soms sowieso behoorlijk zwaar. Zo hebben de Filipijnen ook soldaten gestuurd naar een oud half afgezonken schip uit de Tweede Wereldoorlog waar ze tot hun enkels in het water moeten staan om maar te bewijzen dat dat stukje land van hen is.’
‘China probeert de invloed over het gebied al jaren steeds meer uit te breiden. Onder de vorige Filipijnse president Duterte werd dat genegeerd; hij liet het begaan waardoor steeds meer kleine koraaleilandjes in Chinees bezit kwamen. De nieuwe president Marcos kiest een andere tactiek. Hij biedt juist tegendruk aan China.
‘Dat is overigens ook in lijn met een uitspraak die het Arbitragehof in Den Haag in 2016 heeft gedaan. Die was in voordeel van de Filipijnen en Vietnam, een ander land dat grenst aan de zee. Maar China trekt zich daar weinig van aan en blijft zo’n 90 procent van de Zuid-Chinese zee claimen.’
‘De Filipijnen willen dus een vuist maken tegen de Chinese opmars. Maar de Chinezen drukken op hun beurt ook terug. Hun kustwacht heeft enorme schepen die hier patrouilleren. Het zijn gevaartes van 140 meter, vaak met een kanon erop, waterkanonnen maar ook akoestische wapens waarmee ze tegenstanders kunnen desoriënteren.
‘En die middelen zetten ze ook daadwerkelijk in om de Filipijnen tegen te houden om de eilandjes binnen hun economische zone te bevoorraden. China zet ook hun zogenoemde ‘grijze vloot’ in. Dat zijn vissersschepen die worden ingehuurd om bijvoorbeeld Filipijnse schepen weg te jagen. In sommige gebieden durft geen Filipijn meer te vissen, terwijl ze dat al generaties deden.
‘Zaterdag is er nog een incident geweest waarbij schepen van het Filipijnse ministerie van Visserij zijn aangevallen door Chinese waterkanonnen. Die schepen zijn flink beschadigd geraakt; radars en antennes zijn kapot en zeelieden zeggen gedesoriënteerd te zijn geraakt door akoestische wapens. Er is hier echt een koude oorlog aan de gang.’
‘Het is een heel bijzonder konvooi: aan boord van de twee grote bevoorradingsschepen zitten veel parlementsleden, activisten en christelijke leiders. De schepen worden omringd door zo’n 30 vissersschepen en nog eens drie patrouilleschepen van de kustwacht.
‘Voor het eerst gaat het om een civiele missie, een burgerinitiatief dus. Het zijn gewone Filipijnen die willen laten zien: de zee is van ons. Dat is vrij dapper van ze, en het is ook dapper dat de kustwacht erin meegaat. Het is toch een verdere escalatie.’
‘Ik sprak een commandant van een kustwachtschip dat meegaat en die vertelde me dat de Chinese kustwacht precies op onze route ligt. Het is allemaal gecommuniceerd: het is geen geheim. Ze liggen klaar voor ons.
‘Ik verwacht dus wel een confrontatie. Gelukkig is er nog niet met scherp geschoten: tot nu toe zijn er bewuste aanvaringen geweest en zijn waterkanonnen en akoestische wapens gebruikt. Maar goed, als je een boot hard aanvaart, dan kan die kapseizen en zinken, ook dit schip. In het verleden ben ik vaak mee geweest met de Nederlandse marine en daar heb ik geleerd wat ik dan moet doen. Ik heb al een zak met water en eten mee en beschermende kleding tegen de zon.’
‘Dit kan natuurlijk escaleren. De Amerikanen hebben beloofd dat ze de Filipijnen helpen om op te komen voor hun belangen. Ook zij willen de belangrijke routes op deze zee veilig stellen. En ook de Navo heeft afgesproken dat deze zee vrij moet zijn. Bovendien zit er veel gas in dit gebied. De belangen zijn groot en dan helpt het niet dat er een geopolitiek spel wordt gespeeld.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden