Opeens is het gevreesde moment daar: het kind op de achterbank begint te klagen over misselijkheid. De ouders zetten de auto stil, maar het is al te laat. Waar komt wagenziekte vandaan? En is het te voorkomen?
Wagenziekte is een vorm van bewegingsziekte, net als bijvoorbeeld zeeziekte en luchtziekte. Alle vormen van bewegingsziekte worden veroorzaakt door hetzelfde mechanisme: de zintuigen, waaronder het evenwichtsorgaan en de ogen, nemen een beweging waar die de hersenen niet hadden verwacht.
Vooral het evenwichtsorgaan speelt hierbij een rol, vertelt hoogleraar en bewegingswetenschapper Jelte Bos (VU Amsterdam en TNO). ‘Mensen zonder werkend evenwichtsorgaan hebben nooit last van wagenziekte. Blinden en mensen die hun ogen dicht doen, hebben er wel last van.’
Meer dan de helft van alle autopassagiers, exclusief de bestuurders dus, ervaart soms wagenziekte, aldus Bos. Zij hebben eerst last van duizeligheid, lusteloosheid, zweten, hoofdpijn of hitte of juist kou. Uiteindelijk moet de helft van hen weleens overgeven. ‘De meeste mensen wennen na verloop van tijd aan wagenziekte, maar dat kan uren duren.’ Je kunt het dus maar beter voorkomen. Maar hoe?
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid.
‘De beste remedie tegen wagenziekte is zelf rijden’, zegt psycholoog Ksander de Winkel, die jarenlang onderzoek deed naar bewegingsziekte aan de TU Delft en het Max Planck Instituut in Tübingen. De bestuurder heeft immers de controle over het gaspedaal, de rem en het stuur en heeft goed zicht op de weg. Zo weet hij of zij precies welke bewegingen de auto gaat maken.
Als zelfrijdende auto’s het straatbeeld gaan domineren, zal wagenziekte een steeds groter probleem worden, verwachten Bos en De Winkel. In een zelfrijdende auto is de chauffeur immers niet meer dan een passagier, voor wie veel bewegingen onverwachts komen.
‘Snel optrekken, snel afremmen en bruusk bochten nemen zijn de belangrijkste bewegingen waar mensen misselijk van worden’, weet Bos. Zelfrijdende auto’s worden dan ook ontworpen om rustig te rijden, om zo het risico op wagenziekte te minimaliseren. Maar ook bestuurders van niet-zelfrijdende auto’s kunnen hun rijstijl aanpassen om het hun passagiers zo comfortabel mogelijk te maken.
Wie niet achter het stuur zit, doet er goed aan om met de chauffeur mee te kijken. Zo kunnen passagiers alsnog zo precies mogelijk voorspellen welke bewegingen eraan komen. Het beste is om in een auto of bus voorin te zitten, maar in het midden van de achterbank kan ook. Bedwing de neiging om op je mobieltje te scrollen; houd je ogen op de weg gericht.
Naar het effect van eten op wagenziekte is veel onderzoek gedaan, zegt Bos, maar de resultaten daarvan zijn niet eenduidig. ‘Het kan per persoon erg verschillen. Als we experimenten doen, geven we nooit een eetadvies aan de deelnemers. En als mensen erom vragen, zeggen we: ‘Doe wat je normaal doet.’’
Over drinken en wagenziekte is meer consensus. Volgens Bos en De Winkel kunnen cola en gemberdrank helpen om misselijkheid te verlichten, al is niet precies bekend waarom. Drink vanaf vijf uur voor vertrek geen koffie meer, want dat kan wagenziekte juist verergeren.
Wie het zekere voor het onzekere wil nemen, kan reistabletten slikken. Die zijn zonder recept te verkrijgen en gaan de symptomen van bewegingsziekte tegen. ‘Het probleem van deze medicijnen is dat de gebruiker suf en slaperig wordt’, waarschuwt De Winkel. ‘In sommige gevallen is dat acceptabel, maar bij piloten bijvoorbeeld niet.’
Dan zijn er ook nog allerlei ‘gadgets’, zoals De Winkel ze noemt. Denk bijvoorbeeld aan armbandjes met een drukpunt in de pols. ‘Daarvoor is eigenlijk geen wetenschappelijk bewijs’, zegt hij. Bewegingswetenschapper Bos staat daar positiever in, want wagenziekte is voor een deel ook psychologisch van aard. ‘Als iemand een rubberen bandje aan zijn auto plakt en zegt dat het helpt tegen bewegingsziekte, ga ik hem er niet van af halen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden