Een politieke cartoon: een gecrashte bus ligt ondersteboven total loss tegen een paal, gewonde Argentijnen hangen uit de kapotte ramen. Op de zijkant staat het woord ‘economie’. Stripfiguurtje Javier Milei ontvangt de bussleutel van Cristina Kirchner, de links-populistische politica die een groot deel van de afgelopen twee decennia de Argentijnse politiek domineerde. ‘Het zal even duren om ‘m weer aan de praat te krijgen’, zegt Milei. ‘Sociale catastrofe!’, reageert Kirchner.
De nieuwe president van Argentinië deelde het stripje op zijn Instagram-account daags voor zijn inauguratie. Deze zondag wordt de ultrarechtse econoom Javier Milei ingehuldigd en begint zijn regeringstermijn van vier jaar. Bij het feestje zijn onder andere de voormalige Braziliaanse president Jair Bolsonaro, partijleider van het Spaanse extreemrechtse Vox Santiago Abascal en de Hongaarse president Victor Orbán aanwezig. Een andere opvallende bezoeker zondag in Buenos Aires: Volodymyr Zelensky. De huidige leider van Brazilië, Lula da Silva, kreeg wel een uitnodiging ondanks de vijandige taal die Milei had geuit in campagnetijd, maar blijft thuis.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad. De Vries werkte eerder op de economische en politieke redactie.
De cartoon verbeeldt de boodschap die de ultrarechtse econoom Javier Milei sinds zijn ruime verkiezingswinst op 19 november uitdraagt: de pijn is nog niet voorbij. De staat lijdt onder miljardenschulden, de bevolking onder enorme inflatie. Het zal tijd kosten om de motor van Argentinië weer draaiende te krijgen. Sterker nog, de crisis zal zich eerst verdiepen voordat het Zuid-Amerikaanse land terug overeind kan veren. Want Mileis medicijn tegen de Argentijnse ziekte zal stevige bijwerkingen hebben.
Zijn controversiële economische stokpaardjes – de centrale bank sluiten en de peso vervangen door de dollar – heeft hij weliswaar geparkeerd voor een later moment, maar het noodpakket aan maatregelen dat hij zo snel mogelijk wil doorvoeren, betekent net zo goed een radicale breuk met de topzware peronistische overheid van de vertrekkende president Alberto Fernández.
‘Er komt stagflatie’, beloofde de libertariër in een recent radio-interview. De economie zal op de korte termijn stagneren en de inflatie - nu al een duizelingwekkende 143 procent op jaarbasis - zal nog verder oplopen. Milei wil namelijk gaan doen wat hij in de campagne beloofde: hard ingrijpen in de overheidsuitgaven en daarmee onvermijdelijk ook de toch al krappe portemonnee raken van van miljoenen Argentijnen. Een ‘ajuste’ heet dat in Argentinië, een aanpassing. Of, in minder bedekte termen, een shock.
De afgelopen week sprokkelden Argentijnse media de uitgelekte snippers van Milei’s economische plan bij elkaar. Het wordt ‘bruut’, zo hoorde een televisiekanaal van ingewijden. De zwaar gesubsidieerde tarieven van publieke voorzieningen (gas, water, elektriciteit, openbaar vervoer) gaan de komende maanden in sprongen omhoog. De subsidie op benzine verdwijnt, de benzineprijs wordt voortaan overgelaten aan de markt.
Tegemoetkomingen aan bedrijven worden geschrapt. De centrale bank krijgt een verbod op het bijdrukken van peso’s om de schatkist te spekken. De wisselkoers van de officiële (gesubsidieerde) dollar gaat van 380 naar 600 peso. Het is een flinke stap naar het dichten van het gat met de informele dollar die in de clandestiene wisselkantoren momenteel bijna 1000 peso’s oplevert.
Het staatsapparaat gaat op de schop, Milei halveert het aantal ministeries van achttien naar negen. Ambtenarensalarissen worden bevroren. Het mes gaat in de landelijke bijdragen aan de provincies. Staatsbedrijven worden klaargestoomd voor de verkoop. Argentiniës grootste krant Clarín schreef het volgende citaat toe aan aanstaand minister van Economie Luis ‘Toto’ Caputo: ‘De mensen hebben gestemd en gaven groen licht voor de aanpassing. En dat gaan we doen.’
Oud-bankier Caputo was eerder economieminister in de rechtse regering van president Mauricio Macri (2015-2019) en in 2018 kortstondig hoofd van de centrale bank. Ook een andere oud-gediende uit die regering keert terug: Patricia Bullrich, Mileis centrumrechtse tegenstrever in de verkiezingen. Ze werd uitgeschakeld in de eerste ronde en steunde daarna Milei in zijn strijd tegen regeringskandidaat Sergio Massa. Bullrich wordt opnieuw minister van veiligheid. Het illustreert de alliantie met klassiek rechts die Milei moest sluiten om te kunnen winnen en vervolgens te kunnen regeren.
De ‘shock’ wordt een zware en ongewisse klus, reageert de Argentijnse econoom Miguel Boggiano via de telefoon. ‘Deze regering wil proberen de economie simpeler te maken voor bedrijven en individuen door af te rekenen met de overheidsbemoeienis van de afgelopen jaren.’ De staat is overal in de Argentijnse economie aanwezig, van de sociale programma’s voor zo’n 20 miljoen armen tot de krampachtige pogingen om de dollarkoers laag te houden. ‘Dat is niet van de ene op de andere dag geklaard.’
Bovendien, zegt Boggiano, is nog de vraag hoeveel steun Milei krijgt in het parlement. Zijn partij La Libertad Avanza (De vrijheid gaat voort) bezit een fractie van de zetels in het huis van afgevaardigden en de senaat. En niet iedereen in de centrumrechtse beweging van minister Bullrich en oud-president Macri is overtuigd van de plannen van Milei.
De dadendrang spat in elk geval van de aantredende regering. Na jaren (zo niet decennia) van potverteren en torenhoge inflatie, popelt rechts Argentinië om de boel flink op te schudden. De 45 miljoen Argentijnen zijn gewaarschuwd. Het worden een tot twee zware jaren voordat de zon weer doorbreekt, zei Milei afgelopen weken.
Toch kan de steun voor de nieuwkomer flink omslaan als de armoede nog verder toeneemt en het leven nog duurder wordt. Nu al leven twee op de vijf Argentijnen onder de armoedegrens. Als de economische crisis zich verdiept, staat de peronistische linkse beweging van Cristina Kirchner klaar om de armen te mobiliseren en ‘sociale catastrofe!’ te scanderen tijdens massale protestmarsen.
Milei schreef op zijn Instagram-acount onder de cartoon van de gecrashte bus: ‘Het zal wat kosten, maar het gaat ons lukken.’ Een kiezer reageerde: ‘Che, had je niet beloofd dat de politieke kaste de prijs zou gaan betalen?’
Een foto die is geplaatst door Javier Milei (@javiermilei) op
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden