De SP dreigt een tot op het bot gefrustreerde partij te worden. En toch moeten er in deze tijd welhaast weer kansen komen voor een partij die zo opereert.
Toen Emile Roemer zes jaar geleden vertrok als SP-leider viel het woord ‘frustratie’ vaak: even leek hij een serieuze gegadigde voor het Torentje, maar hij greep mis en vond het momentum niet meer terug. Niet de SP, maar GroenLinks, D66 en de Partij voor de Dieren profiteerden van het enorme verval van de PvdA.
Lilian Marijnissen nam over en vriend en vijand waren het er over eens dat er grote electorale kansen voor haar lagen. Die slonken bepaald niet in de jaren daarna. Marijnissen toonde zich een bevlogen spreker, haar fractiegenoot Renske Leijten speelde een hoofdrol in het blootleggen van de misstanden bij de Belastingdienst, en toen de verkiezingscampagne dit jaar in hoge mate leek te gaan draaien om ‘bestaanszekerheid’ en de arbeidsmigratie veerden SP’ers blij verrast op.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Welke partij heeft per slot van rekening betere papieren op die thema’s? Geen andere fractie was zo direct betrokken bij zoveel acties waarmee leraren, agenten, verpleegkundigen, schoonmakers en beveiligers aandacht vroegen voor hun steeds penibeler financiële situatie. Geen partij heeft de malaise van de flexwerkers zo indringend onder de aandacht gebracht. Bij hoeveel dreigende saneringen of fabriekssluitingen was de SP niet met de rode banieren ter plekke nog voordat de vakbonden arriveerden? Over het miserabele bestaan van veel arbeidsmigranten maakte de SP zich vijftien jaar geleden al druk. De verloedering van de publieke voorzieningen op wijkniveau is een SP-pijler van het eerste uur.
Toch lukte het niet. Alleen verkiezingsnederlagen kreeg Marijnissen voor haar kiezen. En de analyse was steeds dat een ánder politicus er op het beslissende moment met de dominante thema’s vandoor ging. Dit keer wist Pieter Omtzigts NSC de bestaanszekerheid te claimen. De arbeidsmigratie werd intussen voor het eerst ook voor de rechtse partijen een serieus gespreksonderwerp. Net als Roemer stak Marijnissen haar frustratie niet onder stoelen of banken: ‘Hallo waar wáren jullie de afgelopen jaren?’
Toch zal ook zij hebben gezien welke wending de campagne in de laatste weken nam. Het ging vrijwel alleen nog over immigratie, in de brede zin. Vaak ook over de asielzoekers. En dat is een van de weinige onderwerpen waar de SP géén uitgekristalliseerd standpunt over heeft, verscheurd als de partij is door het streven naar internationale solidariteit met de verworpenen der aarde en de zorgen over de gevolgen voor de Nederlandse volkswijken waar de partij graag campagne voert. Marijnissen probeerde het even, vlak na haar aantreden, toen ze zei dat ze geen principiële bezwaren had tegen immigratiedeals met Afrikaanse landen. In eigen kring bleef het te omstreden om er voluit campagne op te kunnen voeren.
Feit is dat veel van de kiezers die ooit nog stemden op vader Jan inmiddels hun heil hebben gezocht bij Geert Wilders’ PVV, die veel sociaaleconomische SP-standpunten klakkeloos heeft gekopieerd. ‘Maar wat doet Wilders dan echt voor die kiezers?’, klinkt het al jaren in de SP.
Waarschijnlijk moet de PVV een tijdje meebesturen om de SP met die vraag een krachtig wapen in handen te geven. Dan liggen er, net als toen Marijnissen begon, nog altijd volop kansen.
Source: Volkskrant