Op de klimaattop in Dubai wordt het komende dagen spannend. Hoever zijn landen bereid te gaan met het terugdringen van fossiele brandstoffen? Wopke Hoekstra: ‘Dit is meer dan een steen in de schoen.’
Als er één woord van toepassing is op de klimaattop in Dubai, is het ambiguïteit. Vanuit de hele wereld zijn er dezer dagen zo’n 70 duizend mensen bijeen voor de grootste vergadering ter wereld, de 28ste Conference of the Parties (COP28). Wereldleiders, diplomaten, lobbyisten en activisten onderhandelen er de komende dagen over een slotverklaring die onder meer draait om het afbouwen van fossiele brandstoffen. Allen tezamen in een oliestaat in het belang van het klimaat.
Werkelijk alles heeft het emiraat aan olie en gas te danken. Binnen enkele decennia werd op de plek van een oude handels- en vissersenclave dankzij oliedollars een surrealistische stad uit de woestijn gestampt. In het hart verheft zich de 830 meter hoge Burj Khalifa, het hoogste gebouw ter wereld. Wie daar vanaf de hoogste verdieping naar beneden kijkt, ziet de duizenden autootjes in de diepte over meerbaanssnelwegen stuiven. Eenmaal beneden blijken het veelal flinke terreinwagens met dampende uitlaten.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
Indirect stroomt de olie zelfs uit de kranen. De bijna vier miljoen inwoners en de weelderige tuinen met fonteinen worden in leven gehouden dankzij een fabriek op een drie kilometer lange landstrook langs de kust. Daar ontzilt een gasgestookte installatie met het vermogen van acht grote energiecentrales dagelijks zo’n 2.228 miljoen kubieke meter zeewater.
Met een gemiddelde jaarlijkse uitstoot van 25 ton CO2 per inwoner horen de Emirati tot de grootste vervuilers van de planeet, ongeveer drie keer zo veel als een gemiddelde Europeaan.
Tegelijkertijd wordt al die olierijkdom bedreigd door klimaatverandering. De stad Dubai loopt naadloos over in het strand en de zee. Als dat water stijgt en stormen opsteken, krijgen de wolkenkrabbers natte voeten, of enkels. Dubai heeft zo bezien groot belang bij nog meer olie, maar zeker ook bij minder CO2.
Die tweeslachtigheid wordt belichaamd in de veelbesproken president van de COP, Sultan al Jaber. Als baas van oliebedrijf Adnoc investeert hij nog altijd miljarden in het aanboren van nieuwe bronnen, tegelijkertijd stopt het bedrijf miljarden in alternatieve energieprojecten en groene waterstof. Adnoc werkt ook aan het afvangen en ondergronds opslaan van CO2.
‘Die andere kant wordt te weinig gezien’, zegt Reem Amraikhi uit Bahrein, dat niet ver van Dubai ligt. Zij organiseert in haar land activiteiten voor jongeren over klimaatverandering en is vrijdagochtend een van de panelleden in een bijeenkomst over de emoties die jongeren ervaren door die verandering. Buiten vullen de vroege bezoekers van de conferentie hun groene COP28-waterflessen. Binnen vertellen de jongeren over wat zij voelen.
Amraikhi vertelt over de angst die haar beving toen ze een presentatie zag over de gevolgen die een stijgende zeespiegel hebben voor haar land. ‘Mijn hele stad zou onder water komen te staan. Het raakte me vooral dat zo’n verschrikkelijk vooruitzicht door de onderzoeker in kwestie heel zakelijk werd gepresenteerd.’
Ze heeft er wel moeite mee dat er met name vanuit het Westen rondom de COP zoveel kritiek is op Dubai. ‘Die landen consumeren zelf volop olie. En ze zijn op wel meer vlakken inconsequent. Kijk naar Gaza, mensenrechten worden massaal geschonden en we horen het Westen amper.’
Amraikhi vindt het belangrijk dat oliebedrijven meepraten over klimaatverandering. ‘Zij hebben een belangrijke rol bij de oorzaak, dus moeten ze ook meedenken over de oplossing. Al weet ik niet of het slim is een vertegenwoordiger van de olie-industrie voorzitter te maken van de conferentie.’
Welke sultan Al Jaber de klimaattop precies voorzit – de oliesjeik of de redder van de planeet – wordt waarschijnlijk pas echt duidelijk in de slotverklaring, waarmee de wereldleiders nu nog volop bezig zijn. De conceptversie die hij deze week publiceerde, lijkt toch vooral doordrongen van het oliebelang. Hij koerst daarin af op een einde aan het gebruik van unabated fossiele brandstoffen, oftewel: het gebruik van fossiele brandstoffen kan doorgaan als de uitstoot maar wordt verminderd. Bijvoorbeeld door de CO2 onder de grond te stoppen – een techniek die CCS heet.
Eurocommissaris Wopke Hoekstra, die donderdag nog uitgebreid met Al Jaber sprak, reageerde vrijdag in een persconferentie beschaafd kritisch over die optie. ‘Er zijn sectoren in de economie waarvoor het nog heel moeilijk blijft van fossiele brandstoffen af te komen. Dus CCS zal een onderdeel zijn van de oplossingsruimte’, zei hij. ‘Maar maak niet de vergissing om te denken dat we ons wel uit het probleem kunnen ccs’en. We moeten fossiele brandstoffen terugdringen.’
Hoekstra noemde de discussie over dit deel van de slotverklaring een van de moeilijkste onderwerpen van de onderhandelingen. Waarbij naast de positie van de oliestaten zeker ook die van de Verenigde Staten en China spannend is. ‘Ik heb de Chinezen vrijdagochtend gesproken. Om een oplossing dichterbij te brengen, maar ook om te herhalen dat wij ons zorgen maken dat zij nog kolencentrales gaan bijbouwen. Zij zeggen dat het voor de energiezekerheid van belang is.’ Zulke nieuwe centrales vormen volgens Hoekstra een groot probleem. ‘Dit is meer dan een steen in de schoen. En dat gesprek hebben we in het geval van de oliestaten ook.’
Hoe dat gesprek vordert, wilde Hoekstra niet toelichten. ‘Daarover kan ik niet het achterste van mijn tong laten zien.’ Om vervolgens toch een ambigue toevoeging te doen over zijn vertrouwen in een stevig akkoord. ‘Acht weken geleden had ik niet gedacht dat we zover zouden komen als we nu al zijn. Maar er moet nog veel gebeuren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden