‘Ja, dat is geen verrassing. Iedereen ging ervan uit. De vraag was meer wanneer hij het bekend zou maken. Hiervoor moest hij eerst de bekendmaking van de verkiezingsdatum afwachten door de Federatieraad, wat afgelopen woensdag gebeurde.
‘Er waren twee mogelijke momenten waarop hij zijn deelname bekend kon maken. Volgende week donderdag, als hij voor het eerst in twee jaar een grote persconferentie houdt en tegelijkertijd een urenlange inbelsessie heeft met het Russische volk, of vrijdag in het Kremlin. Het werd vandaag, het meest voordehandliggende moment gezien de mooie zaal waarin hij sprak en de aanwezigheid van Russische militairen die werden onderscheiden voor hun verdiensten aan het front.’
‘Ze zijn als gebeurtenis belangrijk, maar het zijn geen verkiezingen in de strikte zin van het woord. Critici van Poetin spreken liever van een ‘verkiezingsevenement’. Sinds 2004 worden de Russische verkiezingen steevast geplaagd door grootschalige fraude. Dat is met statistiek aan te tonen. Je kunt je daarom afvragen of deze verkiezingen voor Poetin nog wel zin hebben – het resultaat is nu al uit te tekenen.
‘Aan de andere kant is Poetin er veel aan gelegen dat het een grote gebeurtenis zal zijn. Hij wil aan de hand van een percentage stemmen laten zien dat hij de steun heeft van een aanzienlijk deel van de bevolking. Met fraude kun je een eind komen, maar dat wordt moeilijker als niemand komt opdagen om te stemmen.’
‘Voor de presidentsverkiezingen is de opkomst vaak hoger, maar over het algemeen is er niet heel veel animo. Er is weinig stimulans om te gaan stemmen als toch al duidelijk is wie er gaat winnen.
‘Daarnaast duren de verkiezingen volgend jaar voor het eerst drie dagen. In principe geldt: hoe meer de verkiezingen worden uitgesmeerd, hoe lastiger te monitoren, hoe gevoeliger voor fraude. De kans op fraude wordt nog eens verhoogd door de afwezigheid van buitenlandse en het gebrek aan binnenlandse waarnemers. Zo zit het hoofd van de belangrijkste binnenlandse organisatie GOLOS al enkele maanden in voorarrest. Dat is recent verlengd tot april, wanneer de verkiezingen al voorbij zijn.’
‘Die kans is bijna 100 procent, tenzij er gekke dingen gebeuren. Er is geen mogelijkheid tot normale politieke concurrentie in Rusland. Formeel zullen er wel een aantal andere kandidaten op de kandidatenlijst komen, zoals de leider van de Communistische Partij van de Russische Federatie, Gennadi Zjoeganov.
‘Maar de communisten horen tot de ‘gedoogde’ oppositie, de echte oppositie komt er niet aan te pas. Oppositieleider Aleksej Navalny zit al jaren in de gevangenis en kan dus niet deelnemen. Dan zijn er nog wat speculaties over andere mogelijke kandidaten, onder wie een voormalig lid van een liberale oppositiepartij, maar de vraag is of zij zullen worden toegelaten tot het proces.’
‘Protesten zo groot als toen hebben sindsdien niet meer plaatsgevonden. Tot enkele jaren terug gingen af en toe nog wel vele duizenden mensen de straat op, maar de afgelopen anderhalf jaar is er ongemeen hard opgetreden tegen publieke meningsuitingen. Meer dan twintigduizend mensen zijn opgepakt, honderden verdwenen achter de tralies, sommigen voor jaren. Wie de straat op gaat loopt een enorm risico.
‘Dat is lastig te meten, deels omdat opiniepeilingen in Rusland slechts peilen wat mensen bereid zijn te delen, niet per se wat ze daadwerkelijk denken. Er bestaat de indruk dat er een meerderheid is die het liefste wil dat alles weer wordt zoals het was, dat de oorlogssituatie ten einde komt. Actieve steun voor het optreden in Oekraïne komt steeds van een minderheid.
‘Er zijn wel steeds meer tekenen van onrust onder familieleden van mannen die naar het front zijn gestuurd en die geen enkel uitzicht hebben om terug te keren naar huis. Deze familieleden, vaak vrouwen of moeders, maken hun onvrede meer en meer kenbaar op het internet. Dat is nog heel klein, maar de overheid houdt dat scherp in de gaten.’
‘Dat is heel waarschijnlijk. Een situatie waarin hij aftreedt en met pensioen gaat zoals Amerikaanse presidenten is nauwelijks voor te stellen. Omdat er een arrestatiebevel van het ICC tegen hem is uitgevaardigd, is hij voorzichtiger met rondreizen.
‘De grondwetswijzigingen in 2020 maken het voor hem mogelijk om tot 2036 president te zijn. Over zijn fysieke toestand is heel veel speculatie, want alles wat zijn privéomstandigheden betreft is in nevelen gehuld. We moeten afgaan op zijn publieke optredens op tv, en daarin oogt hij vooralsnog behoorlijk energiek.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden