Komende week is er een Europese top in Brussel, mede over het EU-lidmaatschap van en de financiële steun aan Oekraïne. Kan Kyiv nog rekenen op de EU?
De Russische inval in Oekraïne leidde in 2022 tot een revitalisering van het Westen. De Europese Unie en de Verenigde Staten wisten weer waarvoor ze stonden: voor democratie en mensenrechten, tegen de agressie en de autocratie van het Rusland van Vladimir Poetin.
Nu, ruim anderhalf jaar later, staan de zaken er heel anders voor. Zowel in de Verenigde Staten als in de Europese Unie is de steun aan Oekraïne in gevaar. In Washington liggen de Republikeinen dwars, in de EU verzet Hongarije zich zowel tegen nieuwe steun aan Oekraïne als tegen het openen van de onderhandelingen over een EU-lidmaatschap.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Op zich is er aan beide zijden van de Atlantische Oceaan nog ruime steun voor Oekraïne. In de EU staan 25 van de 27 lidstaten achter Kyiv. Alleen Slowakije en vooral Hongarije liggen dwars. Toch zijn de problemen ernstig. In Amerika en Europa knaagt het populisme aan het draagvlak voor financiële en militaire hulp aan Oekraïne. En in beide gevallen leidt de politieke constellatie ertoe dat een populistische minderheid een blokkade kan opwerpen.
De Hongaarse premier Viktor Orbán is al jaren een probleem voor de EU. Terwijl hij volop profiteert van Europese subsidies, lapt hij Europese waarden van de democratie en rechtsstaat aan zijn laars. Nu dreigt hij ook het buitenlands beleid van de Unie te saboteren. Onlangs nog bracht hij een vriendschappelijk bezoek aan Poetin in Moskou.
Helaas lijken ook de grote lidstaten er niet in te slagen om Orbán te disciplineren. Een diner met de Franse president Emmanuel Macron leverde donderdag niets op. Van de Duitse bondskanselier Olaf Scholz is in deze kwestie niets vernomen. Waarschijnlijk komt het nu aan op de Europese top, volgende week donderdag en vrijdag in Brussel. Een dubbel ‘nee’ tegen Kyiv – tegen financiële steun en tegen het openen van de onderhandelingen – zou een historisch fiasco zijn.
Op zichzelf is uitstel van de onderhandelingen niet rampzalig, omdat toetreding een proces is dat al snel tien jaar in beslag neemt. Daarnaast zullen 25 lidstaten manieren vinden om Oekraïne financieel en militair te blijven steunen, buiten Slowakije en Hongarije.
Maar de politieke schade van een dubbel ‘nee’ is enorm. Het openen van de onderhandelingen is een belangrijke symbolische stap die laat zien dat Oekraïne tot Europa behoort. Het uitblijven van een akkoord over financiële en militaire hulp levert onzekerheid op in Kyiv en sterkt Poetin in zijn overtuiging dat Rusland de langste adem heeft.
Voor de Europese Unie is een dubbel ‘nee’ een politieke blamage. Elke pretentie een geopolitieke speler te worden, kan overboord worden gezet als zij er geen akkoord bereikt over deze kwestie die zo essentieel is voor vrede en veiligheid in Europa.
In moreel opzicht hebben de VS en de EU al schade opgelopen. De steun aan een land dat voor zijn leven vecht, mag niet de inzet worden van een politieke koehandel aan beide zijden van de Oceaan. Daarvoor is het moment te ernstig.
Source: Volkskrant