Met optredens bij boekpresentaties en een groot interview in NRC leek Van Nieuwkerk de afgelopen tijd al te hinten op een terugkeer op televisie. Die komt er, bleek vrijdag. Vanaf 1 januari is de presentator voor vier jaar verbonden aan RTL.
Na de Volkskrant-publicatie over misstanden bij De wereld draait door, op 19 november 2022, blijft Van Nieuwkerk enige tijd in de luwte. Een select groepje mannen – onder meer Johan Derksen, Marc-Marie Huijbregts en Jan Slagter – verdedigt hem in de media, zelf houdt hij zich koest. De paparazzi die door roddelbladen naar zijn woonboerderij in Gelderland worden gestuurd, zien weinig leven in de brouwerij. ‘Matthijs van Nieuwkerk leeft als kluizenaar’, schrijft Story begin december.
Dat klopt niet helemaal. Op 9 december rijdt hij naar Amsterdam, waar hij spreekt met Jelleke van Rijsoort, zijn oud-visagist bij DWDD. Tijdens een wandeling in het Amstelpark vertelt Van Rijsoort hem dat ze jarenlang last heeft gehad van zijn woede-uitbarstingen.
Speculaties over de toekomst van Van Nieuwkerk, die na de onthullingen is vertrokken bij BNNVara, volgen al snel. Bij RTL is er in elk geval geen plek voor hem, zegt Peter van der Vorst in januari. ‘Het is heel simpel: we zijn compleet’, vertelt de programmadirecteur, die al over talkshowhosts Renze Klamer, Humberto Tan, Beau van Erven Dorens en Eva Jinek beschikt, aan de Veronica Superguide. ‘Wat betreft het gedrag waar hij van beschuldigd wordt, daar is uiteraard geen plek voor bij RTL.’
Het gedrag van Van Nieuwkerk is een van de onderwerpen van een onderzoek dat eind februari wordt opgezet. De commissie, onder leiding van oud-minister Martin van Rijn, zal niet alleen de gebeurtenissen bij DWDD onderzoeken, maar werpt het net veel breder uit: ook de werkcultuur bij de NPO en de omroepen wordt onder de loep genomen. De commissie zegt dan te streven rond de zomer met een rapport te komen.
In juni, als Eva Jinek heeft gesuggereerd dat ze mogelijk wil terugkeren naar de publieke omroep, besluit Peter van der Vorst tóch een balletje op te gooien bij Van Nieuwkerk. Hij appt hem met de vraag of hij eens wil praten over een mogelijke stap naar RTL. Van Nieuwkerk reageert afhoudend, zegt Van der Vorst nu tegen de Volkskrant. ‘Hij wilde de uitkomst van het onderzoek van de Commissie-Van Rijn afwachten.’ Na de zomer komt het tot een gesprek, bij Van der Vorst thuis in Abcoude.
Dat Van Nieuwkerk niet van plan is om eeuwig een kluizenaarsbestaan te leiden, blijkt ook op 27 juni. Als mystery guest duikt hij ineens op bij de boekpresentatie van een vriend, schrijver Bart Chabot. Van de aanwezigen in de Haagse boekhandel Paagman krijgt hij een ovationeel applaus.
Het grotere publiek hoort op 1 september voor het eerst weer van Van Nieuwkerk, door een groot interview in NRC. Tijdens het gesprek reflecteert hij op zijn gedrag bij DWDD. ‘Ik wist niet dat het voor sommige mensen zó ernstig was’, zegt hij. ‘En dat spijt mij ontzettend.’ Hij zegt ook: ‘We hebben een hoge prijs betaald voor ons verlangen om elke dag een 9 en nooit eens een 7 te willen scoren.’
Diezelfde dag meldt de Commissie-Van Rijn de uitkomsten niet in de zomer te publiceren, maar te mikken op het vierde kwartaal van 2023. In elk geval tot dat moment is Van Nieuwkerk nog niet welkom bij de publieke omroep, zegt Frederieke Leeflang, de bestuursvoorzitter van de NPO, begin oktober tegen de Volkskrant. ‘Iedereen mag terugkomen’, zegt zij, ‘maar er zijn drie voorwaarden’. Een daarvan is dat het rapport moet worden afgewacht. Ook zegt ze dat hij mogelijk nog persoonlijk excuses moet aanbieden aan mensen die last hebben gehad van zijn gedrag.
Tot dat moment overweegt Van Nieuwkerk een terugkeer bij de publieke omroep, zegt Jan Slagter. De directeur van Omroep Max, die het in het openbaar geregeld voor hem opneemt, spreekt Van Nieuwkerk meerdere keren, onder meer over een talkshow op vrijdag om 19.00 uur. Na het interview met Leeflang voelt hij zich niet meer welkom, zegt Slagter. ‘Hij voelde zich voor de bus gegooid.’
Op 5 december wordt bekend dat de publicatiedatum van het rapport, dat oorspronkelijk in de zomer zou verschijnen, opnieuw wordt uitgesteld: van het vierde kwartaal van 2023 naar januari 2024.
Dat duurt Van Nieuwkerk en Van der Vorst, die Eva Jinek intussen naar Avrotros heeft zien vertrekken, allemaal te lang. Op vrijdag melden zij dat Van Nieuwkerk vanaf het voorjaar van 2024 wekelijks te zien zal zijn met een ‘actueel programma vol muziek op de zondagavond bij RTL 4’.
De aankondiging leidt tot kritiek van Mariëtte Hamer, regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en adviseur van de Commissie-Van Rijn. ‘Het feit dat het rapport niet wordt afgewacht is pijnlijk voor alle melders die de moed hebben verzameld om hun ervaringen te delen’, schrijft ze in een verklaring. ‘En het zal – vrees ik – de meldingsbereidheid verder verkleinen.’
Van der Vorst wilde het onderzoek graag afwachten. ‘Maar het werd alsmaar uitgesteld’, zegt hij. ‘En je kunt niet eeuwig op het strafbankje blijven zitten. Matthijs heeft zijn excuses aangeboden aan betrokkenen, meegewerkt aan het onderzoek, een groot interview gegeven aan NRC – als er iemand van deze situatie iets heeft geleerd, dan is hij het. Volgens mij kan hij dan ook terugkomen op televisie.’
‘Ik vind dit respectloos en arrogant van zowel RTL als Matthijs’, zegt Jelleke van Rijsoort, die na de wandeling in het Amstelpark nog eens met Van Nieuwkerk heeft afgesproken. ‘Van RTL verbaast het me, zeker gezien de geschiedenis met The Voice. En als Matthijs echt schaamte en spijt had gevoeld, had hij gewacht op de uitkomsten van het rapport van de Commissie-Van Rijn. Ik krijg nu toch het gevoel dat de gesprekken met hem totaal zinloos zijn geweest.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden