Er zijn allerlei manieren om historische tijdvakken in te delen. Welk staatshoofd regeerde, welke premier, welke paus was aan de macht? Maar een niet onaanzienlijk deel van de Britten hanteert een jaartelling die begint op 23 november 1963, de dag waarop de eerste aflevering werd uitgezonden van de BBC-klassieker Doctor Who, met de avonturen van een Time Lord die door tijd en ruimte reist in een voertuig dat de Tardis heet.
Allereerst. Time Lords komen van een planeet waar de inwoners zich vrijelijk langs de x- en y-as van het universum kunnen verplaatsen, wat het aantal mogelijke verhalen en verkleedpartijen schier oneindig maakt. En dan die Tardis (Time and Relative Dimension in Space): een voertuig dat aan de buitenkant oogt als een blauwe police box, een inmiddels uit het straatbeeld verdwenen telefooncel en straatkantoor voor politie. In 1963 stonden er nog honderden, in Londen alleen al.
Over de auteur
Mark Moorman is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over series, films, fotografie en populaire cultuur.
Tussen 1963 en 1966 speelde William Hartnell de Doctor, die dan ook met terugwerkende kracht ‘First Doctor’ wordt genoemd. Het aanvankelijke plan van de BBC was om een jeugdheld te maken die, met een soort educatieve knipoog, door de tijd kon reizen naar belangrijke historische momenten.
Maar de serie werd vooral populair door de sciencefiction-elementen met kwaadaardige aliens, de huiveringwekkende elektronische herkenningsmelodie en de voortdurende strijd van conservatieve ouders en politici tegen de ongeschiktheid van de avonturen van de Doctor voor kinderzieltjes. En daar viel iets voor te zeggen: hele generaties kinderen zaten tijdens het kijken half verscholen achter de bank. Een expositie over de serie in het Londense Museum of the Moving Image heette dan ook Behind the Sofa.
Het eerste tijdperk van de serie liep van 1963 tot 1996, waarin acht Doctors aantraden. Toen leek het alsof de meester van de tijd zelf door de tijd was ingehaald, maar in 2005 keerde Doctor Who terug, met Christopher Eccleston als negende Doctor. De generaties die met de serie waren opgegroeid hadden nu zelf kinderen en de onweerstaanbare nostalgie van de oorspronkelijke zwart-witserie met zijn campy plots en geknutselde aliens schreeuwde om een herstart.
In het daaropvolgende tijdperk werd het nog belangrijker wie de nieuwe Doctor zou worden. De benoeming van een nieuwe Doctor is te vergelijken met breaking koninklijk nieuws of de nieuwe James Bond, allemaal diep verbonden met de Britse identiteit en de weemoed naar tijden dat heel het volk voor de buis zat. Acteurs als David Tennant (tiende Doctor) en Matt Smith (elfde Doctor) braken door als Time Lord; Jodie Whittaker was de eerste vrouwelijke (dertiende) Doctor vanaf 2018, en Ncuti Gatwa (bekend van Sex Education) zal de vijftiende worden; de eerste zwarte acteur in de rol.
Ter gelegenheid van de 60ste verjaardag keert David Tennant terug voor drie Doctor Who-specials, met de briljante komiek Catherine Tate (als Donna Noble) aan zijn zijde. In het streamingtijdperk zijn de nieuwe afleveringen ook meteen op Disney Plus te zien, allemaal onderdeel van de global brand-strategie van de BBC. En nee, het betreft hier niet de terugkeer van de tiende Doctor. Iedere fan van de Doctor weet dat we sinds 1963 naar hetzelfde personage kijken. Time Lords kunnen immers eeuwig transformeren, en deze veertiende Doctor worstelt geestig genoeg ook met het raadsel van de terugkeer naar een eerdere verschijningsvorm.
In de twee tot nu toe uitgezonden afleveringen, geschreven door Russell T. Davies (ook de man achter It's a Sin), wordt de feestelijke verjaardag van de Doctor luister bijgezet met een hoger budget dan normaal en uitzinnige plots, terwijl de instant campy sfeer van weleer in ere wordt gehouden. In ‘The Star Beast’, de eerste aflevering, arriveert de Doctor in Londen, tegelijk met een neerstortend ruimteschip.
Een ruimtewezen, ‘de Meep’, wordt achtervolgd door de vervaarlijke Wrath Warriors, waarbij heel Londen in de as dreigt te worden gelegd. Het gevaar is nog niet afgewend of de Doctor en Donna worden in de Tardis naar de rand van het universum geslingerd. Hier spelen tijd en ruimte vreemde spelletjes en komen we, jawel, evil ‘Doctor 14a’ tegen.
Naar verwachting zal Doctor vijftien in de laatste van de drie afleveringen zijn opwachting maken. Voorlopig kan het universum niet zonder hem, in welke verschijningsvorm dan ook.
De derde aflevering van de Doctor Who Specials met David Tennant heet ‘The Giggle’ en zal op 9/12 na uitzending op de BBC op Disney Plus verschijnen.
Het zogenoemde Whoniverse bestaat momenteel uit 873 afleveringen. Van de afleveringen uit de jaren zestig zijn er 97 verdwenen, omdat de BBC de banden heeft gerecycled; te vergelijken met het lot dat het Nederlandse Ja zuster nee zuster trof. Sindsdien is er een wereldwijde zoektocht naar ontbrekende afleveringen bezig. In 2013 doken er negen op bij een zender in Nigeria.
Doctor Who 60th Anniversary Specials
★★★★☆
Een serie van Russell T. Davies
Met David Tennant, Catherine Tate
Te zien op BBC en Disney Plus.
Op zoek naar meer bingemateriaal? Op volkskrant.nl/series vindt u een overzicht van onze recensies van de beste én de slechtste series op Netflix, HBO, Videoland, NPO, NPO Start Plus, Amazon Prime, BBC, BBC First, Star, Ziggo Movies en Series en Lumière. Filterbaar op aantal sterren, aanbieder en genre.
Lees ook: 2023 is een ijzersterk jaar voor series: de beste tot nu toe
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden