De scheurtjes in de Oekraïense leiding zijn al een tijd zichtbaar. Echt naar de oppervlakte kwamen ze vorige maand, toen Valerij Zaloezjnyj, de baas van de Oekraïense krijgsmacht, zich in The Economist opvallend negatief uitliet over de resultaten van het Oekraïense offensief dat afgelopen zomer begon.
Oekraïne had gehoopt een wig te kunnen drijven tussen het oostelijke en westelijke deel van door Rusland bezet gebied. Daarvoor had het in de regio Zaporizja door moeten stoten tot de Zee van Azov, om zo de aanvoerlijnen over land naar het westelijke deel af te snijden. Maar vooralsnog moet Oekraïne genoegen nemen met het bevrijden van enkele honderden vierkante kilometers. Terreinwinst wordt gemeten in individuele loopgraven of boomlijnen.
Over de auteur
Joram Bolle is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Genoeg reden voor Zaloezjnyj om te spreken van een patstelling. Eentje die volgens hem pas doorbroken kan worden met revolutionaire nieuwe technologie, vergelijkbaar met de ontdekking van het buskruit, omdat Rusland en Oekraïne elke beweging van de ander nauwgezet kunnen volgen met een schier eindeloze hoeveelheid drones.
Zelensky zag zich genoodzaakt om in het openbaar te reageren. Zaloezjnyjs woorden ondermijnden immers Zelensky’s aanhoudende pleidooi aan bondgenoten om nieuw wapentuig te leveren, zoals F-16’s. Een patstelling was volgens hem geen juiste term. Wel wilde hij toegeven dat het offensief tegenviel.
Voorlopig zit Zaloezjnyj nog op zijn positie, maar Zelensky lijkt wel te morrelen aan steunpilaren rondom de opperbevelhebber. Zo werden twee commandanten die leiding hadden over de medische troepen en de speciale operaties van het leger ontslagen. Zij golden als getrouwen van Zaloezjnyj. Bovendien zou Zelensky hem passeren door direct in contact te staan met de generaals van de land- en de luchtmacht, aldus Oekraïense media.
De onderhuidse spanning tussen Zelensky en Zaloezjnyj is niet de enige die recent naar de oppervlakte is gekomen. Afgelopen week liet ook de burgemeester van Kyiv, Vitali Klitsjko, in het openbaar van zich horen. Hij bekritiseerde Zelensky in interviews met de Zwitserse krant 20 Minuten en de Duitse krant Der Spiegel. En nam het op voor Zaloezjnyj: ‘Hij sprak de waarheid, al willen sommigen die niet horen.’
Volgens Klitsjko glijdt Oekraïne onder Zelensky af naar een autoritair geleid land. ‘Straks verschillen we niet meer van Rusland, waar alles afhangt van de nukken van één man.’ Zelensky zou het complete parlement onder zijn duim hebben en ook geen tegengeluiden in de media dulden.
Klitsjko, lid van een oppositiepartij, en Zelensky zijn nooit vrienden geweest. Sinds het uitbreken van de oorlog was er hooguit sprake van een politieke wapenstilstand. Die heeft Klitsjko met zijn interview doorbroken, al zegt hij zelf nog wel achter Zelensky te staan. ‘De president heeft een belangrijke rol en we moeten hem ondersteunen tot het eind van de oorlog. Maar op dat moment zal iedere politicus beoordeeld woorden op zijn successen of op zijn falen.’
Zelensky ruziet daarnaast met voormalig president Petro Porosjenko. De Oekraïense veiligheidsdienst SBOe verbood Porosjenko het land te verlaten. Hij wilde naar eigen zeggen met het Poolse parlement en de Amerikaanse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden spreken, maar volgens de SBOe stond er ook een ontmoeting op het programma met de Hongaarse premier Viktor Orbán. Die geldt als bondgenoot van Poetin en als tegenstander van EU-lidmaatschap van Oekraïne.
Bijna de hele EU wil daar onderhandelingen over beginnen, maar Orbán ligt dwars. Bovendien is nieuwe financiële steun van de EU voor Oekraïne allerminst zeker. Zelfs de financiële steun van de VS, de belangrijkste bondgenoot van Oekraïne, dreigt op te drogen door partijpolitieke spelletjes van Democraten en Republikeinen. Democraten willen alleen instemmen met steun aan Israël als de Republikeinen instemmen met steun aan Oekraïne, terwijl de Republikeinen alleen willen instemmen met steun aan Oekraïne als de Democraten groen licht geven voor strenger migratiebeleid.
Het rommelt dus in Zelensky’s eigen land, maar evenzeer in de internationale alliantie tegen Rusland. Het front op de grond mag dan bevroren zijn, Zelensky moet oppassen dat het politieke front tegen Rusland niet in zijn nadeel verschuift.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden