‘Het was een goed en constructief gesprek, dus het is niet zo dat ik hier sta met: Oh we lopen weg’, zei Omtzigt donderdag na afloop van het twee uur durende onderonsje met Wilders en verkenner Ronald Plasterk. Plasterk had de twee partijleiders voor de tweede maal deze week aan de verkenningstafel uitgenodigd om te onderzoeken of de onderhandelingen over een rechts kabinet met PVV, VVD, NSC en BBB van start kunnen gaan.
Hoewel Omtzigt de deur naar dat rechtse kabinet donderdag wederom niet resoluut heeft dichtgegooid, is het allerminst zeker of NSC erin zal stappen. Omtzigt herhaalde donderdag dat zijn grote zorgen over enkele anti-rechtsstatelijke standpunten van de PVV nog overeind staan. ‘Een van de punten waarover verder gesproken moet worden is de rechtsstaat’, zei hij.
Over de auteurs
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan. Righton won meerdere journalistieke prijzen. Avinash Bhikhie is ook politiek verslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft sinds 2014 over de nationale politiek.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Vorige week lieten de NSC-fractieleden zwart-op-wit in een brief aan verkenner Plasterk weten dat zij grote principiële bezwaren hebben tegen samenwerking met de PVV. De partij van Omtzigt vindt dat Wilders’ gedachtengoed op belangrijke onderdelen indruist tegen de Grondwet. ‘Die zaken zijn niet veranderd’, zei Omtzigt donderdag, verwijzend naar de eerdere verkenningsbrief. ‘U weet hoe ik over de rechtsstaat denk: die is mij zeer dierbaar en u heeft gezien hoe die de afgelopen jaren behandeld is.’
Wat Omtzigt en Wilders de afgelopen dagen precies besproken hebben, willen de twee partijleiders niet toelichten. De hamvraag, of Wilders bereid is om concessies te doen om een aantal zorgen van Omtzigt weg te nemen, blijft dus nog onbeantwoord.
Wel spraken zowel Wilders als Omtzigt over een constructief gesprek. ‘Ik heb er een goed gevoel bij’, zei Wilders. Of dit betekent dat hij bereid is om zwart-op-wit te zetten dat hij een aantal van zijn meest radicale standpunten in de ijskast zet, wilde hij niet zeggen.
Vanuit de optiek van de PVV-leider vraag Omtzigt heel veel van hem. De kern van het PVV-verkiezingsprogramma zal de prullenbak in moeten, wil hij Omtzigt overhalen om samen in een kabinet te stappen. Doet Wilders dat niet, dan zal NSC afhaken en wordt het door Wilders zo vurig gewenste rechtse meerderheidskabinet onmogelijk. Maar voorlopig is die kogel nog niet door de kerk.
Zeker is wel dat Omtzigt zich de komende dagen nog niet uit de kabinetsformatie zal terugtrekken. Hij neemt in elk geval nog tot begin volgende week de tijd om te besluiten of de Grondwet wel in goede handen is in een kabinet-Wilders. Eerst wil hij dit nog met zijn fractie bespreken. Maandag komt verkenner Plasterk met een brief met zijn aanbevelingen over hoe het verder moet met het landsbestuur. Daarin zal vermoedelijk ook duidelijk staan hoe NSC in de wedstrijd staat.
Het is niet uitgesloten dat NSC – net als de VVD – ondanks alle constructieve gesprekken met Wilders een gedoogrol voor zichzelf ziet weggelegd. In de verkenningsbrief die Omtzigt vorige week bekendmaakte, is daar al op gehint. ‘Indien het vormen van een meerderheidsregering met de PVV op basis van de verkenning en het vervolgproces niet mogelijk blijkt, dan komen varianten in beeld zoals een minderheidsregering met partijen die de PVV niet hebben uitgesloten (VVD, BBB).’
Een andere optie voor het landsbestuur is volgens Omtzigt ‘een zakenkabinet of een extraparlementair kabinet'. Bij die laatste variant zijn de toekomstige ministers niet per se verbonden aan een politieke partij, maar gaan zij ministeries leiden vanuit hun expertise.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden