Hij was een grote, mooie danser, een vernieuwer in het theater, maar ook een rouwdouwer, die de dingen op zijn manier deed. Danscollega’s en vrienden brachten eind oktober in Amsterdam een eerbetoon aan in de VS overleden choreograaf Bart Stuyf – broer van danspionier Koert Stuyf – die in de jaren zeventig en tachtig furore maakte met eigenzinnig bewegingstheater.
Van de twee broers was Koert de meest radicale kunstenaar: hij liet een volle zaal langdurig in een spiegel naar zichzelf kijken. Bart Stuyfs choreografieën waren aardser, maar net als die van Koert gericht op het openbreken van de klassieke dansmores. ‘Rollen, rennen, vallen: van alledaagse bewegingen werd een choreografie gemaakt, dat was een ongekende taal in danswereld van toen’, zegt Jeannette van Steen, die twaalf jaar bij Stuyf speelde.
Koert en Bart Stuyf leerden in de jaren zestig dansen in de VS, bij dansiconen als Martha Graham en Merce Cunningham. Toen ze terugkwamen, begonnen ze samen een dansgezelschap, maar dat hield op toen Koert ervoor koos alleen verder te gaan met zijn echtgenote, Ellen Edinoff, met wie hij zijn avant-gardistische voorstellingen zou gaan maken.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Die beslissing zorgde voor een blijvende verwijdering tussen die twee, zegt Barts zoon Kas Stuyf. ‘Misschien omdat mijn vader voelde dat hij moest opboksen tegen zijn oudere broers. De hele familie danste.’ De geschiedenis van het gezin Stuyf is een onwaarschijnlijk verhaal over drie zoons en twee dochters uit een Amsterdams arbeidersmilieu die allemaal professioneel zijn gaan dansen, verfilmd in de documentaire Vogels uit één nest.
Bart Stuyf boekte succes met zijn eigen groep Multi Media. In de voorstelling Spiegels bewogen spelers hoog boven het podium op een doorzichtige perspex plaat. Onder hen op de vloer lagen spiegels, waardoor publiek op meerdere manieren zicht had op het rennen en rollen. ‘De recensies waren goed, de zalen zaten vol, maar er was altijd weinig geld’, zegt Van Steen. De spelers, inclusief Stuyf, deden alles zelf: opbouwen, spelen, afbouwen. ‘Heel zwaar. Maar het was een gouden tijd.’
Stuyf was een grote kerel, niet altijd even diplomatiek, maar als danser zeer elegant. ‘Mijn opa zei over Bart: als hij gewoon staat, is het een havenarbeider, zodra hij beweegt een ballerina’. Bigger than life, noemt Kas Stuyf zijn vader. De relatie met zijn twee kinderen was niet altijd even hecht. ‘Echt een kunstenaar. Hij was heel erg op zichzelf gericht. Als een jongen van 15 begreep ik zijn werk lang niet altijd, dat besef kwam later.’
Multi Media viel begin jaren negentig uiteen. Stuyf richtte zich solo op nieuwe technieken en materialen. ‘Mijn vader wilde van alles zelf uitvinden.’ Er kwam een voorstelling met een robotarm met camera die twee danseressen volgde, maar daarna werd het stil. Nadat zijn echtgenote, dansdocent Tiny Driesack, in 1994 was overleden, emigreerde Stuyf naar de VS, werd opnieuw verliefd en vond zijn bestemming in het maken van koperen beelden. ‘Je mocht hem geen kunstenaar noemen. Hij zag zichzelf als ambachtsman.’ Van koper smeedde en hamerde hij vissen en vogels, die balanceerden op een piëdestal in de wind.
De dansbroedertwist is helaas nimmer beslecht, zegt zijn zoon. ‘Er is een anekdote dat Bart in een witte Volvo Amazone op de gracht reed. Precies dezelfde auto komt hem tegemoet en rijdt hem klem. Stapt Koert uit, die zegt: heb je nou ook al dezelfde auto als ik? Zegt Bart: jij gaat nog altijd geen centimeter opzij.’
Op de afscheidsbijeenkomst op 26 oktober spraken acteur Peter Faber, jeugdvriend uit Amsterdam Noord, zoon Kas en Jeannette van Steen: ‘Bart Stuyf heeft het vocabulaire in de dans echt veranderd.’ Dat was twee dagen nadat hij 79 zou zijn geworden. ‘Zijn grote lichaam was op’, zegt zijn zoon. ‘Hij had een longziekte en was niet zuinig geweest op zijn lichaam.’ Bart Stuyf sliep in en werd in de VS begraven.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden