In haar rake column weigert Aleid Truijens corona nog langer de schuld te geven van de dalende trend in leerprestaties. Het Nederlandse onderwijs holt achteruit. Kinderen lezen niet meer en moeten zelf maar zien aan kennis en vaardigheden te komen, want de meester en de juf zijn een coach geworden. Zonder het dagelijks herhalen van bijvoorbeeld de tafels en de dicteewoorden zal die dalende trend niet worden gestopt.
Ze zal het waarschijnlijk niet willen en niet ambiëren, maar als redder van het onderwijs moet Aleid Truijens nadrukkelijk gepolst worden om de nieuwe minister van Onderwijs te worden. Dan zal er misschien wat licht gaan gloren aan de horizon van het onderwijs in verval.
Arjen Boswijk, oud-meester, Groningen
In 2023 bood de koning excuses aan voor het slavernijverleden en wist taalwonder ChatGPT binnen één jaar miljarden gebruikers aan zich te binden. Finland trad toe tot de Navo. Turkije en Syrië werden getroffen door aardbevingen, Hamas en Israël raakten in oorlog. Nieuwkomer BBB werd de grootste in alle provincies, het kabinet viel over een asielcrisis - waarna de PVV won. Met Barbie maakte Greta Gerwig als eerste vrouwelijke regisseur een film die meer dan 1 miljard dollar opbracht. Jenni Hermoso rekende af met seksisme (‘De kus’) in het Spaanse voetbal. Europa ging deze zomer gebukt onder extreem weer. En Donald Trump werd de eerste Amerikaanse president van wie een mugshot is genomen.
De wereld staat nooit stil, maar heeft dit jaar iets u zó geraakt, dat u daardoor van mening bent veranderd? Welk standpunt heeft u verlaten, welk nieuw perspectief heeft u verrijkt? Laat ons weten waarover u radicaal van opvatting bent veranderd en door welke nieuwsgebeurtenis dat is veroorzaakt.
Stuur uw bijdrage (max. 200 woorden) voor 19 december naar brieven@volkskrant.nl. Een selectie zal in de laatste week van het jaar worden gepubliceerd.
Dit weekend hadden wij onze kleindochter van 9 jaar te logeren. Wat schetst mijn verbazing: zij deed ons uitvoerig uit de doeken hoe uitgebreid haar lesprogramma is. Het kleine meisje dat nog in Sinterklaas gelooft, vertelde ons over vakken als natuurkunde, scheikunde en Engels die zij krijgt. Ik viel van mijn stoel. Op mijn vraag hoe het met haar rekenen stond -haar zwakke punt- kreeg ik geen helder antwoord.
Ik ben gepensioneerd docent biologie en natuur-scheikunde havo-vwo-vmbo. Toen ik tien jaar geleden voor leerlingen in de onderbouw de ‘bol en ring van ’s Gravesande’ demonstreerde, werd ik op verveling getrakteerd. ‘Meneer, dit hebben wij al in groep 7 gehad’. Ik had medelijden met deze leerlingen. En verontwaardiging voelde ik ook.
Een basisschoolmeester (of juf) slooft zich een beetje uit en maakt er een kunstje van, daarmee kostbare onderwijstijd verprutsend! De jonge onvolgroeide breinen kunnen er immers nog helemaal niets mee. Het fenomeen dat er achter steekt uitleggen, zodat leerlingen de natuurkunde die eronder ligt ook maar enigszins kunnen bevatten, zelfs bij kinderen van 13-14 jaar heeft een docent daar een beste klus aan.
We hebben te maken met een veelkoppig monster. De effecten van telefoonverslaving even terzijde. Gehobby in het basisonderwijs, door niets in toom gehouden, is er de oorzaak van dat het programma in de loop van de jaren vervuild is geraakt met tal van onzin-dingen die er niet toe doen. Hou op met voor de leuk te gaan, je creëert er verwende kinderen met lege hoofden mee.
Ons Nederlandse onderwijsbestel zal terug moeten naar het zich beperken tot de corebusiness van de basisschool: taal en rekenen. Alleen als deze twee weer gezond zijn kan onderwijs het fundament leveren dat voor een solide samenleving zo van node is.
Geert Tomassen, Doetinchem
Aleid Truijens herhaalt opnieuw haar mening over het onderwijs. Een rapport heeft weer aangetoond dat er een dalende trend is in de leerprestaties van onze leerlingen. De columniste pleit voor meer aandacht voor kennisoverdracht door de juiste methode van instructie te hanteren. Het komt niet bij Truijens op dat het probleem is dat grote aantallen leerlingen niet in staat zijn - los van welke methode dan ook - de voorgeschreven leerdoelen te halen. Het heeft dan ook geen zin steeds maar opnieuw kennis te toetsen wanneer die kennis niet aanwezig is.
De enige oplossing is de leerdoelen opnieuw te omschrijven. Leerdoelen die gebaseerd worden op vakinhouden worden niet gehaald. Het zou beter zijn de vakken in te zetten om bij leerlingen het ontwikkelen van zelfstandig kritisch democratisch denken te bevorderen. Dit is de overkoepelende doelstelling van het funderend onderwijs in heterogene groepen.
Willem Bustraan, Amsterdam
De Nederlandse jeugd kan niet meer goed lezen. 30 procent begrijpt teksten van de overheid niet. Iedereen heeft wel een mening over de oorzaken, waarbij ook de smartphone wordt genoemd. Maar dan in de vorm van wel of niet gebruiken in de klas. Niemand hoor je over een veel waarschijnlijker oorzaak: de TikTokTaal.
Daarmee bedoel ik het kromme Nederlands waarvan de jeugd zich bedient als ze op hun mobieltje zitten. Halve zinnen, afkortingen, straattaal en nieuwe (simpele) woorden die in de mode zijn. Dáár is de jeugd 12 uur per dag mee bezig tegenover een uurtje Nederlands op school. De Nederlandse jeugd zit in de top van de wereld wat betreft internetgebruik. Dat duw je nooit meer terug.
Misschien dus maar beter dat ook de overheid TikTokTaal gaat gebruiken?
Ruud Gubbels, Utrecht
Wat betreft het dalende leesniveau van 15-jarigen wil ik graag opmerken hoe zeer ik me verbaasd heb over het leesonderwijs van mijn zoon. Op het VWO werd er begonnen met het lezen van Karel ende Elegast en met Van den vos Reynaerde. In de hogere klassen werd er afgebouwd naar eigentijdse boeken. Een ding is zeker; op die manier sla je de liefde voor lezen keihard uit een kind. Leer kinderen alsjeblieft eerst dat lezen leuk, boeiend en spannend kan zijn en werk (indien nodig) daarna pas af naar middeleeuwse literatuur.
Sofie Saman, Middelburg
Ik lees altijd met veel aandacht de columns van Aleid Truiens over de staat van ons onderwijs. Heb echter niet de indruk dat onze politici dat ook doen. Sinds de vervanging van de Kweekschool door de Pabo daalt het onderwijs op de PIsa-schaal. Mijn indruk is dat dat voornamelijk te maken heeft met het niveau van de Pabo-leerkrachten en de manier waarop het ministerie van Onderwijs het onderwijs aanstuurt. We leveren nu, om de huidige terminologie maar eens te gebruiken, ‘een tsunami van laaggeletterden af’.
Zoals al eens vaker gesteld moet er een deltaplan voor het onderwijs komen, anders komen we niet verder dan de kreet van onze huidige demissionaire minister van Onderwijs Mariëlle Paul: ‘Voor verbetering van het onderwijs hebben we een lange adem nodig’. Hebben we die lange adem nog? Sinds mijn pensionering, zo’n 20 jaar geleden, is mijn ademnood alleen maar toegenomen.
Albert Bakker, Amsterdam
In de columns van Aleid Truijens is een doorlopende dalende trend te zien in het noemen van oplossingen voor de problemen in het onderwijs. Haar trend is om te pleiten voor een kennisrijk curriculum. Maar dat doet ze zonder een kritische reflectie op de kennisinhoud.
Waarom moet iedereen nog beter leren lezen als we de tekst ook kunnen omzetten in gesproken taal (of podcast) . Waarom foutloos leren schrijven als chat-GP al de taalfouten automatisch corrigeert? Met de nadruk op betere instructie op de bestaande kennisinhoud zal het leerresultaat bij de betere leerders stijgen, maar bij de zwakke leerders zal het verder dalen. Want voor zwakke leerders wordt elke goed bedoelde aanwijzing vaak ervaren als een afwijzing van wat je doet.
De oorzaak van deze dalende trend ligt juist bij de opleidingen die doorlopend te maken krijgen met de opdracht om de inhoudelijke kennis van de leerlingen te verhogen. Deze eendimensionale oplossing die Aleid Truijens en Beter onderwijs Nederland aanraden past niet meer bij het huidige onderwijs, dat eerder vraagt om breder pallet van mogelijke antwoorden op de huidige kennisproblemen.
Goed vakonderwijs is daar één van, maar dan wel met een kritische blik op wat voor de zwakke leerders echt van belang is.
Chris Hazelebach, Amsterdam
Het gaat nog slechter met lezen dan we al wisten. Een derde van de leerlingen komt laaggeletterd van school blijkt uit het jongste PISA-onderzoek. Wel zijn jongeren in Nederland bovengemiddeld gelukkig. Zit hem daar misschien de kneep?
Kinderen worden grootgebracht met het idee dat het er vooral om draait leuke dingen te doen in je leven. En hé, school is niet leuk. Je moet allemaal opdrachten maken en je krijgt er geen eens geld voor. Niks aan. Vergeet het lerarentekort, vergeet corona. De motivatiecrisis onder jongeren is de olifant in de kamer.
Hoe ongemotiveerder de leerling, hoe meer we in de loop van de tijd zijn gaan proberen om het onderwijs ‘leuk’ te maken. Nu maar wachten tot de leerling ‘leesplezier’ krijgt. Een heilloze weg. We voeden consumenten op in plaats van nieuwsgierige en verantwoordelijke burgers. Alles wat een beetje moeite kost, moet verzacht worden, want o wee als de leerling zich niet competent voelt, dat is zielig.
Er gaan stemmen op om alle cijfers overboord te gooien. Het liefst zien we onze schatjes de hele dag ontspannen genieten. En als het diploma in gevaar lijkt te zijn, trekt de ouder naar school om extra begeleiding te eisen. De klant is tenslotte koning.
Alette van Doggenaar, Utrecht
Uit het recente Pisa-onderzoek blijkt dat één op de drie Nederlandse jongeren onvoldoende geletterd is, met alle maatschappelijke gevolgen van dien. Dat leidt tot columns waarin aanbevelingen gedaan worden om dit tegen te gaan. Met zowel Aleid Truijens, als Harro Kraak ben ik het eens. Bij beiden heb ik wel een aanvulling.
Truijens vindt dat in het onderwijs weer kennis aangereikt moet worden. Het gaat er echter niet alleen om wát je aanbiedt, maar vooral hóe je die kennis aanbiedt: als stof die ‘gestampt’ moet worden of als kennis waarover je nadenkt en die je moet gaan begrijpen.
Kraak eindigt zijn column met een pleidooi voor aandacht voor lezen in het onderwijs want ‘goed lezen is de basis voor helder denken’. Het lijkt me wenselijk om de leerlingen eerst te leren om mee te denken. Als docenten ervoor zorgen dat alle leerlingen meedenken bij hun mondelinge uitleg, of bij het lezen van een tekst, dan gaan leerlingen ‘begrijpend’ luisteren en ‘begrijpend’ lezen.
Dat kan met eenvoudige didactische ingrepen, zoals: lees deze tekst, straks vraag ik je welke drie zinnen je daarin belangrijk vindt en waarom. Overleg in tweetallen. En dan steeds langere teksten en mondelinge uitleg. Het is mogelijk!
Det van Gils, 40 jaar ervaring in het onderwijs, Kwadijk
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden