De top der lage verwachtingen: zo wordt de EU-Chinatop, die donderdag in Beijing plaatsvindt, nu al genoemd. De bijeenkomst van de leiders van de twee grote handelsmachten is belangrijk, maar dreigt weinig op te leveren. Europa gaat in Beijing zijn standpunten uitleggen, en zijn ergernis over China’s geopolitieke opstelling en handelsbeleid uiten. China probeert vooral tijd te rekken.
De EU-Chinatop vindt normaal elk jaar plaats, maar door de covidpandemie is het voor het eerst in vier jaar dat de leiders in persoon bijeenkomen. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Raad Charles Michel en EU-buitenlandchef Josep Borrell zijn donderdag in Beijing, voor een ontmoeting met de Chinese president-partijvoorzitter Xi Jinping en daarna met premier Li Qiang.
Over de auteur
Leen Vervaeke is correspondent China voor de Volkskrant. Zij woont in Beijing. Eerder was ze correspondent België.
De Europese en Chinese leiders hebben een hoop te bespreken. De relatie tussen Brussel en Beijing is de voorbije jaren flink verzuurd. Zo is er Europese irritatie over de Chinese opstelling rond de Russische invasie in Oekraïne. Beijing blijft – onder het mom van neutraliteit – president Poetin steunen. China levert geen militaire goederen aan Rusland, maar volgens een Europese gezant is 70 procent van de hightechproducten die bij het Russische leger terechtkomen, via China geëxporteerd.
Europa en China liggen ook met elkaar overhoop over hun handelsrelaties. Brussel beschuldigt China van het belemmeren van de markttoegang en het bevoordelen van eigen bedrijven, wat tot oneerlijke concurrentie leidt. Het Europese handelstekort met China is in twee jaar tijd verdubbeld, naar 395 miljard euro. Zelfs het Europese bedrijfsleven, doorgaans een pleitbezorger van goede banden met China, toont zich kritisch.
De Europese Unie heeft de voorbije jaren een ‘defensieve gereedschapskist’ opgetuigd, om China’s oneerlijke handelspraktijken tegen te gaan en begint die steeds meer te gebruiken. Zo kondigde de Commissie onlangs een onderzoek naar Chinese subsidies voor elektrische voertuigen aan. De Commissie werkt ook volop aan risicoreductie, om de Europese afhankelijkheid van Chinese grondstoffen te verminderen. Als China niet inbindt, kan de EU die middelen steeds vaker inzetten.
Er is Beijing veel aan gelegen om vrijemarkttoegang tot Europa te houden. Zeker nu de Chinese economie in het slop zit, de Amerikaanse handels- en techsancties zich laten voelen, en de Europese markt dus belangrijker wordt. China lijkt zijn doel van 5 procent groei dit jaar te zullen halen, maar er is twijfel over de betrouwbaarheid van dat getal. Het land kampt met hoge werkloosheid, hoge schulden en lage consumptie. Het aantal buitenlandse investeringen heeft een diepterecord bereikt.
Beijing is bovendien op zoek naar stabiliteit, in aanloop naar een jaar vol onzekerheid, met verkiezingen in Taiwan, in de EU en de Verenigde Staten. Dat leidde vorige maand al tot een ontmoeting tussen Xi en de Amerikaanse president Joe Biden. Daar kwamen weinig concrete resultaten uit, maar de communicatie werd in ieder geval heropend, na een jaar van oplopende spanningen.
Ook op de EU-Chinatop zijn de verwachtingen laag. Beijing zal Europa allicht proberen te paaien met wat laaghangend fruit, zoals overeenkomsten over dataopslag, of vlottere procedures voor Europese importproducten. In aanloop naar de top kende Beijing ook visavrij reizen toe aan vijf Europese landen, waaronder Nederland. En het hief zijn sancties tegen Litouwen op, dat eerder gestraft was omwille van zijn betrekkingen met Taiwan. Dat zijn concessies die China zelf ook goed uitkomen.
Maar Beijing is niet bereid tot structurele veranderingen en lijkt vooral strategisch tijd te willen winnen. Het hoopt dat Europa nog steeds te verdeeld is, of te zeer afgeleid door andere problemen, om zich achter zwaardere sancties tegen China te scharen. En dat de verkiezingen in 2024 een minder oplettende Commissie aan de macht brengen, of een Amerikaanse president die het trans-Atlantische verbond uit elkaar doet vallen.
Ondanks de lage verwachtingen vinden experts het positief dat de EU-Chinatop plaatsvindt, al was het maar omdat China nodig is om mondiale kwesties aan te pakken, zoals de klimaatopwarming. ‘Een dialoog omwille van de dialoog met China is nog steeds de moeite waard, zelfs zonder concrete resultaten’, zegt Abigaël Vasselier, onderzoeker van de Europese denktank Merics. ‘We hebben gezien bij de Amerikanen wat het betekent om geen communicatie met China te hebben. Daar hangt een prijs aan vast. Het is belangrijk voor Europa om de communicatiekanalen te behouden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden