VN-klimaatchef Simon Stiell wond er woensdag geen doekjes om toen hij de pers te woord stond: "Over een week moet deze top een hogesnelheidstrein afleveren om klimaatactie te versnellen. Momenteel hebben we een oude boemeltrein op een gammel spoor."
Het begon nog zo mooi voor de klimaattop: al op de eerste dag lag er een overeenkomst voor het oprichten van een klimaatschadefonds. Het regende meteen aankondigingen over financiering van klimaatplannen. Die teller staat inmiddels in de tientallen miljarden.
Maar dat schadefonds voorkomt de klimaatverandering niet. En met de miljardeninvesteringen is ook een belangrijke vraag nog niet beantwoord: hóe willen we de klimaatverandering wereldwijd aanpakken?
Het antwoord op die vraag kan volgen uit de zogeheten global stocktake. Dat wijst naar het Parijsakkoord: voor het eerst sinds het sluiten van de deal in 2015 maken landen dit jaar de balans op: zijn die doelen nog in zicht?
Dat is niet het geval, dus de vervolgvraag is: hoe gaan we er dan wel voor zorgen dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 graden?
Het antwoord moet komen te staan in een tekst waar alle landen het over eens zijn. Maar dat is nog ver weg. Dinsdag verscheen een document waarin allerlei opties staan voor de uiteindelijke tekst, maar waarin consensus ver te zoeken is.
Heet hangijzer is juist de sectie die gaat over concrete maatregelen tegen klimaatverandering, bijvoorbeeld een versnelde overstap op hernieuwbare energie. Meer dan 120 landen hebben inmiddels een voorstel onderschreven om tussen nu en 2030 de wereldwijde hoeveelheid groene energie te verdrievoudigen.
Maar olieproducerende landen als Saoedi-Arabië steunen dat voorstel niet, omdat zij nog goed verdienen aan de verkoop van fossiele brandstoffen. Ook grote opkomende economieën als China en India, die nog veel nieuwe kolencentrales willen neerzetten, hebben voorlopig geen handtekening gezet. Het is daarom onduidelijk of het blijft bij een vrijblijvend verbond tussen sommige landen, of dat dit een onderdeel kan worden van de wereldwijde klimaatafspraken.
Nog controversiëler is een voorstel over het volledig uitfaseren van fossiele energie. Daarvan staan verschillende varianten in het conceptdocument. Maar er is ook altijd nog de optie om verwijzingen naar fossiele brandstoffen helemaal weg te laten uit de slottekst.
In de discussies over de stocktake ligt er nu niet meer dan "een grabbelton aan wensen, met veel stoerdoenerij", zei Stiell. "Om een ambitieuze uitkomst mogelijk te maken, moeten alle overheden hun onderhandelaars duidelijke orders meegeven."
Die orders lijken woensdag nog te zijn uitgebleven. Het technische deel van de onderhandelingen kwam ten einde zonder nieuwe versie van de concepttekst, terwijl die wel werd verwacht. Het 'grabbelton-document' van dinsdag blijft liggen en wordt doorgestuurd naar het politieke deel van de onderhandelingen, dat vrijdag begint.
Het betekent een zware kluif voor de ministers van de tweehonderd aanwezige landen. Zij moeten tot een overeenkomst zien te komen terwijl de ambitiekloof nog enorm is.
Tot nu toe vinden de onderhandelingen min of meer in het openbaar plaats, onder toeziend oog van milieugroepen en andere belangenorganisaties. Daardoor zijn de posities van landen bekend geworden, maar is het diplomatiek gezien lastig om van koers te veranderen. "Ik denk dat er nu gesprekken zullen moeten plaatsvinden achter gesloten deuren om knopen door te hakken", zegt Avantika Goswami van de Indiase denktank Centre for Science and Environment.
Eurocommissaris Wopke Hoekstra herhaalde woensdag nog maar eens dat de klimaattop in Dubai het "begin van het einde voor fossiele brandstoffen" moet betekenen. Hij ziet ook niets in brede uitzonderingen voor emissiebeperkende technieken, zoals het afvangen van CO2-uitstoot om het op te slaan onder de grond. Dat is alleen een optie voor sectoren waar écht geen alternatief bestaat, vindt hij.
Die zogeheten CCS-technologie wordt juist als mogelijke uitweg gezien door landen die veel gas en kolen exporteren. Zij zouden die brandstoffen kunnen blijven verkopen voor gebruik in energiecentrales, terwijl de uitstoot van die brandstoffen omlaaggaat.
Wetenschappers en milieuorganisaties waarschuwen voor zo'n uitkomst. Zij wijzen erop dat CO2-opslag wereldwijd nog maar op zeer kleine schaal wordt toegepast en technologisch ingewikkeld is. Bovendien is het duur en kan nooit alle uitstoot uit een kolen- of gascentrale worden afgevangen. "Landen kunnen zich niet uit het probleem CCS'en", vindt ook Hoekstra.
Ondertussen is er bij ontwikkelingslanden nog altijd veel boosheid over het gebrek aan financiering voor hun klimaatplannen. Dat is al jaren zo, maar Europa en de VS willen dit jaar juist vieren dat het internationale doel van 100 miljard dollar aan klimaatfinanciering nu wel lijkt te worden gehaald.
Ontwikkelingslanden wijzen erop dat dat drie jaar te laat is en dat er nog veel meer nodig is om ervoor te zorgen dat zij kunnen overstappen op schone energie en om zich te wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Zij willen daar meer duidelijkheid over.
Donderdag is een rustdag op de klimaattop. Daarna hebben onderhandelaars nog vijf dagen om tot een conclusie te komen, al is er op deze toppen meestal ook nog ruimte voor 'blessuretijd'. "De tweede week is altijd moeilijker", zegt Stientje van Veldhoven, voormalig D66-politica en Europees directeur bij de denktank World Resources Institute. "De onderhandelingen zullen nu nachtwerk worden."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch