‘Als ik geen vertrouwen in het proces zou hebben, dan zou ik donderdag geen vervolggesprek hebben met de heer Wilders’, zei Omtzigt woensdagavond na afloop van zijn overleg met de PVV-leider. Wilders liet zich uit in soortgelijke bewoordingen. Hij beaamde ‘optimistisch’ te zijn over een verder verloop van de gesprekken.
Op welke punten de lucht geklaard zou zijn, laten beide partijleiders in het midden. ‘We zijn wel eerlijk tegen elkaar geweest en van beide kanten zijn de pijnpunten op tafel gelegd. Volgens mij heeft dat de lucht wel wat geklaard’, zei Wilders. Hij wilde niet toelichten om welke pijnpunten het ging. Wel zei hij dat nog ‘niet alles is opgelost, want we hebben donderdag nog een tweede gesprek’.
Zowel tijdens als na de verkiezingscampagne heeft Omtzigt herhaaldelijk aangegeven dat hij principiële bezwaren heeft tegen anti-rechtstatelijke standpunten van de PVV. In een brief aan de verkenner eiste Omtzigt vorige week duidelijkheid over wat Wilders concreet bedoelt met zijn voornemen om enkele van zijn omstreden standpunten voorlopig ‘in de ijskast’ te zetten.
Zo heeft Wilders tijdens diverse media-optredens beloofd dat hij voorlopig niet meer zal beginnen over zijn wens om de koran en moskeeën in Nederland te verbieden. Die toezegging was Omtzigt echter te vaag. Omtzigt heeft ook zorgen over standpunten van de PVV betreffende de steun aan Oekraïne, een eventuele uittreding uit de EU (Nexit) en financiële degelijkheid.
Omtzigt en Wilders wilden woensdagavond beiden niet zeggen of de PVV bereid is om zwart op wit te zetten dat Wilders afstand neemt van enkele van zijn meest radicale standpunten. Toch is er kennelijk wel genoeg vertrouwen bij Omtzigt dat Wilders bereid is om te bewegen. Anders zou een tweede gesprek over een mogelijke samenwerking onnodig zijn.
Dat Omtzigt de deur toch weer op een kier te zet voor Wilders is opvallend. Eerder woensdagmorgen zei hij nog stellig dat zijn principiële bezwaren tegen de PVV ‘nog steeds op tafel liggen’. Die bezwaren zullen zeker niet allemaal al zijn weggenomen, maar de deur gaat ook nog niet definitief op het slot.
Het gevolg is dat Omtzigt vooralsnog de mogelijkheid openhoudt dat zijn partij toch zal deelnemen aan een nieuw landsbestuur waarin Wilders meedoet. PVV, VVD en BBB hebben alle drie al aangegeven dat ze binnenkort verder willen praten over een mogelijke samenwerkingsvorm. Alleen Omtzigt twijfelt nog.
De vier partijen zouden samen een rechts meerderheidskabinet van 88 zetels kunnen vormen. Met alleen gedoogsteun van Omtzigt komt die combinatie uit op 68 zetels. Een complicerende factor is echter dat de VVD zegt ook alleen gedoogsteun te willen geven. In dat geval komen PVV en BBB uit op een minderheidskabinet van slechts 44 zetels.
Verkenner Ronald Plasterk heeft de taak gekregen om alle mogelijke samenwerkingsvormen voor een nieuw landsbestuur te onderzoeken. Hij brengt aankomende maandag verslag uit aan de Tweede Kamer.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden