In formatietijd vliegen de clichés en de mantra’s je om de oren. Zo heeft DE kiezer niet alleen gesproken, maar heeft die ook altijd gelijk. Bovendien sprak HET volk en mag de winnaar van de verkiezingen daarom bepalen wat HET volk wil.
Aan het begin van de formatie zei verkenner Ronald Plasterk: ‘Als het land roept, moet je goede redenen hebben om nee te zeggen.’ Hoewel hij dat verklaarde met een ironisch lachje, voelde je toch het gewicht dat hij aan zijn eigen handelen toekende. Doorgaans worden die woorden pas uitgesproken als het land in grote nood verkeert en aan de rand van een oorlog staat. Op die beroemde rekruteringsadvertentie uit 1914, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, riep Lord Kitchener met een priemende vinger zijn Britse landgenoten toe: ‘Your country needs YOU.’
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ronald Plasterk werd geroepen en hij kwam, uiteraard. Zelf moest ik denken aan het kolossale standbeeld dat in 1967 werd voltooid op een heuvel nabij Volgograd, het vroegere Stalingrad. Het verbeeldt een vrouwspersoon voorzien van pronpte borsten, dat met een geheven zwaard à la Jeanne d’Arc, de armen ten hemel spreidt. Het beeld is van de voet tot het puntje van het zwaard 85 meter hoog, een paar meter minder dan het Vrijheidsbeeld in New York.
Het beeld in Volgograd heet Het Moederland Roept. Altijd heb ik het willen zien, maar onder de huidige omstandigheden gaat dat er vermoedelijk niet meer van komen. Ik zal mij erbij neer moeten leggen dat ik nooit de grond zal betreden waar in 1942/43 de slag om Stalingrad heeft gewoed. Daar werd Moedertje Rusland gered door Vadertje Stalin.
Als het land roept, kun je moeilijk weigeren, maar is dat wel zo? Velen van die Britse mannen die aan de oproep van Lord Kitchener gehoor hebben gegeven, zijn niet meer teruggekomen. Zij stierven, maar voor wat? Dat kun je je ook afvragen voor de Amerikaanse soldaten die naar Europa werden gestuurd om Hitler uit te schakelen, maar hun offer voelt als begrijpelijker.
Plasterk kwam, omdat het land hem via Wilders vroeg te komen. ‘Ik ben een premier van alle Nederlanders’, riep Wilders en dat is ook zo’n mantra, waarbij het tamelijk zinloos is je af te vragen wat het precies betekent. Hij die de premier is van alle Nederlanders, komt ons de kopvoddentaks brengen. Het is edel dat Ronald Plasterk dit mogelijk gaat maken, omdat het land roept.
Kan een land roepen om iets dat helemaal niet in het belang is van dat land? Als Nederland straks in het buitenland de risee is vanwege Wilders als premier, heeft Plasterk zich dan laten leiden door een valse lokroep? Maar misschien is Plasterk heel slim en handelt hij juist in het belang van ons land als hij na afloop kan zeggen: ‘Mijn formatiepoging is mislukt, dat staat onomstotelijk vast, en nu roept het land om een andere coalitie die meer kans van slagen heeft.’
Je weet het niet, het is politiek. Ik zie een dagboekje voor me, dat wordt uitgegeven door Mai Spijkers.
In 1977 heb ik het meegemaakt dat Den Uyl met zijn PvdA tien zetels won, maar tegelijk een ‘overwinningsnederlaag’ leed. Door rechts werd Den Uyl een lelijke poets gebakken. De later beroemd geworden foto van Theo Meijer toont Van Agt en Wiegel in het Haagse etablissement Le Bistroquet, waar zij onder een lampenkapje en bij een goed flesje wijn snel een rechts kabinet in elkaar timmerden. Ondanks allerlei strubbelingen en een minimale meerderheid in het parlement hield dat kabinet het vier jaar vol.
Zolang Pieter Omtzigt zijn eigen ideeën inzake de rechtsstatelijkheid serieus neemt en voet bij stuk houdt bij Wilders’ onzinnige Nexitplannen en diens bedenkelijke Ruslandconnectie, blijft er een zwaard van Damocles hangen boven een coalitie tussen rechts en extreem-rechts, waarbij je in dat geval de toevoeging ‘centrum’ gerust kunt laten vallen.
Door strategisch geklungel heeft de VVD zichzelf in een onmogelijke positie gemanoeuvreerd. Of links daarvan kan profiteren en op zijn beurt rechts een poets kan bakken, vraag ik me af. Je moet in zo’n geval niet alleen slim zijn, maar ook geduld hebben en bovendien over het politieke inzicht beschikken om op het juiste moment zonder scrupules toe te slaan. De gezellige Hans Wiegel had dat, maar links weet bijna nooit gezelligheid te creëren. Het zou links op dit moment beslist helpen wanneer het zichzelf niet zo ongeliefd had gemaakt. Ik bedoel: ik hoefde maar naar Khalid & Sophie te kijken om te denken: weer drie zetels voor Wilders erbij.
En mocht het onverhoopt toch tot een premier Wilders komen, dan moet u maar denken aan die uitspraak van H.L. Mencken: ‘Ieder fatsoenlijk mens schaamt zich voor de regering waaronder hij leeft.’
Source: Volkskrant