‘Mijn kleuter had het lastig met vriendjes die altijd de baas speelden’, mailt een moeder. Ze moedigde hem aan om met andere kinderen te spelen. Mooie oplossing, zou je denken. Maar het jongetje kreeg huilbuien en begon in bed te plassen. Volgens de juf herhaalde hij hardop, voor het buitenspelen, de zinnetjes die zijn ouders hadden bedacht: ‘Geen drukke spelletjes spelen, nee zeggen tegen mijn vrienden.’ De moeder reflecteert: ‘Hij voelde enorme druk om het goed te doen. Toen we zeiden: ‘Kijk maar wat je doet, jij weet zelf wat je fijn vindt’, bleek hij zich prima te redden. Hoe moedig je een kind aan zonder te veel te pushen?’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Pushen ontstaat vaak als ouders hun kind iets willen bijbrengen, vaak met de beste bedoelingen. ‘Ze leggen uit hoe iets moet, doen het voor. Dit is inderdaad de eerste stap van iets leren’, zegt kindertherapeut Simone van Overbeek van Praktijk Overbeek en De Jong, die op scholen trainingen geeft over veerkracht. De stap daarna is lastiger. ‘Laat je kind in de leerkuil vallen’, noemt Van Overbeek dat. De leerkuil is een metafoor om duidelijk te maken dat een kind zélf aan de slag moet. ‘Onderin die kuil ontstaat boosheid of frustratie. Dan komen kinderen terug met een vraag: het lukt me niet, wil je me helpen? Daar ontstaat motivatie. En dan hoeven ouders niet te pushen.’ Het is niet eenvoudig om je kind tegen de spreekwoordelijke muur aan te laten lopen. ‘Als opvoeder moet je lef hebben om een stapje terug te doen.’
‘Ouders hebben de neiging om direct in de oplosmodus te schieten als er een probleem is en dat is logisch, want ze willen het beste voor hun kind’, zegt psycholoog en gezinstherapeut Kimberley Roerdink van Verbindend Ouderschap. ‘Maar daarmee geef je ook het signaal: jij kunt dit niet alleen. Dat doet iets met het zelfvertrouwen.’ Volgens de experts is het knap hoe de moeder die mailde reflecteert op haar eigen, minder succesvolle hulppoging en vervolgens het vertrouwen gaf aan haar zoon. ‘Ik hoor ook wel van ouders: ik heb het helemaal fout aangepakt’, zegt Van Overbeek. ‘Dan zeg ik altijd: bij ieder ander kind had dit misschien gewerkt, alleen niet bij dat van jou.’’ Het is soms gewoon even zoeken.
Stel de reflex uit om onmiddellijk met oplossingen te komen. ‘Luister en stel vragen’, adviseert Roerdink. Zo ontdek je wat het kind nodig heeft en of het op hulp zit te wachten. Voor een kleuter is het lastig om de goedbedoelde adviezen van de ouders in zijn eentje in de praktijk te brengen. ‘Hij weet niet hoe zijn vriendjes gaan reageren. Afstemming met de leerkracht in zo’n geval is fijn.’
Wanneer is bemoeienis van de ouders gewenst? En wanneer wordt die hulp pushen? Dat is vaak niet zo makkelijk te bepalen. Roerdink geeft het voorbeeld van haar 9-jarige zoon die op basketbal zit. ‘Als ouder langs de lijn zie ik veel verbeterpunten. Die kan ik over hem uitstorten, maar hij heeft natuurlijk ook een trainer. Ik heb aan hem gevraagd: ‘Wil je dat ik zeg wat ik zie of moet ik me er niet mee bemoeien?’ Eerst wilde hij geen hulp, later wel. Het gaat erom dat je dit afstemt met elkaar.’
Ouders willen hun kind graag dingen bijbrengen: dat je moet doorzetten als het even moeilijk wordt. Dat verliezen erbij hoort. Die wijze levenslessen vragen om gevoel voor timing. ‘Je moet het ijzer smeden als het koud is’, zegt Roerdink. ‘Wacht met doceren tot de emoties minder heftig zijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden