Rachel van Meetelen (48) stond in haar poffertjeskraam op de kermis van Weert toen Geert Wilders belde: ze stond op de derde plek van de PVV-lijst. ‘Hoe dan?’, vroeg ze een verslaggever van BN DeStem later.
Ze is niet de enige die verrast was: de uitbater van poffertjeskramen op kermissen en festivals kwam zonder enige politieke ervaring op plek 3 bij de grootste oppositiepartij op dat moment. Ze leerde Wilders enkele jaren geleden kennen tijdens een campagnebijeenkomst van de partij, waarbij ze aanwezig was via Brabants Statenlid voor de PVV en kennis Maikel Boon. ‘Wilders en ik hebben elkaar maar kort gesproken, toch voelde ik meteen een klik tussen ons’, zegt de ondernemer, die geboren is in de Amsterdamse Jordaan en woont in Bergen op Zoom, tegen BN DeStem.
Van Meetelen stond eerder dit jaar op een zevende plek op de Brabantse Statenlijst, maar bemachtigde geen zetel. In het verleden zat ze in het bestuur van de Bond van Kermisbedrijfhouders. Ook in de Kamer wil ze opkomen voor ondernemers, en voor middeninkomens.
Van Meetelen maakte de middelbare school niet af. Daarmee wordt ze een van de weinige laagopgeleide parlementariërs. Het is al jaren een van de meest ondervertegenwoordigde groepen in de Kamer: alleen de PVV heeft meerdere laagopgeleiden in de fractie.
Omtzigts NSC is de op een na grootste nieuwe partij in de Tweede Kamer ooit, na de LPF met 26 zetels in 2002. De partij deed mee aan de verkiezingen met een lijst vol buitenstaanders met maatschappelijke ervaring elders.
Over de auteur
Dylan van Bekkum is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Zoals strafrechter Judith Uitermark (52). Zij zei de rechtbank in Noord-Holland vaarwel voor een derde plek op de lijst van Omtzigt. In eerste instantie werd haar tot haar eigen verbijstering in september de tweede plek aangeboden, pas een dag nadat ze Pieter Omtzigt voor het eerst had ontmoet. Daar bedankte het voormalig raadslid voor het CDA in Haarlem (tussen 1998 en 2002) voor: ze nam genoegen met plek 3.
Op plek 4 stond Caspar Veldkamp (55), zeker geen onbekende in Den Haag. De topdiplomaat was ambassadeur in Israël en Griekenland. Die laatste positie bekleedde Veldkamp tijdens de Eurocrisis, toen toenmalig minister van Financiën en voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem bijna vaker in Athene was dan in Den Haag voor onderhandelingen over de Griekse schuldencrisis. Veldkamp speelde een belangrijke rol bij de deal die tot stand kwam, zo valt te lezen in het boek Het Brusselse Moeras van journalisten Bert van Slooten en Tijn Sadée.
Veldkamp, die lang lid was van het CDA, geeft een topfunctie bij de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling in Londen op voor het Kamerlidmaatschap. ‘Dat is in de ogen van mijn collega’s geen stap omhoog’, zei Veldkamp in het FD. In de Kamer wil Veldkamp, die weet hoe in Brussel de hazen lopen, werken aan een Europese aanpak om migratie te beperken.
Sandra Palmen (51) heeft de opmerkelijke eer dat een memo die naar haar vernoemd is, memo-Palmen, bekender is dan zijzelf. Palmen was ambtenaar bij de Belastingdienst en trok al begin 2017 aan de bel over het toeslagenschandaal. Het kabinet stuurde de waarschuwing pas in oktober 2020 als memo naar de Kamer en had dus al veel eerder van het schandaal kunnen weten.
Gezien Omtzigts rol in het blootleggen van het toeslagenschandaal, is het niet vreemd dat Palmen hoog (nummer 5) op zijn lijst stond. Ze is niet het enige Kamerlid met een link naar het toeslagenschandaal: ook toeslagenouder Faith Bruyning uit Almere komt in de Kamer.
Microbioloog, columnist en talkshowgast Rosanne Hertzberger (39) is misschien wel het bekendste nieuwe Kamerlid. In haar columns in NRC maakte Hertzberger van tegendraadsheid haar handelsmerk. Het voormalige VVD-lid zei onder meer dat de coronavaccinaties ‘ons door het strot’ zijn geduwd en noemde een standbeeld van een zwarte vrouw voor station Rotterdam Centraal ‘een meisje dat niets had gepresteerd’.
Ze besloot Kamerlid te willen worden na een ‘snuffelstage’ bij de eenmansfractie van Omtzigt deze zomer. Hertzberger is niet de eerste die haar NRC-column opgeeft voor het Kamerlidmaatschap: in 2017 werd Zihni Özdil Kamerlid voor GroenLinks. Ook Thierry Baudet heeft een verleden als NRC-columnist.
De fractie van ondernemerspartij VVD kende de afgelopen jaren vrij weinig ondernemers en vrij veel beroepspolitici. Met Arend Kisteman heeft de VVD een echte mkb’er te pakken. De voormalige patissier van de Librije runt al dertien jaar zijn eigen ambachtelijke bakkerij. De Stadsbakkerij is inmiddels een begrip in Zwolle. In 2016 werd ‘zijn’ oliebol door het AD uitgeroepen tot de beste van Overijssel.
Kisteman was al voorzitter van bakkersbranchevereniging en bestuurslid van MKB-Nederland. Hij hoopt een lans te breken voor andere ondernemers om ook de Kamer in te gaan. ‘Tijdens de energiecrisis heb ik gemerkt dat er in Den Haag bar weinig gevoel is voor wat ondernemers doen, wat ze doormaken en waar ze voor staan’, zei Kisteman op de website van VNO-NCW. De komende dagen worden nog wel spannend voor Kisteman: hij stond op plek 23, en de VVD lijkt af te stevenen 24 zetels. Mogelijk kunnen voorkeursstemmen nog roet in het eten gooien.
Hans Vijlbrief (60) zal zijn nieuwe collega Caspar Veldkamp nog goed kennen: als lid van de Eurogroepwerkgroep werkte hij jarenlang nauw samen met Jeroen Dijsselbloem, en kwam hij Veldkamp bij de onderhandelingen in Griekenland tegen.
Hij deelt nog iets met Veldkamp: tegen de stroming in stelde hij zich kandidaat voor het Kamerlidmaatschap. Vanwege het toegenomen aantal doodsbedreigingen aan het adres van Kamerleden en de verruwde sfeer in de Kamer lijkt het ambt minder populair te zijn geworden. ‘Ik denk dat het voor de Kamer ook wel goed is als er wat ervaring in zit’, zei Vijlbrief in De Telegraaf.
Vijlbrief was in het verleden topambtenaar bij de ministeries van Economische Zaken en Financiën. In 2020 haalde D66 hem weg bij zijn prestigieuze plek als voorzitter van de Eurogroepwerkgroep, om hem in Den Haag in loodzware dossiers te storten. Eerst was hij als staatssecretaris verantwoordelijk voor de Belastingdienst, daarna voor de aardoliewinning en de schade daarvan in Groningen.
Hij maakte zich populair onder Groningers, onder meer door in de energiecrisis geen enkel gehoor te geven aan de oproep om de gaswinning weer op te voeren. Vijlbrief wil het liefst door als staatssecretaris voor de Mijnbouw en toerde de afgelopen weken door het land met een busje met daarop de tekst: ‘Geef Hans weer die kans!’ Gezien de uitslag van D66 en de winst van de PVV is de kans echter groot dat Vijlbrief het met een plek in de Kamer moet doen.
Mensenrechtenjurist Mpanzu Bamenga (36) heeft zijn grootste punt mogelijk al vóór zijn Kamerlidmaatschap binnengesleept: in februari wist hij bij het Gerechtshof Den Haag voor elkaar te krijgen dat de marechaussee niet langer etnisch mocht profileren bij grenscontroles. Bamenga spande de zaak aan, nadat hij er in 2018 op Eindhoven Airport werd uitgepikt, omdat hij werd aangezien voor een Nigeriaanse mensensmokkelaar.
Het voormalige raadslid in Eindhoven werd geboren in de Democratische Republiek Congo, die toen nog Zaïre heette. In 1994 vluchtte hij met zijn moeder en zijn broer naar Nederland, waar hij dertien jaar moest wachten op een verblijfsvergunning. Nu is hij Kamerlid. ‘Het laat zien dat in Nederland je dromen uit kunnen komen’, zei hij eerder al over zijn plek op de D66-lijst. Hij moet de komende dagen nog wel even afwachten: hij stond op nummer 9 op de lijst, en D66 lijkt precies negen zetels te behalen.
Als het aan de BBB ligt, blijft Gijs Tuinman (44) niet lang in de Kamer: de luitenant-kolonel is de gedroomde minister van Defensie van de partij. Zelf zegt Tuinman geen politieke ambities te hebben: mensen moeten vooral op zijn goede vriend, CDA-Kamerlid Derk Boswijk stemmen, zei hij in september tegen het AD. Hij had naar eigen zeggen net zo goed bij de VVD of NSC op de lijst kunnen staan, hij kwam ‘een beetje toevallig’ bij de BBB terecht. Tuinman wordt een van Kamerleden met de minste (uitgesproken) binding met zijn partij ooit . ‘Ik ben het niet met alle details in het verkiezingsprogramma eens, maar ik zie een uitgestoken hand naar andere partijen’, zei hij in hetzelfde AD-interview.
Tuinman is een van de drie nog levende militairen, naast Marco Kroon en Roy de Ruiter, die zijn onderscheiden met de Militaire Willems-Orde. Tuinman kreeg in 2014 zijn orde na meerdere dappere acties in Uruzgan. Zo haalde hij het lichaam van een vermiste korporaal op van het slagveld, midden in de strijd. Zijn bijdragen in de Kamer kunnen boeiend worden: de helft van een eeneiige tweeling uit een Heerlense boerenfamilie praat snel, vaak in militair jargon en kan van de hak op de tak springen, viel interviewers van NRC op.
Als nummer 2 kan Ines Kostic een belangrijke rol gaan spelen in de PvdD-fractie. De fractievoorzitter in de Noord-Hollandse Staten vluchtte op haar 10de met haar ouders uit Bosnië en Herzegovina vanwege de Joegoslavië-oorlog. Kostic wordt het eerste Bosnisch-Nederlandse Kamerlid en het eerste Kamerlid dat zich als non-binair identificeert.
Behalve met PvdD-onderwerpen als dierenrechten, milieu en verduurzaming houdt Kostic zich ook bezig met ‘mensenonderwerpen’, zoals lhbti-rechten. Ze regelde dat Noord-Hollandse Statenleden niet langer hoefden te kiezen of ze als ‘meneer’ of ‘mevrouw’ aangesproken willen worden in officiële communicatie. Ze kunnen nu ook voor ‘Statenlid’ kiezen.
• Esmah Lahlah was op plek 2 de hoogste nieuwkomer op de lijst van GroenLinks-PvdA. Lees hier het profiel dat Loes Reijmer schreef over de Tilburgse wethouder en buitenstaander.
• Bij Marjolein Faber (PVV) is de controverse nooit ver weg. De huidige fractievoorzitter in de Eerste Kamer verspreidde nepnieuws over de afkomst van de dader van een steekpartij in Groningen en weigerde dat vervolgens recht te zetten (‘Mijn tweet klopt’). Ze huurde haar zoon in voor duizenden euro’s om PVV-sites te maken, en vorig jaar werd in de Eerste Kamer haar het woord ontnomen, omdat ze het kabinet ‘de vijfde colonne’ noemde.
• Soapliefhebbers zullen Ilana Rooderkerk (D66) herkennen: de huidige voorzitter van de Amsterdamse D66-fractie speelde tussen 2005 en 2010 Esmee Klein in de soapserie Onderweg naar morgen.
• Patrick van der Hoeff (PVV) maakt een opvallende carrièreswitch: hij is nu nog filiaalmanager van de Lidl in het Zeeuws-Vlaamse Sas van Gent. Sinds maart is Van der Hoeff Zeeuws Statenlid namens de PVV.
• De vader van Mariëtte Patijn (GroenLinks-PvdA), Schelto Patijn, was een PvdA-prominent. Hij was Kamerlid, Europarlementariër en burgemeester van Amsterdam. Dochter Mariëtte was hiervoor werkzaam voor het FNV en de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden