‘De dalende leesvaardigheid die uit het vorige Pisa-onderzoek in 2018 naar voren kwam, was al flink schrikken. Die daling is nu nog scherper. We zijn op het gebied van leesvaardigheid in de bezemwagen van Europa beland.
‘De leesvaardigheid gaat op alle onderwijsniveaus keihard naar beneden, daar moeten we echt iets aan doen. Als je niet goed kunt lezen, kun je ook bij andere vakken geen vooruitgang boeken. Ook vind ik het zorgelijk dat de daling bij vmbo-leerlingen aanzienlijk scherper is dan bij vwo-leerlingen, waardoor de kloof alleen maar dreigt toe te nemen.’
‘We zijn in Nederland heel goed in onderzoek naar leesvaardigheid en effectieve lesmethodes, dus we weten precies hoe het moet. Nieuwe methodes bereiken de scholen echter niet.
‘Daarnaast lezen kinderen in hun vrije tijd steeds minder. Ze leren daardoor minder goed lezen, waardoor ze lezen nóg minder leuk gaan vinden. Deze negatieve spiraal is al lang geleden ingezet. Van alle Oeso-lidstaten hebben kinderen in Nederland de grootste hekel aan lezen.’
‘Eén ding is duidelijk: het werkt niet om een kind achter een computer te zetten om ‘ontdekkend’ te leren. Leerlingen blijken dat helemaal niet te kunnen. Leren lezen gedijt bij heel precieze instructie en veel oefening. Ook moeten we kinderen geen invulboeken geven met stippellijntjes, maar ze zelf laten lezen en zelf antwoorden leren formuleren.
‘Lezen moet vooral over de inhoud gaan. Dat heeft het Nederlandse onderwijs door de rigide splitsing in begrijpend en technisch lezen jarenlang verwaarloosd. We zijn losgezongen van de kern van wat lezen is: iets te weten willen komen of begrijpen.
‘Je ziet ook dat scholen die op basis van nieuwe methodes werken met sprongen vooruit gaan. Op die scholen worden kinderen gestimuleerd om veel te lezen, ook bij andere vakken. Maak van die methodes de standaard. Een deel van de oplossing ligt bij pabo’s en lerarenopleidingen. Studenten moeten beter worden geïnstrueerd in welke methodes wel werken, en welke niet.’
Over de auteur
Daan de Vries is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘Het onderwijs is een moloch. Ik denk dat de overheid veel sturender moet zijn. Als scholen bewezen ineffectieve leesmethodes gebruiken, moet de inspectie ze daarop afrekenen. Zomaar een vracht geld tegen het probleem gooien is niet effectief, dan schakelen scholen allerlei commerciële partijen in, die het probleem niet oplossen.
‘De oplossing begint op de pabo’s en op lerarenopleidingen. Kinderen beginnen in de brugklas met een enorme leesachterstand en worden dan geconfronteerd met allerlei nieuwe vakken waarvoor ze moeten lezen. Dat kun je de individuele leraar niet aanwrijven. Die moet juist veel beter opgeleid en ondersteund worden.’
‘Rond 2000 ging het in Nederland nog goed met de leesvaardigheid. Waar in Nederland sindsdien is geïnvesteerd in digitalisering, investeerden landen als Finland en Estland juist in goede schoolbibliotheken. Ook worden kinderen daar jong aangemoedigd om veel te lezen, met veel betere prestaties tot gevolg.
‘In Nederland heerst vaak de gedachte: we doen ons best en het gaat best goed. Maar ‘je best doen’ werkt alleen als je een goede didactische methode toepast. Er moet een brug worden geslagen tussen het onderzoek aan universiteiten en de praktijk op scholen. Studenten aan pabo’s en lerarenopleidingen moeten beter worden opgeleid in leesonderwijs, en zittende docenten moeten de tijd krijgen om zich in leesonderwijs te verdiepen.
‘Ik hoop dat iedereen het probleem na dit nieuwe Pisa-onderzoek zal erkennen en serieus zal nemen. Het probleem is bekend, en we weten wat we eraan kunnen doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden