Dat blijkt uit het zogeheten Pisa-onderzoek, dat elke drie jaar wordt uitgevoerd in opdracht van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso). Het onderzoek, waarvan de resultaten dinsdag bekend werden, werd in verband met de coronacrisis met een jaar uitgesteld. De leerlingen werden onderzocht in het najaar van 2022, in plaats van een jaar eerder.
Ook op het gebied van wiskunde en natuurwetenschappen presteren Nederlandse tieners slechter dan vier jaar geleden. De dalende prestaties gelden zowel voor jongens als voor meisjes, hoewel meisjes op het gebied van leesvaardigheid aanzienlijk beter presteren dan jongens.
Bij wiskunde doen jongens het juist iets beter dan meisjes. Dat is een trendbreuk: tussen 2000 en 2015 deden jongens het telkens beter dan meisjes, maar in 2015 en 2018 waren hun scores vrijwel gelijk.
In elk van de 81 deelnemende landen en regio’s werden tussen de 4 en 8 duizend leerlingen onderzocht. In Nederland ging het om vijfduizend 15-jarigen op 154 middelbare scholen, verspreid over alle schooltypes. Ongeveer driekwart van de deelnemende leerlingen zat in de vierde klas. Zij vulden een onlinetest in, waarin zij ongeveer twee uur lang vragen kregen over wiskunde, leesvaardigheid en natuurwetenschappen.
De leesvaardigheid ging in Nederland harder achteruit dan in andere landen. Het niveau van Nederlandse leerlingen is nu voor het eerst iets onder aan het Oeso-gemiddelde en aanzienlijk lager dan in deelnemende EU-lidstaten.
Volgens het onderzoeksrapport kan de dalende trend, die in vrijwel alle deelnemende landen te zien is, slechts gedeeltelijk worden verklaard door de pandemie. In veel landen, waaronder Nederland, gaan de prestaties van leerlingen al langer hard achteruit. Bovendien is de leesvaardigheid in landen met maandenlange schoolsluitingen ongeveer evenveel gedaald als in landen waar de scholen korter of helemaal niet dicht gingen.
Demissionair minister Mariëlle Paul (Primair en Voortgezet Onderwijs) noemt de uitkomsten van het onderzoek ‘zorgelijk’. ‘Het kan en moet echt veel beter’, schrijft Paul in een reactie. ‘Want juist deze basisvaardigheden heb je keihard nodig om mee te kunnen doen in de samenleving.’
Volgens Paul heeft het ministerie verschillende initiatieven opgezet om de basisvaardigheden van Nederlandse scholieren te verbeteren, maar wijst erop dat dit ‘een kwestie van lange adem is’. Ook zegt Paul ‘er alles aan te doen’ om het lerarentekort aan te pakken.
Het Pisa-onderzoek vroeg leerlingen ook naar het gebruik van digitale middelen op school en in hun vrije tijd. Een kwart van de leerlingen zegt hun notificaties van sociale netwerken en smartphoneapps nooit of bijna nooit uit te zetten tijdens de les.
Ook raakt één op de drie ‘in de meeste of alle lessen’ afgeleid door smartphones en andere digitale middelen. Een klein deel van de leerlingen, ongeveer 5 procent, ervaart ‘bijna altijd’ angst of druk om online te zijn en berichten te beantwoorden als ze in de les zitten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden