Met knikkende knieën en vingers voor de ogen kijken Democraten deze dagen naar hun president. Als ze zien hoe Joe Biden met stijve passen richting het katheder schuifelt, houden ze al hun adem in. Als hij er eenmaal staat, volgt een nieuwe angst: komt hij uit zijn woorden? Na de persconferentie hebben ze nog steeds geen rust. Weet hij het podium veilig af te komen, zonder te struikelen, zonder de verkeerde kant op te lopen?
Het ontgaat niemand meer: Joe Biden, net 81 geworden, is oud. Een jaar voor de presidentsverkiezingen van 2024 leidt dat tot paniek binnen zijn partij en achterban. Bijna alle peilingen tonen dat de zittende president achterloopt op Donald Trump, de waarschijnlijke Republikeinse kandidaat. Op dit moment zou Trump hem nu in de allesbepalende swing states verslaan.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi is correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze woont in New York.
Waar het establishment lang zweeg, houden invloedrijke Democraten hun zorgen niet langer voor zich. ‘Wat hij voor de camera toont, baart mensen zorgen’, zei David Axelrod, adviseur van Barack Obama, deze maand op CNN. ‘En dat is iets dat je niet ongedaan kunt maken, hoe effectief Joe Biden achter de schermen ook is’.
‘Hij zit in een fase van zijn leven waarin de dood op de loer ligt’, stelt Sharon Sweda, een invloedrijke Democraat uit Ohio, tegen The Washington Post. ‘De klok tikt voor ons allemaal, maar op zijn leeftijd tikt die net wat harder.’
Donateurs beginnen ook te zweten. Veel geldschieters vinden Biden te oud voor nog een termijn. Sommigen vragen zich af of de Democraten de voorverkiezingen niet alsnog kunnen opengooien, zodat andere kandidaten zich nog op het laatste moment kunnen presenteren. ‘Letterlijk iedereen heeft het erover’, zei een bezorgde, anonieme donateur tegen Politico. ‘Maar de vraag is: wat ga je ertegen doen?’
Joe Biden kampt met een groot probleem. Volgens een peiling van Reuters/Ipsos vindt bijna 80 procent van de Amerikaanse kiezers hem te oud voor het presidentschap, waaronder 65 procent van de Democraten. Als een deel van zijn eigen achterban daarom op verkiezingsdag thuis blijft, dan verliest hij het van Trump.
Veel van deze peilingen houden nog niet eens rekening met derde kandidaten die hem kostbare stemmen kunnen ontnemen. Onder hen zijn Jill Stein van The Green Party, de populaire hoogleraar Cornel West en Robert Kennedy Jr., die zich onafhankelijk verkiesbaar stelt. En dan is er nog de vrees dat de Democratische senator Joe Manchin, een interne criticus van de president, een derde partij opricht. Enkele tienduizenden stemmen kunnen al beslissen of het erop of eronder is voor de Amerikaanse president.
Dit zijn doemscenario’s waar Bidens team niets van lijkt te willen weten. Al weken wuiven adviseurs alle kritiek weg. ‘Wij denken dat het niet om leeftijd gaat, maar om de ervaring van de president’, zegt woordvoerder Karine Jean-Pierre van het Witte Huis. ‘We moeten hem beoordelen op wat hij heeft bereikt.’ Hij zal ‘krachtig campagne blijven voeren’, stelt zijn voormalige stafchef Ron Klain. ‘En aan het Amerikaanse volk zijn energieniveau tonen, dat behoorlijk robuust is.’
Het campagneteam speelt al maandenlang hetzelfde riedeltje af. Ze zeggen dat Biden chronisch wordt onderschat en dat zijn Democratische voorgangers er rond deze tijd ook slecht voor stonden. Toch is dat niet het hele verhaal. De populariteitscijfers van Obama zweefden een jaar voor zijn herverkiezing rond de 43 procent, die van Clinton rond 53 procent. Daar zit Biden, met 38 procent, behoorlijk onder. Bovendien wordt hij er tussen nu en volgend jaar niet jonger op.
Ouderdom is niet de enige factor voor Bidens impopulariteit. Veel Amerikanen hebben last van toegenomen kosten van levensonderhoud, en geven de president daarvoor de schuld. Intussen weten zij nauwelijks wat de president wél voor elkaar heeft gekregen. Uit onderzoek van Yahoo News/YouGov blijkt dat slechts een kwart van de kiezers op de hoogte is van Bidens successen, zoals lagere medicijnprijzen en ongeëvenaarde investeringen in klimaat en infrastructuur. Wat bij kiezers meer blijft hangen: beelden van Biden die struikelt, zich verspreekt of publiekelijk in slaap tuimelt.
Zelfs familieleden van de president zouden zich inmiddels zorgen maken over hoe fragiel hij oogt. Bidens team probeert de beeldvorming met cosmetische oplossingen te verbeteren. Zij hebben de president geadviseerd vaker comfortabele schoenen te dragen, schrijft Politico, zodat de kans kleiner is dat hij ten overstaan van het Amerikaanse volk onderuitgaat. De afstanden die hij voor het oog van camera’s moet lopen, worden zoveel mogelijk beperkt. Wat er zal gebeuren als Biden door een val of ziekte verder verzwakt, is intussen volstrekt onduidelijk.‘ Democraten hebben geen alternatief plan voor 2024’, kopte persbureau Reuters vrijdag.
Democraten worden steeds vaker gevraagd of ze hopen of verwachten dat Biden zich alsnog op het laatste moment terugtrekt. In een flink aantal staten, waaronder Californië, Alabama en Michigan, zijn de deadlines inmiddels verstreken om nieuwe kandidaten naar voren te schuiven. Toch zou er zelfs nog op het Democratische Partijcongres, dat in augustus in Chicago wordt gehouden, op een andere kandidaat kunnen worden gestemd. Diegene zou dan slechts enkele maanden hebben om een campagne op poten te zetten: een noodoplossing, en voor Democraten weinig reden tot opluchting.
Zolang Bidens campagne meedoet zal zijn team blijven benadrukken hoe slecht het alternatief is. ‘In het Amerika van Donald Trump zullen miljoenen hun ziektekostenverzekering verliezen’, zei Ammar Moussa, een woordvoerder van Biden in een verklaring. ‘Dat is wat er in november op het spel staat.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden