Het eigen-land-eerst-sentiment wint aan populariteit. Extra uitgaven aan de EU komen daarmee in een kwaad daglicht te staan.
Nu de rente oploopt en geld lenen niet meer gratis is, komen bij de onderhandelingen over de EU-begroting de klassieke spanningen tussen Noord- en Zuid-Europa naar boven. De Europese Commissie wil 99 miljard euro extra voor de komende vier jaar, maar dat stuit op felle protesten. Bondskanselier Olaf Scholz noemde de Commissievoorstellen ‘een slecht stripverhaal’ en dreigde dat hij niet zou meebetalen.
De onenigheid roept herinneringen op aan de beginjaren van het vorige decennium. Griekenland kwam toen in grote financiële problemen en had steun nodig van de andere lidstaten. Die kwamen heel langzaam over de brug. De noordelijke lidstaten vonden het onterecht dat zij moesten opdraaien voor het leed van de – in hun ogen – spilzieke zuidelijke landen.
Griekenland werd pas echt gered toen ECB-president Mario Draghi zei dat hij er alles aan zou doen om de euro te redden. Hij zette de geldkraan wijd open waardoor de rente snel naar beneden ging en tot de zomer van 2022 laag bleef.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Door deze lage rente was het voor Noord- en Zuid-Europa in de jaren erna ineens veel makkelijker om het eens te worden. Toen de Europese meerjarenbegroting (2021-2027) werd vastgesteld in 2020, besloot de EU tegelijkertijd – als antwoord op de coronapandemie – een economisch herstelfonds van 750 miljard euro op te richten. Daarvoor werd gezamenlijk geld geleend op de kapitaalmarkt. Een historische stap.
De lidstaten namen zich voor om tussentijds niet opnieuw over de begroting te onderhandelen. Dat ging twee jaar goed, maar deze zomer bleek dat de EU meer geld nodig heeft. Door de renteverhogingen van de afgelopen anderhalf jaar zijn ook de rentelasten voor de herstelmiljarden snel gestegen. Alleen daarvoor is al bijna 20 miljard euro extra nodig. Het overgrote deel van de benodigde 99 miljard is echter bestemd voor Oekraïne (50 miljard. Het tegengaan van migratie vergt volgens de Commissie nog eens 15 miljard euro.
De lidstaten waren onaangenaam verrast. Door de oplopende rente moeten ze zelf ook de broekriem aanhalen – mede om Brussel te vriend te houden – de extra uitgaven komen daardoor ongelegen. Waarom vangt de Commissie de tegenvallers ook niet binnen de eigen begroting op? Nederland en Duitsland leiden het verzet, gesteund door Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Finland.
De EU ziet weinig ruimte. Tweederde van het budget gaat op aan landbouwsubsidies en subsidies aan arme regio’s. De meeste toezeggingen daarvoor zijn al gedaan. Snijden in deze subsidies valt bovendien slecht in Zuid- en Oost-Europa.
Het helpt niet dat het anti-EU-sentiment groeiende is, met de uitslag van de Nederlandse Kamerverkiezingen als jongste bewijs. Het eigen-land-eerst- en eigen-volk-eerst-sentiment wint aan populariteit. Extra uitgaven aan de EU komen daarmee in een kwaad daglicht te staan.
Zeker in het geval van migratiebeleid is dat pijnlijk. Nederlandse kiezers vinden migratie het allergrootste probleem. Tegelijkertijd wantrouwen ze de noodzakelijke Europese samenwerking om dit probleem aan te pakken: betere bewaking van Europa’s grenzen en deals met omringende landen over opvang in de regio. Die EU-aanpak kost wel geld, vele miljarden, maar is goedkoper dan migranten hier op te vangen.
De steun aan Oekraïne dreigt nu ook in gevaar te komen, terwijl economische steun en een eventuele snelle wederopbouw vooral ook in het belang is van Europa zelf. Bijna alle lidstaten zien dat, maar het zou niet voor het eerst zijn dat onderlinge tegenstellingen in de weg staan van verstandig beleid.
Source: Volkskrant