Jemenitische Houthi’s mengen zich sinds oktober in het conflict tussen Israël en Hamas. Ze schoten eerder raketten af op de stad Eilat in het uiterste zuiden van Israël en verlegden daarna hun focus naar de Rode Zee. Daarover loopt de vaarroute van en naar het Suez-kanaal en die is belangrijk voor de scheepvaart richting Azië.
Israëlische schepen op die route moeten nu vrezen voor raketten en drones, of zelfs kaping. De Houthi’s hanteren daarbij een ruime opvatting van wat een Israëlisch schip is. Zo is de half november gekaapte Galaxy Leader in gebruik bij een Japanse rederij en eigendom van het Britse Ray Shipping. Dat bedrijf is weer in handen van de Israëlische miljardair Rami Ungar. Er waren geen Israëliërs aan boord, noch was het schip onderweg van of naar Israël.
Over de auteur
Joram Bolle is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Datzelfde geldt voor de schepen die afgelopen weekend zijn aangevallen. De Unity Explorer is eigendom van een Brits bedrijf dat Danny Ungar als topman heeft. Dat is volgens Israëlische media de zoon van Rami Ungar. Van twee andere schepen die werden bestookt, de M/V Number 9 en de M/V Sophie II, is nog onduidelijk wat hun band met Israël is. De Houthi’s beweren alleen Israëlische schepen aan te vallen.
Het aanvallen van schepen door Houthi’s in de Rode Zee en de Bab el Mandeb – de zeestraat die de Rode Zee verbindt met de Golf van Aden – is sinds het uitbreken van de Jemenitische burgeroorlog in 2014 gemeengoed. De Houthi-rebellen hebben de macht over het grootste deel van de westkust van Jemen, die grenst aan de Rode Zee en de Bab el Mandeb.
Daarmee hebben ze ook een belangrijk middel in handen om hun vijanden te raken. Op het nauwste punt is de Bab el Mandeb zo’n 30 kilometer breed. Schepen liggen daar al snel binnen bereik van de raketten en drones van de Houthi’s, die gesteund worden door Iran.
Nu zijn schepen die een link hebben met Israël het doelwit, eerder waren dat onder meer schepen die banden hebben met Saoedi-Arabië of de Verenigde Arabische Emiraten. Die twee landen zijn de belangrijkste bondgenoten van de Jemenitische regering en geven leiding aan de coalitie die vecht tegen de Houthi’s. Aanvallen vonden plaats op zowel oorlogsschepen als op commerciële vaartuigen uit allerlei landen, die bijvoorbeeld een lading ophaalden of brachten naar Saoedische havens.
De potentiële gevolgen van een escalatie in de Rode Zee zijn groot. Zo’n 10 procent van het wereldwijde goederenverkeer per schip gaat door de Bab el Mandeb – dat gaat om en nabij de 20 duizend schepen. Per dag wordt er een equivalent van ruim 6 miljoen vaten olie door de zeestraat vervoerd. Het is veruit de kortste route van Europa naar Azië.
Vooralsnog lijkt het scheepsverkeer zich niet veel aan te trekken van de situatie in de Rode Zee. Wel hebben verschillende rederijen aangekondigd andere routes te varen, zoals de Israëlische vervoerder Zim. Een deel van de schepen zal niet door de Rode Zee varen, maar de veel langere route nemen langs Gibraltar en Afrika richting Azië, of andersom. Ook de Deense rederij Maersk heeft aangekondigd twee schepen andere routes te laten varen. Die schepen charteren ze van een bedrijf dat in handen is van Israëliërs, onder wie miljardair Idan Ofer.
Bovendien rekenen sommige rederijen extra kosten voor vervoer van en naar Israël, vanwege de extra risico’s. Naast Zim zijn dat in ieder geval het Duitse Hapag-Lloyd en het Zuid-Koreaanse Hyundai Merchant Marine. De aanvallen van de Houthi’s drijven dus kosten en transporttijden op voor Israël en westerse bondgenoten.
Omdat de dreiging al jaren aanwezig is, zijn er verschillende missies in het gebied om de commerciële scheepvaart te beschermen. Sinds 2019 is in de Rode Zee het International Maritime Security Construct (IMSC) actief. Twaalf landen werken daarin samen onder leiding van de Britse marine. Het IMSC is ook aanwezig rond de Straat van Hormuz, die de Perzische Golf verbindt met de Golf van Oman. Daar komt de dreiging met name van Iran.
Zowel het Verenigd Koninkrijk als de Verenigde Staten hebben extra schepen naar de Rode Zee en de Perzische Golf gestuurd. Sinds oktober vaart de Amerikaanse jager USS Carney in de Rode Zee. Dat schip heeft al meermaals Houthi-raketten en -drones onschadelijk gemaakt, en kwam afgelopen weekend eveneens in actie om de drie beschoten schepen te beschermen.
Van tegenaanvallen op Houthi’s en hun grondgebied lijkt vooralsnog geen sprake. In 2016 vielen de Verenigde Staten eerder wel Houthi-doelen aan, nadat jager USS Mason dagenlang was beschoten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden