Op het vel papier dat Omtzigt maandag vasthield terwijl hij de pers te woord stond, staan duidelijk de woorden ‘ondergrens’ en ‘geen PVV/NSC/BBB-ka...’ te lezen, zo legde een Telegraaf-journalist vast. Dat laatste betekent waarschijnlijk ‘kabinet’. Dat de aantekeningen leesbaar waren, was volgens Omtzigt een fout.
Deze aantekeningen had ik voorafgaand aan het gesprek met de verkenner opgeschreven.
Dat ze zo zichtbaar waren was niet de bedoeling.
Ze zijn trouwens gewoon in lijn met de inzet van de brief die ik vorige week namens Nieuw Sociaal Contract aan de verkenner overhandigd heb.…
De afkeer van zo’n rechts minderheidskabinet sluit aan bij geluiden die al langer te horen zijn bij NSC: de partij wil niet graag met de PVV in zee. NSC-leider Pieter Omtzigt benadrukte vorige week nogmaals in een snoeiharde brief dat hij eerst wil dat de PVV een aantal anti-rechtsstatelijke standpunten terugneemt. Die zorgen ‘staan nog recht overeind’, zei Omtzigt maandag na zijn bezoek aan verkenner Ronald Plasterk.
In een kabinet stappen met alleen PVV en BBB, zou als bijkomend nadeel hebben voor NSC dat de PVV in de ministerraad altijd in de meerderheid zou zijn. In dat scenario wordt het moeilijk voor NSC om eventuele controversiële voorstellen van de PVV in een vroeg stadium de nek om te draaien.
Omtzigt verklaarde zich maandag wel bereid tot verdere gesprekken met partijleiders Wilders (PVV), Yesilgöz (VVD) en Van der Plas (BBB) over de mogelijkheden waarop het land bestuurd zou kunnen worden. Omtzigt zou dan in elk geval samen met de leiders van de PVV en VVD om tafel gaan. Van onderhandelingen is echter nog geen sprake, benadrukte Omtzigt. Het is dus niet zeker of hij wil meeregeren.
De vier partijleiders zijn maandag een voor een door verkenner Plasterk gevraagd naar de samenwerkingsvormen die zij voor zich zien. Ook Wilders, Yesilgöz en Van der Plas zijn bereid om hier later deze week ‘in koppeltjes’ verder over te praten. ‘Wij zijn klaar voor gesprekken, eventueel in duo’s’, zei Yesilgöz na afloop van haar gesprek met Plasterk.
De vraag of de VVD-leider een toekomstig kabinet met Wilders niet alleen wil gedogen, zoals ze afgelopen dagen herhaaldelijk heeft benadrukt, maar ook wil meeregeren, liet ze maandag opvallend onbeantwoord. ‘Wij zijn bereid om op de inhoud een centrumrechts kabinet mogelijk te maken’, aldus Yesilgöz.
De VVD-leider staat onder grote druk van haar achterban, van wie de overgrote meerderheid vindt dat meeregeren met een kabinet met Wilders acceptabel is. In kiezersonderzoeken duikelde de VVD afgelopen weekeinde naar beneden in de peilingen vanwege de eerdere weigering om überhaupt het gesprek hierover aan te gaan met Wilders. ‘Ik snap dat dit heel erg leeft’, zei Yesilgöz daar maandag over.
Zicht op een doorbraak die leidt tot een nieuw landsbestuur, is er al met al nog niet. Voor de vorming van een meerderheidskabinet is met name de medewerking van Omtzigt en Yesilgöz nodig. Doen zij niet mee, dan blijven er weinig werkbare opties over.
Verkiezingswinnaar Wilders wil er ‘alles aan doen’ om zo snel mogelijk een kabinet te formeren, benadrukte hij maandag nogmaals. BBB-leider Van der Plas heeft Plasterk gevraagd ‘er bij de VVD en NSC op te hameren dat de verkiezingsuitslag gerespecteerd wordt’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden