De eerste dag van de VN-klimaatconferentie in Dubai bracht een bescheiden succes: een pot geld met daarin 385 miljoen euro voor een verlies- en schadefonds dat bedoeld is voor landen die worden getroffen door de effecten van klimaatverandering. ‘We hebben geschiedenis geschreven’, juichte voorzitter Sultan Ahmad al-Jaber ten overstaan van alle onderhandelaars.
De 50-jarige Jaber kan het succes goed gebruiken, want wereldwijd is er veel scepsis over zijn rol bij de 28e COP-conferentie die tot 12 december duurt. Neem alleen al het feit dat hij, naast een reeks andere functies, directeur is van Abu Dhabi National Oil Company, een bedrijf dat heeft aangekondigd meer olie te zullen oppompen de komende jaren. ‘We breiden de capaciteit uit, niet de productie’, zei Al-Jaber sussend tegen The Guardian. Hij sprak van een ‘misverstand’, de olie is enkel bedoeld om tegemoet te komen aan de wereldwijde vraag.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa. Hij is auteur van het boek De koerier van Maputo.
Klimaatactivist Greta Thunberg noemde zijn benoeming tot voorzitter ‘compleet belachelijk’. Critici binnen de klimaatbeweging vrezen dat de olie-industrie bezig is de jaarlijkse COP-conferenties van binnenuit te kapen en onschadelijk te maken.
Afgelopen weekend lekte er een filmpje uit van een online bijeenkomst waarin Al-Jaber zei dat er ‘geen wetenschap’ zou bestaan die uitwijst dat een uitfasering van fossiele brandstoffen nodig is om de opwarming tot 1,5 graad te beperken. ‘Tenzij u de wereld mee terug wil nemen naar de grotten.’ Het was een uitspraak die balanceerde ‘op de rand van klimaatontkenning’, oordeelden wetenschappers.
Eerder dit jaar riepen 133 parlementariërs uit Amerika en de Europese Unie, onder wie Bas Eickhout (GroenLinks) en Agnes Jongerius (PvdA), Al-Jaber op te vertrekken als COP-voorzitter. Het haalde niets uit. Dat regeringsleiders zich op de vlakte hielden, was geen verrassing: een gastheer met wie je nog moet onderhandelen, kun je beter niet tegen de schenen schoppen.
Al-Jaber komt uit het dunbevolkte emiraat Umm Al Quwain. Hij studeerde in Groot-Brittannië en de VS en verwierf bekendheid als directeur van Masdar, een miljardenbedrijf voor de ontwikkeling van duurzame energietechnologieën dat in veertig landen actief is.
Er kwam een gelijknamige stad die aan de man gebracht werd als de eerste CO2-vrije ‘eco-stad’ ter wereld. ‘Masdar City’ is inmiddels gebouwd, maar van de opgepompte ambities is weinig terechtgekomen. ‘Eco’ staat vooral voor ‘economisch, niet ecologisch’, merkte stadsgeograaf Federico Cugurullo op in een onderzoek naar het project.
Duurzaamheid, zo lijkt het, is voor de VAE alleen interessant zolang het geld in het laatje brengt. In die zin hoeft het niemand te verbazen dat Al-Jaber zoveel petten tegelijk draagt – oliebaron, minister, directeur van Masdar én van de COP. Botsende belangen? Voor de Emiraten vullen ze elkaar prima aan.
Wie Al-Jaber aan het werk ziet, ziet een exponent van de heersende politieke cultuur in de Verenigde Arabische Emiraten: winstgericht, efficiënt en doordesemd van het idee dat de marketing belangrijker is dan de inhoud. Zijn taalgebruik – ‘samenwerking en optimisme zitten in ons dna’ – is eerder dat van een vlotte consultant dan van een toegewijd politicus. Tegen The Guardian zei hij dat hij zijn carrière te danken heeft aan zijn vermogen tot ‘disruptie’ – een modewoord uit de wereld van Amerikaanse startups.
In zijn welkomstspeech noemde Al-Jaber de 1,5 graad een ‘poolster’ aan de horizon die hij niet uit het oog wilde verliezen, een fraai beeld, maar hij zei er niet bij dat diezelfde 1,5 graad onlangs al (kortstondig) werd aangetikt en volgens veel kenners een verloren zaak is. Hij zei ook dat de emissies van methaan (een belangrijk broeikasgas) door olie- en gasbedrijven naar nul moeten in 2030, maar verzweeg dat zijn eigen land – anders dan buurlanden – sinds tien jaar nalaat zijn methaanemissies aan de Verenigde Naties te rapporteren.
Formeel draagt Al-Jaber een ministerstitel (minister van Industrie en Geavanceerde Technologie), maar in feite is hij een technocraat, zegt Kristian Ulrichsen, politiek analist en schrijver van het boek The United Arab Emirates: Power, Politics and Policymaking (2016). ‘Beleid wordt in de VAE gemaakt door een kleine kring uit de koninklijke familie’, zegt Ulrichsen. ‘Die schuift technocraten naar voren voor klussen zoals de COP.’ Ook de voorzitter van de door Abu Dhabi gekochte voetbalclub Manchester City, Khaldoon Khalifa Al Mubarak, wordt gezien als zo’n loyale technocraat.
Analist Ulrichsen vertelt dat Al-Jaber na de Arabische Lente in 2011 belast was met de betrekkingen tussen de VAE en Egypte. Egypte had toen net een president van de Moslimbroederschap, een organisatie die door de Emiraten als een gevaar voor de regio beschouwd wordt. ‘Desondanks wist hij de relaties vlot te trekken’, zegt Ulrichsen. ‘Dat illustreert zijn diplomatieke bekwaamheid.’
Voor Al-Jaber is het te hopen dat hij de komende dagen geen nieuwe relletjes te verwerken krijgt. ‘Respecteer wie we zijn’, beet hij journalisten toe tijdens een persconferentie, een opmerking die deed denken aan de wijze waarop buurland Qatar vorig jaar probeerde de westerse kritiek op het WK voetbal af te schilderen als een botsing van culturen. Om zijn critici het zwijgen op te leggen, zal Al-Jaber klinkende resultaten moeten binnenslepen – te beginnen met een echte klimaatdeal.
• The Guardian ontdekte dit voorjaar dat Al-Jabers Wikipediapagina door zijn eigen team onder handen was genomen. De verwijzing naar een oliedeal die hij in 2019 sloot bleek te zijn verwijderd, terwijl de benaming ‘bondgenoot van de klimaatbeweging’ juist was toegevoegd.
• In de media beschrijven oud-medewerkers van Al-Jaber hem als een man met een opvliegerig karakter. Hij zou in een vlaag van woede een laptop tegen de muur hebben gesmeten, en zich als een ‘pestkop’ hebben gedragen.
• Al-Jaber onderhoudt een goede band met de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry. De twee ontmoetten elkaar in de afgelopen twee jaar meer dan tien keer. Kerry noemde de keuze voor hem als COP-voorzitter ‘uitstekend’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden